Miễn visa Nga cho công dân Việt Nam là gì và vì sao đáng chú ý?
Miễn visa Nga cho công dân Việt Nam là việc hai nước thống nhất đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh, tiến tới cho phép người mang hộ chiếu phổ thông Việt Nam được vào Nga không cần xin thị thực trước, tạo nên một khuôn khổ đi lại mới thông thoáng hơn cho mục đích du lịch, lao động, học tập và thăm thân giữa hai bên.
Trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Liên bang Nga từ ngày 7–9/9, hai bên đã ra Tuyên bố chung về củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, trong đó có nội dung đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh cho công dân Việt Nam nhập cảnh Nga và hướng tới miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông. Đây không phải là một chi tiết kỹ thuật nhỏ, mà là tín hiệu chính trị rõ ràng: Nga muốn mở cửa hơn với du khách Việt, còn Việt Nam muốn nâng cấp dòng chảy con người song song với hợp tác kinh tế và an ninh.
Điểm đáng nói là câu chuyện miễn visa Nga không xuất phát trong khoảng trống, mà dựa trên nền tảng thực tế: Việt Nam đã đơn phương miễn thị thực cho công dân Nga với thời hạn lưu trú tối đa 45 ngày, và kết quả là lượng khách Nga đến Việt Nam tăng mạnh trong những năm gần đây. Nói cách khác, Nga đang phản hồi bằng một động thái tương xứng, và người hưởng lợi trực tiếp sẽ là cộng đồng du lịch hai nước.
Từ Tuyên bố chung đến thay đổi thực tế: lộ trình và phạm vi miễn visa
Dù nhiều người đã vội gọi đây là “chính sách miễn visa Nga cho người Việt”, hiện tại mới chỉ là cam kết chính trị cấp cao về hướng đi, chưa phải quy định chi tiết. Hai bên mới thống nhất sẽ đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh cho công dân Việt Nam khi vào Nga và làm việc để áp dụng chế độ miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông. Điều này có nghĩa là phải chờ các hiệp định song phương cụ thể, nghị định hướng dẫn và hệ thống thủ tục mới đi vào vận hành.
Ở phía Nga, Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Maxim Reshetnikov khẳng định Nga sẵn sàng mở rộng và điều chỉnh cơ chế nhập cảnh cho khách Việt, đề cập cả khả năng áp dụng miễn thị thực cho khách đi theo đoàn. Đây là chi tiết quan trọng: nhiều khả năng miễn visa sẽ được triển khai từng bước, trước hết là cho du lịch theo tour, sau đó mới mở rộng hơn. Quan điểm thận trọng này vừa bảo đảm kiểm soát an ninh biên giới, vừa không bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng du lịch.
Cũng trong Tuyên bố chung, hai nước nói rõ mục tiêu tăng cường trao đổi khách du lịch thông qua việc gia tăng số lượng chuyến bay thẳng thường lệ và thuê chuyến. Nói cách khác, miễn visa Nga – nếu được thiết lập – sẽ đi kèm hạ tầng kết nối tốt hơn, thay vì trở thành “tấm vé tự do” nhưng khó sử dụng vì thiếu chuyến bay, thiếu sản phẩm tour và thiếu hỗ trợ thủ tục nhập cảnh đồng bộ.
Dòng khách đảo chiều: Việt Nam đã miễn visa, Nga sắp đáp lại thế nào?
Một trong những lý do khiến Nga phải tính toán nghiêm túc chuyện miễn visa cho người Việt là hiệu ứng rõ rệt từ chính sách một chiều của Việt Nam. Công dân mang hộ chiếu Nga được Việt Nam đơn phương miễn thị thực với thời hạn lưu trú tối đa 45 ngày kể từ ngày nhập cảnh, và đây được xem là động lực quan trọng kéo khách Nga quay lại Việt Nam. Số liệu không biết nói dối: trong 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã đón hơn một triệu lượt khách Nga, tăng 165,7% so với cùng kỳ năm 2025, đưa Nga trở thành thị trường khách lớn thứ ba.
Bảng thống kê cho thấy cú bật mạnh sau giai đoạn đóng băng vì Covid-19: 606.637 khách Nga năm 2018, 646.524 năm 2019, rơi về 0 trong hai năm dịch, rồi lần lượt tăng lên 39.921 (2022), 125.610 (2023), 232.300 (2024), 689.714 (2025) và 1.000.974 lượt chỉ trong 8 tháng đầu 2026. Đó không còn là tăng trưởng bình thường, mà là “cuộc đổ bộ” theo đúng nhận định của cơ quan du lịch Việt Nam.
Một câu nói rất đáng trích: "Việt Nam năm nay nhiều khả năng sẽ đón khoảng 1,5 triệu người Nga... con số kỷ lục trong lịch sử" – Giám đốc Vụ Hợp tác kinh tế đa phương và các dự án đặc biệt thuộc Bộ Phát triển Kinh tế Nga Nikita Kondratiev nhấn mạnh. Khi chính giới Nga nhìn thấy lợi ích cụ thể từ việc người dân họ được miễn visa vào Việt Nam, việc mở rộng cửa theo chiều ngược lại cho du khách Việt trở nên mang tính bắt buộc hơn là tùy chọn.
Miễn visa Nga sẽ thay đổi du lịch hai nước ra sao?
Nếu miễn visa Nga cho hộ chiếu phổ thông Việt Nam thành hiện thực, dòng khách hai chiều sẽ không chỉ tăng về lượng mà còn thay đổi về chất. Ngành du lịch Việt Nam nhận định, tăng trưởng khách Nga thời gian qua đến từ nhiều yếu tố: sức hút của Việt Nam như điểm đến châu Á, cùng việc nối lại và tăng tần suất các chuyến bay charter đưa khách từ các thành phố lớn của Nga tới thẳng Nha Trang, Mũi Né, Phú Quốc. Khi rào cản thị thực được gỡ, những động lực tương tự rất có thể xuất hiện theo chiều ngược lại cho du lịch Nga.
Ở tầng lớp trung lưu Việt Nam đang tăng nhanh, Nga là điểm đến giàu trải nghiệm: từ Quảng trường Đỏ ở Moskva tới các thành phố di sản như Suzdal – nơi du khách Việt đã bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều. Miễn visa sẽ khiến du lịch Nga hấp dẫn hơn với các nhóm gia đình, khách trẻ yêu lịch sử – văn hóa, chứ không còn là “giấc mơ xa xỉ” gắn với thủ tục hồ sơ dài và chi phí làm visa. Về phía Nga, việc tiếp cận nguồn khách Việt ổn định, có nhu cầu chi tiêu cho trải nghiệm sẽ giúp họ đa dạng hóa thị trường thay vì phụ thuộc vài nguồn khách truyền thống.
Tuy vậy, miễn visa không phải chiếc đũa thần. Nếu thủ tục nhập cảnh tại cửa khẩu vẫn rườm rà, dịch vụ du lịch chưa được nâng chất như hai nước đã cam kết trong Tuyên bố chung, hay nếu thiếu các sản phẩm tour phù hợp với thói quen và túi tiền du khách Việt, thì hiệu quả sẽ thấp hơn kỳ vọng. Chính sách tốt cần được “lấp đầy” bằng trải nghiệm tốt, nếu không, lợi thế miễn visa Nga sẽ bị lãng phí.
Kết luận: Miễn visa Nga là bước đi tất yếu, nhưng thành công không tự đến
Nhìn tổng thể, việc hai nước thống nhất đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh và hướng tới miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông Việt Nam là một bước đi hợp logic của lịch sử quan hệ song phương. Việt Nam đã mở cửa cho công dân Nga với thời hạn lưu trú 45 ngày và gặt hái thành quả rõ ràng về du lịch; giờ là lúc Nga phát tín hiệu đối ứng với miễn visa Nga cho du khách Việt.
Tuy nhiên, thành công của chính sách này phụ thuộc vào ba yếu tố: tốc độ thể chế hóa cam kết thành quy định cụ thể về miễn visa và thủ tục nhập cảnh; khả năng hai bên tăng chuyến bay, nâng chất dịch vụ như đã hứa; và sự chủ động của doanh nghiệp du lịch trong việc thiết kế sản phẩm du lịch Nga phù hợp với thị hiếu người Việt. Nếu cả ba khâu đều được làm nghiêm túc, miễn visa Nga không chỉ là một dòng trong văn bản ngoại giao, mà sẽ trở thành cú hích mạnh giúp du lịch hai nước bước vào giai đoạn “đôi bên cùng thắng” mới.
