Miễn visa Việt - Nga là gì và vì sao đây là bước ngoặt?
Miễn visa Việt - Nga là chính sách trong đó mỗi bên cho phép công dân bên kia nhập cảnh ngắn hạn mà không cần xin thị thực, giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian chuẩn bị chuyến đi và mở rộng đáng kể dòng khách du lịch hai chiều, đặc biệt với những thị trường đường dài vốn nhạy cảm với thủ tục rườm rà. Miễn visa ở đây không chỉ là ưu đãi ngoại giao, mà là công cụ kinh tế chủ động để bơm thêm cầu cho hàng không, khách sạn, dịch vụ địa phương và củng cố vị thế của cả hai nước trên bản đồ du lịch quốc tế.
Hiện công dân Nga mang hộ chiếu phổ thông được Việt Nam đơn phương miễn thị thực với thời hạn lưu trú tối đa 45 ngày kể từ ngày nhập cảnh. Ngược lại, hai nước đang trao đổi để Nga tiến tới miễn thị thực cho công dân Việt Nam, trước mắt là Hiệp định miễn thị thực cho đoàn khách du lịch đi theo tour. Đây là cấu trúc miễn visa Việt Nga còn dang dở, nhưng đã đủ để thấy động lực chính trị lẫn kinh tế đứng phía sau.
Theo dữ liệu của cơ quan thống kê, 8 tháng đầu năm, Việt Nam đón hơn 1 triệu lượt khách Nga, tăng 165,7% so với cùng kỳ năm trước. Con số này không chỉ thể hiện sức hút của du lịch Nga đến Việt Nam, mà còn cho thấy mọi nới lỏng thị thực đều lập tức phản ánh trên dòng khách. Nếu phía Nga đối ứng miễn visa cho người Việt, hiệu ứng lan tỏa sang du lịch hai chiều là điều có thể dự báo, không phải hy vọng mơ hồ.
Khách Nga tăng trưởng mạnh: biển ấm, giá hợp lý và đường bay thẳng
Trong 8 tháng đầu năm, khách Nga đến Việt Nam đã cán mốc hơn 1 triệu lượt, tăng trưởng 165,7% so với cùng kỳ. Theo một dự báo, lượng khách du lịch Nga đến Việt Nam có thể đạt mốc kỷ lục 1,5 triệu người trong cả năm 2026. Đây là bước nhảy rất lớn so với giai đoạn trước, khi lượng khách Nga chỉ quanh 700.000 - 800.000 lượt mỗi năm. Tốc độ này cho thấy thị trường khách Nga tăng trưởng không phải “cơn sốt nhất thời” mà là xu hướng cấu trúc nếu chính sách tiếp tục ổn định.
Lý do nằm ở ba yếu tố: khí hậu, chi phí và đường bay. Nha Trang hiện là một trong những vùng biển hút khách Nga, cùng với Phú Quốc, Phan Thiết, Mũi Né – những điểm đến có thể khai thác quanh năm nhờ khí hậu ấm áp và bãi biển dài. Từ tháng 11 đến tháng 4, khách Nga ưu tiên nghỉ dưỡng ở Phú Quốc, Phan Thiết, Mũi Né; từ tháng 5 đến tháng 10, họ chuyển sang miền Trung và miền Bắc, tận dụng khí hậu và sản phẩm du lịch khác biệt theo mùa.
Ở góc độ chi phí, các nhà điều hành tour Nga đánh giá chi phí đi nghỉ ở Việt Nam “có giá phải chăng” so với nhiều điểm đến châu Á – Thái Bình Dương nhưng vẫn giữ được chất lượng dịch vụ cao. Thêm vào đó, đường bay thẳng Nga đóng vai trò then chốt: trước đây chỉ có một số chuyến từ Moscow đến TP.HCM, nay nhiều chuyến charter và đường bay trực tiếp đã kết nối thẳng các vùng của Nga với Nha Trang, rút ngắn hành trình và khuyến khích đặt tour nhiều hơn.
Việt Nam trong mắt du khách Nga: biển, văn hóa và ẩm thực đường phố
Du lịch Nga đến Việt Nam không chỉ là chuyện nắng ấm và biển xanh. Với nhiều gia đình Nga – nhóm khách chính hiện nay – Việt Nam là gói combo hiếm có: nghỉ dưỡng biển, trải nghiệm văn hóa và ẩm thực đường phố trong một hành trình ngắn ngày. Họ thường chọn khách sạn trong thành phố, gần biển, để có thể kết hợp tắm biển ban ngày và khám phá ẩm thực, chợ đêm, phố đi bộ vào buổi tối. Đây là lợi thế mà không phải điểm đến biển nào trên khu vực cũng có.
Ngoài biển, Việt Nam còn sở hữu hệ thống di sản văn hóa – lịch sử dày đặc, từ khu phố cổ, cố đô, đến các bảo tàng chiến tranh và di tích kiến trúc thuộc địa. Dù nguồn dẫn đề cập rõ hơn về giá trị di sản ở chiều ngược lại – khi khách Việt đến Matxcơva, Saint Petersburg để chiêm ngưỡng công trình kiến trúc, di sản văn hóa – lịch sử – điều này phản chiếu một thực tế: du khách Nga vốn yêu sự kết hợp giữa cảnh quan và chiều sâu văn hóa. Nếu sản phẩm tại Việt Nam biết kể câu chuyện lịch sử – văn hóa bằng ngôn ngữ dễ hiểu với khách Nga, đây sẽ là yếu tố giữ chân họ lâu hơn.
Đáng chú ý, nhiều du khách Nga thích tự do khám phá ẩm thực đường phố hơn là chỉ ăn trong khách sạn. Điều này buộc ngành du lịch Việt Nam phải nâng chất lượng dịch vụ nhỏ lẻ – từ quán ăn, hàng rong đến taxi, xe công nghệ – vì mỗi trải nghiệm nhỏ đều góp phần định hình hình ảnh điểm đến. Chính sách miễn visa Việt Nga sẽ bị lãng phí nếu phần “trải nghiệm tại chỗ” không theo kịp tốc độ tăng khách.
Du lịch hai chiều: người Việt đến Nga và khoảng trống cần lấp đầy
Trong bức tranh du lịch hai chiều, dòng khách Việt sang Nga mới chỉ là phần nổi nhỏ. 6 tháng đầu năm, số khách Việt Nam đến Nga tăng 21,4% so với cùng kỳ. Đây là mức tăng đáng chú ý với một thị trường đường dài, nhưng vẫn rất khiêm tốn nếu so với làn sóng khách Nga đổ đến Việt Nam. Các doanh nghiệp lữ hành cho biết mỗi tháng hiện có khoảng 10 - 15 đoàn tour Nga khởi hành trên toàn quốc, tập trung nhiều ở khu vực miền Bắc.
Nga có lợi thế riêng với khách Việt: Matxcơva và Saint Petersburg là những địa danh quen thuộc, sở hữu hệ thống công trình kiến trúc, di sản văn hóa – lịch sử tầm cỡ. Bên cạnh đó là các tuyến Vành đai Vàng, liên tuyến Nga – Belarus, du thuyền sông Volga, cùng sản phẩm theo mùa như tuyến Matxcơva – Murmansk – Saint Petersburg vào mùa đông với trải nghiệm săn Bắc Cực quang, chó kéo xe, snowmobile và khám phá vùng Bắc Cực. Sự đa dạng này cho phép du lịch Nga được khai thác quanh năm, tương tự cách khách Nga đang tận dụng khí hậu Việt Nam.
Vấn đề lớn nhất hiện nay là rào cản thị thực. Đại sứ Việt Nam tại Nga cho biết hai nước đang đàm phán Hiệp định miễn thị thực cho đoàn khách Việt Nam đi du lịch theo tour. Doanh nghiệp lữ hành đánh giá nếu miễn visa theo đoàn, một trong những rào cản quan trọng nhất của du lịch đường dài – thủ tục và chi phí thị thực – sẽ được gỡ bỏ. Khi thủ tục đơn giản hơn, thời gian đặt tour được rút ngắn, khách hàng chủ động hơn trong việc chọn thời điểm khởi hành. Đây là điều kiện cần để du lịch hai chiều thực sự cân bằng.
Cơ hội và thách thức: từ hãng bay, khách sạn đến hạ tầng địa phương
Thị trường khách Nga không chỉ là con số trên báo cáo, mà là phép thử năng lực của hàng không, lưu trú và hạ tầng du lịch địa phương. Theo một hiệp hội nhà điều hành tour Nga, Việt Nam đang nằm trong top 5 quốc gia có doanh số bán tour trọn gói cao nhất tại Nga. Tổ chức này cũng nhận định thị trường khách Nga đến Việt Nam sẽ tiếp tục giữ đà tăng trưởng mạnh mẽ trong nửa cuối năm 2026. Nếu dự báo này đúng, áp lực lên sân bay, đường bay thẳng Nga, khách sạn và dịch vụ địa phương sẽ tăng nhanh hơn khả năng điều chỉnh.
Một quan chức của Bộ Phát triển kinh tế Nga cho rằng các yếu tố chính thúc đẩy khách Nga đến Việt Nam là duy trì, mở rộng các đường bay trực tiếp và tạo thuận lợi thanh toán bằng mã QR, thẻ ngân hàng MIR tại một số địa điểm. Đây là gợi ý chính sách rõ ràng: miễn visa Việt Nga chỉ là bước đầu, phía Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào hạ tầng thanh toán thân thiện với du khách Nga, đồng thời khuyến khích các hãng bay duy trì tần suất đường bay thẳng Nga quanh năm, không chỉ mùa cao điểm.
Ở chiều ngược lại, thuận lợi về visa được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp Việt xây dựng tour Nga với giá cạnh tranh hơn, tăng tần suất khởi hành và đa dạng hóa sản phẩm. Vietravel đánh giá nếu chính sách miễn visa đi kèm tăng kết nối hàng không và hợp tác doanh nghiệp, thị trường Nga hoàn toàn có khả năng bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với khách Việt Nam. Câu hỏi không còn là “có nên miễn visa Việt Nga hay không”, mà là “chúng ta có kịp chuẩn bị hạ tầng và chất lượng dịch vụ để tận dụng làn sóng du lịch hai chiều đang hình thành hay không”.
