Tăng trưởng mới cần năng lực mới
Diễn đàn Kinh tế Mùa thu là sự kiện đối thoại và thảo luận về những thay đổi của mô hình phát triển, nơi cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp cùng bàn cách hình thành các động lực tăng trưởng mới. Diễn ra tại TP.HCM từ ngày 26 đến 29/10, diễn đàn năm 2026 mang chủ đề “Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới”.
Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô trao đổi: ngày 27/10 có 16 phiên chuyên đề tổ chức song song, quy tụ đại diện cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học và lãnh đạo doanh nghiệp. Ba nhóm nội dung kết nối chuyển đổi mô hình tăng trưởng, các điều kiện hỗ trợ đổi mới và hợp tác quốc tế về khoa học, công nghệ. Cách sắp xếp này cho thấy diễn đàn xem tăng trưởng không phải kết quả của một lĩnh vực đơn lẻ, mà phụ thuộc vào khả năng phối hợp chính sách, vốn, công nghệ và năng lực thực thi.
Chuỗi giá trị toàn cầu đang đổi hướng
Chuyển dịch chuỗi giá trị là phép thử quan trọng với tham vọng tăng trưởng: Việt Nam và ASEAN cần tìm cách đi sâu hơn vào những ngành, công đoạn tạo giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ đứng ở các khâu dễ thay thế. Phiên “Định vị lại Việt Nam – ASEAN trong chuỗi giá trị toàn cầu”, được xây dựng với sự tham gia của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, tập trung nhận diện những thay đổi trong mạng lưới sản xuất quốc tế và cơ hội đi kèm.
Đây là hướng đi đúng, nhưng cơ hội không tự chuyển thành năng lực cạnh tranh. Diễn đàn đặt các vấn đề về logistics xanh, sản xuất tiên tiến, kinh tế tuần hoàn và công nghệ nông nghiệp cạnh yêu cầu nâng cao kỹ năng, hạ tầng và năng lực doanh nghiệp. Những chủ đề về ESG, nguồn nhân lực trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và công nghệ quản trị siêu đô thị cũng nhắc rằng chuyển dịch chuỗi giá trị phải gắn với cách sản xuất bền vững, không chỉ với việc mở rộng xuất khẩu.
Thể chế, tài chính và công nghệ là nền móng
Các phiên chuyên đề dành một nhóm nội dung cho những điều kiện hình thành động lực tăng trưởng mới: thể chế, tài chính và công nghệ chiến lược. Thảo luận về Trung tâm Tài chính quốc tế đặt ra khả năng kết nối thị trường vốn, thu hút nguồn vốn dài hạn và phát triển dịch vụ tài chính phục vụ đầu tư, sản xuất, đổi mới sáng tạo. Song song là các vấn đề về chính sách kinh tế số, an toàn dữ liệu, an ninh mạng và ngành công nghệ mới.
Trí tuệ nhân tạo mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ, nhưng cũng phơi bày điểm yếu nếu hạ tầng, nhân lực và môi trường pháp lý không theo kịp. Việt Nam còn phải ứng phó với cú sốc năng lượng và biến động bên ngoài. Vì vậy, chính sách công nghệ không thể chỉ dừng ở lời kêu gọi đổi mới: cần cải thiện điều kiện để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiếp nhận công nghệ, nâng năng lực tài chính và biến nghiên cứu thành ứng dụng.
Từ thu hút vốn sang cùng tạo giá trị
Thông điệp “đầu tư cùng Việt Nam” đánh dấu một chuyển hướng đáng ủng hộ trong hợp tác đầu tư: mục tiêu không chỉ là tiếp nhận vốn hay công nghệ, mà còn cùng nghiên cứu, đào tạo nhân lực, phát triển công nghệ và tạo ra giá trị mới. Phiên đối thoại giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và lãnh đạo Diễn đàn Kinh tế Thế giới nêu rõ định hướng hợp tác gắn với phát triển bền vững.
Tuy nhiên, lời kêu gọi hợp tác chỉ có sức nặng khi được chuyển thành điều kiện cụ thể: môi trường đầu tư minh bạch, thể chế ổn định, hạ tầng đồng bộ và cơ chế liên kết hiệu quả giữa doanh nghiệp trong nước với đối tác quốc tế. Kết luận của diễn đàn vì thế không nằm ở việc thu hút được bao nhiêu nguồn lực, mà ở khả năng biến nguồn lực đó thành năng suất, năng lực công nghệ và cơ hội rộng hơn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, người lao động và cộng đồng.
