Khi âm nhạc trở thành cách lưu giữ ký ức
Dự án “54 dân tộc Việt Nam” là hành trình nghệ thuật kết hợp âm nhạc, ghi chép câu chuyện cộng đồng và hoạt động thiện nguyện nhằm gìn giữ bản sắc văn hóa qua tiếng nói của chính những con người ở mỗi địa phương. Sau hơn một năm đi qua nhiều tỉnh, thành, ca sĩ Phúc Anh hoàn thành dự án với mục tiêu nối âm nhạc với việc bảo tồn bản sắc và lan tỏa giá trị nhân văn. Đây là lựa chọn đáng chú ý trong bối cảnh âm nhạc đại chúng thường ưu tiên sản phẩm dễ lan truyền: Phúc Anh đặt trọng tâm vào những câu chuyện có gốc rễ, thay vì chỉ tạo ra một ca khúc tách khỏi nơi chốn và con người. Cách làm ấy đem lại cho nhạc văn hóa dân tộc một vai trò rộng hơn giải trí, đồng thời khiến âm nhạc và di sản có thể cùng hiện diện trong một tác phẩm.
Đi qua nhiều miền đất, lắng nghe câu chuyện tại chỗ
Trong hơn một năm, Phúc Anh cùng ê-kíp đến nhiều tỉnh, thành, gặp gỡ và tìm hiểu đời sống của 54 dân tộc trên khắp Việt Nam. Những chuyến đi không chỉ cung cấp bối cảnh quay; chúng tạo điều kiện để câu chuyện trong các sản phẩm bắt đầu từ con người và sinh hoạt tại nơi đó. Loạt video được thực hiện ở những địa điểm dự án ghé thăm gồm “Chúng ta đến từ đâu?”, “Những đứa trẻ vùng cao”, “54 dân tộc Việt Nam” và “Mẹ Cò”. Dự án còn ghi lại những câu chuyện chân thực từ bản làng xa xôi, cộng đồng dân tộc thiểu số và địa phương còn khó khăn, đồng thời tổ chức hoạt động cộng đồng, trao học bổng và quà cho trẻ em, người dân. Nhờ vậy, giá trị của hành trình không chỉ nằm trên màn ảnh: cộng đồng được hiện diện trong tác phẩm và nhận hỗ trợ cụ thể.
“Mẹ Cò” đưa văn hóa Khmer Nam Bộ vào mạch truyện
MV “Mẹ Cò” là dấu mốc mới khi Phúc Anh lần đầu đảm nhận vai trò đạo diễn và viết kịch bản. Tác phẩm kể về người mẹ tảo tần ở miền quê Nam Bộ, với tình mẫu tử, lòng hiếu thảo và sự hy sinh qua năm tháng làm điểm tựa cảm xúc. Điều đáng chú ý là văn hóa Khmer Nam Bộ không được đặt vào video như phần trang trí riêng lẻ. Hình ảnh chùa Khmer, các nhà sư Phật giáo Nam tông đi khất thực, truyền thống con trai Khmer đi tu và đời sống thường ngày của người dân cùng góp phần dựng bối cảnh, gắn với diễn biến câu chuyện. Nhờ cách kết nối ấy, video nhạc Khmer vẫn giữ được mạch kể gần gũi về gia đình, nhưng mở rộng tầm nhìn của khán giả về một không gian văn hóa cụ thể. Đây là hướng tiếp cận giàu tiềm năng cho các sản phẩm âm nhạc kể chuyện.
Di sản không nên dừng lại ở một dự án
Một điểm nhấn khác của hành trình là bức tranh “Hoa sen 54 dân tộc Việt Nam”, có sự tham gia của học sinh thuộc đủ 54 dân tộc ở nhiều tỉnh, thành và được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công nhận là kỷ lục. Nhưng ý nghĩa của dự án không nằm riêng ở kỷ lục hay số lượng video. Phúc Anh cho biết cô mong tình yêu nghệ thuật có thể lan tỏa giá trị nhân văn và đóng góp thiết thực cho cộng đồng, nhất là tại vùng sâu, vùng xa. Nữ ca sĩ cũng không muốn hành trình khép lại ở chặng đường đã hoàn thành; cô dự định mở rộng cách kể để âm nhạc tiếp tục đưa giá trị văn hóa và vẻ đẹp con người đến gần công chúng. Cam kết ấy là phép thử quan trọng: để dự án thật sự có sức sống lâu dài, những câu chuyện cần tiếp tục được kể cùng sự hiện diện và tiếng nói của cộng đồng. Đó mới là cách biến âm nhạc thành chiếc cầu bền vững giữa khán giả và di sản.
