Sân bay Long Thành và bước ngoặt biến Đồng Nai thành cực tăng trưởng mới

Long Thành – trái tim của cấu trúc phát triển mới Đồng Nai

Phát triển Đồng Nai theo mô hình đô thị sân bay xoay quanh sân bay Long Thành là một chiến lược tái cấu trúc không gian kinh tế, xây dựng cực tăng trưởng mới của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam dựa trên chuỗi hạ tầng giao thông chiến lược và hệ sinh thái logistics khu vực gắn với hàng không, công nghiệp công nghệ cao và các trung tâm đô thị đa chức năng. Điểm mấu chốt là Đồng Nai không xem sân bay Long Thành như một công trình độc lập, mà là "trái tim trung chuyển" trong mạng lưới kết nối vùng. Hàng loạt dự án sân bay, cao tốc, vành đai, đường sắt, metro đang tạo mạng lưới liên hoàn, mở rộng mạnh mẽ không gian phát triển và đưa Đồng Nai trở thành cực tăng trưởng mới của vùng. Về mặt định hướng chính trị, Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21/7/2026 của Bộ Chính trị đã xác lập rõ mục tiêu xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065. Chính vì thế, bài toán hạ tầng, không gian đô thị và cấu trúc kinh tế giờ được giải theo logic "tất cả xoay quanh Long Thành", thay vì mở rộng dàn trải như trước.

Đô thị sân bay và hệ sinh thái logistics khu vực quanh Long Thành

Nghị quyết 16 đặt ra cột mốc đến năm 2035 Đồng Nai trở thành đô thị sân bay và trung tâm công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hàng không. Đây không phải khẩu hiệu đẹp mà là sự lựa chọn mô hình phát triển rất cụ thể: sân bay Long Thành trở thành hạt nhân của một hệ sinh thái kinh tế mới gồm logistics, công nghiệp công nghệ cao, thương mại, dịch vụ, đô thị và các ngành gắn với hàng không. Theo định hướng, thành phố phát triển theo mô hình đô thị sân bay, đô thị ven sông, đa trung tâm, xanh, thông minh; đồng thời tập trung vào công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hàng không, vũ trụ, logistics, kinh tế hàng không và kinh tế tri thức. Nếu được thực hiện nhất quán, cấu trúc này sẽ dịch chuyển Đồng Nai từ vai trò "địa bàn trung chuyển" sang trung tâm logistics khu vực với khả năng kết nối đồng bộ hàng không – đường bộ – đường sắt – đường thủy – cảng biển khi chuỗi kết nối chiến lược Cần Giờ – Cái Mép Hạ – Long Thành hoàn thiện.

Hạ tầng giao thông chiến lược: từ cao tốc đến metro quanh Long Thành

Không có hạ tầng giao thông chiến lược, mọi tham vọng đô thị sân bay đều là lý thuyết. Đồng Nai là một trong số ít địa phương sở hữu đầy đủ 5 loại hình giao thông, và đang dùng chính lợi thế này để xây dựng mạng lưới kết nối đa phương thức xoay quanh sân bay Long Thành. Giữa tháng 5/2026, sau khoảng 3 năm xây dựng, tuyến chính cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu đã được đưa vào khai thác, trở thành trục đường bộ nối Long Thành với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải. Song song, các cao tốc Dầu Giây – Liên Khương, Phan Thiết – Dầu Giây, Vành đai 3 và Vành đai 4 TP Hồ Chí Minh đang từng bước tạo nên mạng lưới giao thông liên hoàn. Bước tiến mang tính "thế hệ mới" là hạ tầng đường sắt và metro: ngày 27/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 255/NQ-CP về kéo dài tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên đến trung tâm hành chính TP Đồng Nai và sân bay Long Thành. Metro được kỳ vọng là một trong những xương sống giao thông đô thị, giúp tái cấu trúc không gian, giảm áp lực đường bộ và kích hoạt các khu đô thị, thương mại, dịch vụ mới dọc hành lang công cộng.

Tái cấu trúc không gian phát triển và tác động tới người dân, doanh nghiệp

Điều đáng chú ý là các dự án hạ tầng không còn được xem như công trình riêng lẻ, mà đặt trong tổng thể liên kết vùng trên tinh thần cùng quy hoạch, cùng đầu tư, cùng phát triển và cùng hưởng lợi. Đây là cách tiếp cận mới: phát triển giao thông giữa TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai không chỉ để đáp ứng nhu cầu đi lại, mà để mở hành lang kinh tế và không gian phát triển mới. Với người dân, mạng lưới cao tốc, vành đai, metro sẽ rút ngắn thời gian di chuyển, giảm kẹt xe và tạo thêm lựa chọn về chỗ ở, việc làm quanh các trục giao thông công cộng. Metro được kỳ vọng góp phần tái cấu trúc không gian đô thị, tạo động lực hình thành các khu đô thị, thương mại, dịch vụ mới dọc tuyến. Với doanh nghiệp, hệ thống kết nối đa phương thức quanh sân bay Long Thành sẽ gia tăng khả năng trung chuyển hành khách, hàng hóa giữa sân bay với TP Hồ Chí Minh và toàn vùng, mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi logistics khu vực và chuỗi giá trị công nghiệp công nghệ cao.

Đồng Nai trên hành trình trở thành cực tăng trưởng mới

Chủ tịch UBND TP Đồng Nai Nguyễn Văn Út nhấn mạnh địa phương đang bước vào chặng đường phát triển mới với những định hướng chiến lược theo Nghị quyết 16. Theo định hướng, Đồng Nai phấn đấu trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, phát triển đa trung tâm, xanh, thông minh và dựa trên các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hàng không, logistics, kinh tế tri thức. Đây là tầm nhìn đủ tham vọng, nhưng cũng đặt ra áp lực thực thi rất lớn. Đẩy nhanh các dự án hạ tầng giao thông chiến lược, tăng cường kết nối vùng và hình thành hành lang phát triển chính là bước cụ thể hóa nhiệm vụ trọng tâm mà Nghị quyết 16 đặt ra. Theo Phó Bí thư Thành ủy Đồng Nai Võ Tấn Đức, việc đồng loạt triển khai sân bay Long Thành cùng các tuyến cao tốc, đường vành đai đã đặt Đồng Nai vào vị trí "trái tim trung chuyển" của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Nếu Đồng Nai giữ được kỷ luật quy hoạch, ưu tiên kết cấu hạ tầng chiến lược thế hệ mới và quản trị được quá trình đô thị hóa nhanh, cực tăng trưởng mới này sẽ không chỉ thay đổi bản đồ kinh tế vùng, mà còn định hình lại không gian phát triển phía Đông Nam trong nhiều thập niên tới.