Sản phẩm giảm cân trực tuyến: tiện lợi bề ngoài, hiểm họa bên trong
Sản phẩm giảm cân bán trực tuyến là các loại trà, viên uống, bột detox hoặc thực phẩm chức năng được chào bán trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, thường đi kèm lời hứa giảm cân nhanh, nhưng nhiều sản phẩm trong số đó là hàng không rõ nguồn gốc online, chưa được cấp phép lưu hành, thậm chí trộn lén chất cấm gây nguy hiểm nghiêm trọng cho sức khỏe người dùng.
Điểm mấu chốt cần nhìn thẳng: thị trường giảm cân online đang bị sản phẩm giảm cân giả và kém chất lượng bủa vây, trong khi tâm lý ham giảm cân nhanh khiến người tiêu dùng trở thành mục tiêu lý tưởng. Thực phẩm giả, thực phẩm chức năng kém chất lượng và hàng hóa trôi nổi đang xâm nhập mạnh vào không gian số, đe dọa trực tiếp sức khỏe và tính mạng người tiêu dùng. Sự bùng nổ thương mại điện tử, livestream bán hàng khiến việc tiếp cận các viên uống giảm cân nguy hiểm dễ hơn bao giờ hết, nhưng cơ chế kiểm soát lại luôn chạy sau thủ đoạn của người bán.
Cảnh báo từ vụ Sausando Slimming capsule và làn sóng sản phẩm giảm cân giả
Vụ Sausando Slimming capsule là lời nhắc thẳng thắn rằng không phải sản phẩm nào xuất hiện trên sàn thương mại điện tử cũng hợp pháp. Cục An toàn thực phẩm đã yêu cầu Shopee ngừng kinh doanh, gỡ bỏ thông tin sản phẩm Sausando Slimming capsule vì phát hiện sản phẩm này sử dụng số Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố 5218/2023/ĐKSP không có thật và chưa từng được cấp phép. Đây không chỉ là lỗi kỹ thuật giấy tờ, mà là dấu hiệu điển hình của một sản phẩm giảm cân giả núp bóng thực phẩm chức năng.
Đáng lo hơn, Sausando chỉ là phần nổi của tảng băng. Cơ quan quản lý cho biết đã liên tục yêu cầu các sàn thương mại điện tử gỡ bỏ những sản phẩm giảm cân và thực phẩm bảo vệ sức khỏe vi phạm hoặc chưa được cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố. Theo các số liệu quản lý thị trường, riêng trong một năm đã có hơn 23.400 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và xâm phạm sở hữu trí tuệ bị xử lý, trong đó khoảng 70% lượng hàng hóa vi phạm trên không gian mạng xuất phát từ các gian hàng trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Đây là con số cho thấy mức độ bị lợi dụng của môi trường mua sắm online hiện nay.
Viên uống giảm cân nguy hiểm: chất cấm, bệnh viện và án mạng
Điều khiến các viên uống giảm cân nguy hiểm trở nên khó lường là chúng thường được quảng cáo là “thảo mộc”, “detox”, “an toàn”, nhưng lại trộn lén hoạt chất bị cấm. TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, đã nhiều lần cảnh báo về bệnh nhân nhập viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch sau khi uống trà thảo mộc, viên nang, bột detox giảm cân mua qua mạng xã hội có trộn Sibutramine. Theo ông, Sibutramine đã bị cấm lưu hành do độc tính rất cao với hệ tim mạch và thần kinh, nhưng vẫn bị các đối tượng sản xuất thực phẩm giả sử dụng để tạo cảm giác chán ăn nhanh, đẩy người dùng vào nguy cơ tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, phù não, tổn thương gan thận, co giật và tử vong.
Ở đây, rủi ro không còn là chuyện tăng hay giảm vài ký, mà là câu hỏi sống còn. Khi thực phẩm giả và hàng hóa trôi nổi len lỏi vào từng bữa ăn, cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc mà là những tổn hại lâu dài tới sức khỏe. Thực tế, mức độ báo động của vấn nạn này đã được các cơ quan quản lý và tổ chức chuyên ngành ghi nhận, cho thấy đây không phải vài “con sâu” mà là một hệ sinh thái gian lận đang hoạt động tích cực trên không gian mạng.
Khi người nổi tiếng trở thành “lá chắn” cho hàng không rõ nguồn gốc online
Một trong những lý do khiến người tiêu dùng dễ sa vào bẫy sản phẩm giảm cân giả là sức ảnh hưởng của người nổi tiếng. Nhiều chiến dịch tiếp thị cố tình đánh tráo sự yêu mến dành cho đời tư, lối sống hoặc hoạt động thiện nguyện của KOL, KOC thành “giấy bảo chứng” cho chất lượng sản phẩm. Lỗ hổng tâm lý này đã trở thành mảnh đất màu mỡ để các đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm giả bắt tay với giới influencer, thổi phồng công dụng và trục lợi.
Vụ kẹo rau củ SuperGreens Gummies (kẹo rau củ Kera) là minh chứng rõ ràng: lợi dụng sức hút của Nguyễn Thị Thái Hằng (Hằng Du Mục), Phạm Quang Linh (Quang Linh Vlogs), Nguyễn Thúc Thùy Tiên và các bên liên quan, nhóm này đã quảng bá sai sự thật rằng một viên kẹo có thể thay thế một đĩa rau xanh, thậm chí dàn dựng video vùng nguyên liệu VietGAP không có thật. Kết quả giám định cho thấy sản phẩm không chứa 10 loại bột rau củ như bản tự công bố, hàm lượng chất xơ chỉ 0,032g mỗi viên, trong khi lại chứa hơn 33% Sorbitol không ghi trên nhãn. Đây là ví dụ điển hình cho việc quảng cáo “sạch” che giấu chất lượng thực và rủi ro sức khỏe.
Làm gì để tự bảo vệ mình khi mua sản phẩm giảm cân online?
Trong bối cảnh cơ quan quản lý phải liên tục yêu cầu các sàn thương mại điện tử ngừng kinh doanh, gỡ bỏ sản phẩm giảm cân vi phạm hoặc chưa được cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố, người tiêu dùng không thể phó mặc sức khỏe cho nút “mua ngay”. Mỗi cá nhân cần từ bỏ thói quen mua sắm theo hiệu ứng đám đông hoặc tin vào lời hứa hẹn truyền miệng trên livestream. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng đã quy định trách nhiệm của người có ảnh hưởng, buộc họ phải minh bạch việc được tài trợ và chịu trách nhiệm liên đới nếu cung cấp thông tin sai lệch mà không kiểm chứng tài liệu pháp lý.
Về phía hệ thống, Cục An toàn thực phẩm yêu cầu các sàn thương mại điện tử rà soát hoạt động kinh doanh, chỉ kinh doanh sản phẩm đáp ứng quy định về đăng ký bản công bố hoặc tự công bố sản phẩm theo từng nhóm thực phẩm. Theo quy định, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học và thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt phải có Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố trước khi lưu thông; còn thực phẩm bổ sung phải được tổ chức, cá nhân tự công bố và nộp hồ sơ theo quy định. Sàn thương mại điện tử cũng phải báo cáo bằng văn bản về việc xử lý các sản phẩm vi phạm trước thời hạn mà cơ quan quản lý đặt ra. Nói cách khác, hệ thống đang siết lại, nhưng người mua vẫn phải chủ động kiểm tra giấy phép, số công bố và nguồn gốc trước khi đặt bất kỳ sản phẩm giảm cân nào.
