Quy định chở trẻ em mới: Không chỉ là chuyện mức phạt
Quy định chở trẻ em mới trên ô tô là tập hợp các yêu cầu bắt buộc về việc sử dụng ghế an toàn trẻ em ô tô, vị trí ngồi và thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35m, được ban hành để giảm chấn thương khi xảy ra va chạm và tăng ý thức an toàn giao thông của gia đình có con nhỏ. Điểm mấu chốt: từ ngày 15/8, nếu chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35m mà không dùng thiết bị an toàn phù hợp, tài xế sẽ bị phạt cảnh cáo, trừ xe kinh doanh vận tải hành khách. Đồng thời, nếu cho trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế), tài xế vẫn bị phạt tiền từ 800.000 đến 1.000.000 đồng theo Nghị định 168/2024. Đây không còn là lời khuyên an toàn, mà là nghĩa vụ pháp lý gắn với ví tiền và sự an toàn của con bạn.
Cảnh cáo hay phạt tiền? Cha mẹ cần hiểu rõ ranh giới
Nhiều phụ huynh đang hiểu sai rằng quy định mới “chỉ cảnh cáo” nên chưa cần vội mua ghế an toàn trẻ em ô tô. Theo Nghị định 238/2026, hành vi chở trẻ dưới 10 tuổi, cao dưới 1,35m mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị phạt cảnh cáo (trừ ô tô kinh doanh vận tải hành khách). Đây là giai đoạn làm quen, không phải “giấy thông hành” cho việc bỏ qua ghế trẻ em. Ngay từ 1/7, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ sửa đổi đã yêu cầu tài xế phải sử dụng và hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ, đồng thời trẻ không được ngồi cùng hàng ghế với người lái. Quan trọng hơn, hành vi để trẻ ngồi sai vị trí – cùng hàng ghế với tài xế – vẫn bị phạt tiền theo khung 800.000 – 1.000.000 đồng, dù có hay không có ghế trẻ em. Nói cách khác, cảnh cáo chỉ áp dụng cho việc thiếu thiết bị, còn bố trí chỗ ngồi sai là bị phạt ngay.
Vì sao ghế an toàn và ghế sau là bắt buộc, không phải tùy chọn
Thói quen để con ngồi ghế phụ hoặc bế trên tay cho “dễ trông” đã trở thành rủi ro pháp lý và rủi ro an toàn rõ ràng. Các nhà sản xuất ô tô cảnh báo hàng ghế trước tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho trẻ khi xảy ra va chạm: túi khí phía trước được thiết kế cho người trưởng thành, khi bung với tốc độ lớn có thể gây chấn thương nghiêm trọng nếu trẻ ngồi quá gần bảng táp-lô. Trẻ nhỏ lại có khả năng chịu lực kém, dễ tổn thương hơn người lớn. Việc ôm trẻ trên tay không giúp an toàn hơn; khi xe phanh gấp hoặc va chạm, quán tính khiến người lớn khó giữ được trẻ, thậm chí cơ thể người lớn có thể đè lên trẻ. Vì vậy, quy định yêu cầu trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35m phải ngồi ghế sau, có sử dụng thiết bị an toàn phù hợp, phản ánh đúng logic khoa học chứ không phải “làm khó” phụ huynh.
Tiêu chuẩn thiết bị an toàn: Không phải ghế nào cũng được
Nếu nghĩ bất kỳ ghế, nôi hoặc đệm nâng nào cũng là “ghế an toàn trẻ em ô tô”, bạn đang mạo hiểm với con mình. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT định nghĩa thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô là thiết bị bảo đảm an toàn cho trẻ ở tư thế ngồi hoặc nằm, giảm nguy cơ chấn thương khi va chạm hoặc giảm tốc đột ngột bằng cách hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ. Thiết bị an toàn gồm hệ thống ghế trẻ em CRS (Child Restraint System) và ghế trẻ em nâng cao ECRS (Enhanced Child Restraint System). Ghế đạt chuẩn phải có nhãn cố định thể hiện giới hạn cân nặng hoặc chiều cao phù hợp, hướng lắp (quay trước/quay sau) và cảnh báo an toàn theo quy định. Phụ huynh nên ưu tiên những ghế cho phép cố định bằng ISOFIX hoặc dây đai an toàn đúng cách, lắp theo hướng dẫn nhà sản xuất để tiêu chuẩn trên giấy trở thành an toàn thực tế.
Khi nào phải dùng ghế, khi nào không: Tránh hiểu nhầm dẫn tới vi phạm
Một hiểu nhầm phổ biến là “mọi trẻ em lên ô tô đều phải dùng ghế riêng”. Quy định thực tế tinh gọn hơn nhưng cũng chặt chẽ: chỉ trẻ đồng thời dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m mới bắt buộc phải dùng thiết bị an toàn phù hợp và không được ngồi cùng hàng ghế với người lái. Nếu trẻ đã đủ 10 tuổi hoặc cao từ 1,35m trở lên, có thể ngồi trên ghế sẵn có, cài dây đai an toàn theo quy định chung. Ô tô kinh doanh vận tải hành khách được miễn yêu cầu bắt buộc về thiết bị an toàn cho trẻ, nhưng vẫn không được để trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35m ngồi cùng hàng ghế với người lái. Với gia đình có nhiều con đi xe 5 chỗ, việc bố trí trẻ nhỏ ngồi ghế sau, dùng ghế an toàn đúng tiêu chuẩn thiết bị an toàn là cách duy nhất vừa tránh phạt tiền chở trẻ không ghế, vừa bảo vệ con bạn khi xảy ra tình huống bất ngờ.
