Ghế ô tô trẻ em giờ là nghĩa vụ pháp lý, không còn là lựa chọn
Quy định mới về ghế ô tô trẻ em là tập hợp các yêu cầu bắt buộc đối với người lái xe khi chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m, gồm việc sử dụng thiết bị an toàn phù hợp, bố trí vị trí ngồi đúng quy định, đồng thời chọn sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật QCVN 123 để được phép lưu thông trên thị trường và tránh bị xử phạt hành chính. Từ ngày 15/8, Nghị định 238/2026 chính thức có hiệu lực với các hình thức phạt cảnh cáo và phạt tiền nếu người điều khiển ô tô chở trẻ không tuân thủ các quy định này. Thực tế, đây là bước chuyển từ “khuyến cáo” sang “bắt buộc”, buộc cha mẹ phải thay đổi thói quen chở con trên xe. Vấn đề không còn là mua ghế hay không, mà là mua ghế nào, có đạt chuẩn và lắp đặt đúng hay không.
Nghị định 238/2026: Hai lỗi cha mẹ dễ mắc và mức phạt đi kèm
Nghị định 238/2026 mang lại một thông điệp rất rõ: nếu cha mẹ coi thường quy định an toàn mới, pháp luật sẽ lên tiếng. Có hai hành vi trọng tâm. Thứ nhất, chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị phạt cảnh cáo, trừ trường hợp xe kinh doanh vận tải hành khách. Nhiều người sẽ coi đây là “nhẹ nhàng”, nhưng cảnh cáo là bước mở đầu cho việc tăng chế tài trong tương lai nếu tình trạng vi phạm phổ biến. Thứ hai, để trẻ thuộc diện này ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế) bị phạt từ 800.000 đến 1.000.000 đồng. Quy định này đánh thẳng vào thói quen cho con ngồi ghế trước “cho vui” hoặc “cho dễ trông”, vốn cực kỳ nguy hiểm nếu xảy ra va chạm.
Thị trường ghế ô tô trẻ em tăng nóng nhưng hạ tầng kiểm định vẫn chạy theo
Sức ép pháp lý đã khiến thị trường ghế ô tô trẻ em tăng nóng, đi trước cả năng lực kiểm định. Trong 5 tháng đầu năm, doanh số ghế an toàn trẻ em trên các sàn thương mại điện tử lớn đạt khoảng 78,2 tỷ đồng với khoảng 78.000 sản phẩm được bán ra, tăng lần lượt 116% và 78% so với cùng kỳ, gần 900 gian hàng tham gia. Đây là con số cho thấy cha mẹ đang đổ xô mua ghế, đôi khi mua theo quảng cáo mà chưa nhìn vào tiêu chuẩn. Trong khi đó, chính cơ quan quản lý từng cảnh báo nguy cơ thiếu tổ chức đủ năng lực thử nghiệm và chứng nhận, có thể trở thành điểm nghẽn với sản xuất và nhập khẩu thiết bị an toàn trẻ em. Nói thẳng: ghế bán rất nhiều, nhưng số ghế thực sự được thử nghiệm và công bố hợp quy theo tiêu chuẩn QCVN 123 lại chưa theo kịp.
Tiêu chuẩn QCVN 123 và vai trò của hai đơn vị thử nghiệm mới
Muốn ghế ô tô trẻ em thực sự bảo vệ được trẻ, tiêu chuẩn kỹ thuật phải đi trước và được thực thi nghiêm. QCVN 123:2024/BGTVT có hiệu lực từ đầu năm, xây dựng trên cơ sở các quy định quốc tế UN R44 và UN R129, điều chỉnh không chỉ “cái ghế” mà cả hệ thống bảo vệ trẻ: kết cấu ghế, dây đai, khóa, cơ cấu điều chỉnh, neo ISOFIX, cảnh báo và thử nghiệm động. Tuy nhiên, doanh nghiệp từng đối diện câu hỏi: thử nghiệm, chứng nhận và công bố hợp quy ở đâu? Để tháo nút thắt, Cục Đăng kiểm đã tạm thời chỉ định Trung tâm Thử nghiệm xe cơ giới (VMTC) và Công ty CP Dịch vụ VCT làm đơn vị thử nghiệm thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô theo QCVN 123. Thời hạn chỉ định tối đa 6 tháng, đồng thời cơ chế chứng nhận được điều chỉnh để doanh nghiệp dùng tổ chức chứng nhận được công nhận. Đây là bước đi cần thiết, nhưng cũng cho thấy hạ tầng thử nghiệm vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, không thể đáp ứng mọi kiểu loại sản phẩm trong một sớm một chiều.
Cha mẹ nên chọn ghế như thế nào để vừa an toàn vừa không lo bị phạt?
Với quy định an toàn mới đã rõ ràng, trách nhiệm giờ quay về phía cha mẹ. Về nguyên tắc, thiết bị an toàn phải phù hợp với độ tuổi, chiều cao, cân nặng của trẻ và được chứng nhận phù hợp quy chuẩn kỹ thuật, ưu tiên sản phẩm đạt chuẩn QCVN 123. “Khi lựa chọn thiết bị an toàn cho trẻ em, người dân cần sử dụng sản phẩm phù hợp với trẻ, bảo đảm chất lượng, được chứng nhận phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật theo quy định”. Điều này đồng nghĩa việc săn ghế giá rẻ, không rõ nguồn gốc, không giấy chứng nhận, là cách tiết kiệm sai chỗ. Đồng thời, ghế đạt chuẩn cũng phải được lắp đặt và sử dụng đúng hướng dẫn: cố định ghế chắc chắn, chỉnh dây đai vừa sát, kiểm tra trước khi xe di chuyển, không cho trẻ tự tháo dây hay di chuyển trong xe khi đang chạy. Nếu cha mẹ giữ tư duy “đi gần thì không cần ghế”, mọi quy định an toàn mới sẽ trở thành hình thức và rủi ro vẫn thuộc về chính con mình.
