Đầu tư phải mang theo công nghệ và năng lực mới
Đầu tư công nghệ cao tại TP.HCM là việc thu hút nguồn lực quốc tế để phát triển công nghệ, nghiên cứu, sản xuất và kỹ năng trong các ngành có giá trị gia tăng lớn, thay vì chỉ bổ sung vốn cho hoạt động hiện hữu. Cách tiếp cận ấy là phép thử quan trọng cho tham vọng của thành phố: biến sức hút đầu tư thành năng lực kinh tế bền vững. Tại Diễn đàn Hợp tác đầu tư TP.HCM ngày 2-11, lãnh đạo thành phố nhận định việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội thu hút đầu tư mới. Trong 10 tháng đầu năm 2026, thành phố thu hút hơn 19 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, vượt 73,9% kế hoạch năm. Đây là kết quả đáng kể, nhưng con số tự nó chưa nói lên chất lượng. Muốn dòng vốn ngoại TP.HCM tạo chuyển biến, thành phố phải đưa công nghệ, tri thức, cách quản trị và việc làm chất lượng cao vào trọng tâm đàm phán.
Tại chương trình CEO500, quy tụ hơn 500 lãnh đạo doanh nghiệp, đại diện tổ chức quốc tế và định chế tài chính, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh nhấn mạnh bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh đòi hỏi thành phố chuyển mình. Chiến lược ưu tiên tài chính, công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo vì vậy hợp lý hơn cách dàn trải nguồn lực. Tuy nhiên, lời hứa thu hút vốn chỉ có sức nặng khi đi cùng dự án khả thi, thủ tục rõ ràng và năng lực triển khai. Thành phố cần đánh giá thành công bằng những gì được xây dựng, nghiên cứu và sản xuất tại chỗ, chứ không chỉ bằng tổng vốn đăng ký.
Từ đối thoại với tập đoàn đến dự án có thể triển khai
Mở rộng tiếp xúc với tập đoàn lớn chỉ có ý nghĩa khi cuộc gặp chuyển thành danh mục dự án, đối tác phụ trách và lộ trình xử lý vướng mắc. Sau hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM có thêm khả năng kết nối trung tâm tài chính, dịch vụ và đổi mới sáng tạo với công nghiệp hiện đại cùng cảng biển nước sâu, tạo điều kiện tổ chức chuỗi giá trị từ nghiên cứu đến logistics. Tại diễn đàn ngày 2-11, thành phố mở rộng hợp tác với các tập đoàn hàng đầu khu vực và thế giới. Hơn 30 nội dung doanh nghiệp trong mạng lưới Fortune gửi đến, trải trên tám nhóm vấn đề như thủ tục, đất đai, hạ tầng, nhân lực và cơ chế hợp tác, cho thấy nhà đầu tư cần câu trả lời cụ thể chứ không chỉ lời mời gọi.
Cam kết tiếp theo phải là biến đề xuất thành dự án đầu tư, đồng thời hoàn thiện thể chế và tháo gỡ điểm nghẽn. Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM dự kiến bố trí đầu mối phụ trách từng nhà đầu tư, phối hợp hướng dẫn thủ tục, cung cấp thông tin, kết nối đối tác và tiếp nhận khó khăn khi triển khai. Đây là cách làm đúng hướng, bởi một đầu mối chịu trách nhiệm có thể giúp giảm khoảng cách giữa chủ trương và thực thi. Song hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc đầu mối ấy có quyền phối hợp thật sự và xử lý vấn đề đúng hạn hay không. Với đầu tư TP.HCM, chất lượng phục vụ sau lễ ký kết cũng quan trọng như khả năng thu hút nhà đầu tư đến bàn đàm phán.
Kỹ sư Việt có thể làm R&D, nếu được tạo điều kiện
Vốn và tập đoàn quốc tế không thể tự tạo ra hệ sinh thái công nghệ nếu kỹ sư trong nước chỉ đứng ngoài các khâu nghiên cứu then chốt. Ông Võ Quang Huệ, nguyên Tổng giám đốc Bosch Việt Nam, nhận định kỹ sư Việt Nam, đặc biệt là người trẻ, đủ năng lực tham gia các đề án nghiên cứu và phát triển với công nghệ hiện đại trong nhiều ngành. Nhưng năng lực chuyên môn cần đi cùng cơ hội thực hành, nguồn lực dài hạn và đề tài gắn với sản phẩm. Ông Huệ nhấn mạnh R&D nên tạo ra sản phẩm phục vụ tăng trưởng kinh tế, thay vì trở thành hoạt động tách rời thị trường.
Điểm nghẽn là doanh nghiệp nhỏ và vừa thường khó dành nguồn lực cho nghiên cứu kéo dài, nên thành phố cần chương trình hỗ trợ các đề án thuộc lĩnh vực ưu tiên. Chính sách tốt cũng phải giúp doanh nghiệp hiểu rõ cách tiếp cận, không để ưu đãi chỉ tồn tại trên văn bản. Một hướng đi khác là kết nối đại học trong nước với cơ sở nước ngoài, đồng thời đưa nhân lực đa quốc gia vào các đề án lớn, trọng điểm. Nếu TP.HCM muốn công nghệ cao TP.HCM trở thành năng lực sản xuất thực tế, cần mở rộng những liên kết quốc tế như vậy và tạo cơ chế để kỹ sư, doanh nghiệp cùng hưởng lợi từ tri thức được chuyển giao.
Trung tâm tài chính cần gắn với kinh tế thực
Trục tài chính chỉ có thể hỗ trợ công nghệ khi dòng vốn được dẫn đến doanh nghiệp và dự án có khả năng đổi mới, sản xuất hoặc mở rộng thị trường. Thành phố xác định tài chính và công nghệ là những lĩnh vực ưu tiên, đồng thời nhấn mạnh các hướng như hạ tầng chiến lược, logistics và ngành có giá trị gia tăng cao. Các cơ chế đặc thù cũng được kỳ vọng tạo thêm điều kiện huy động nguồn lực cho Trung tâm Tài chính quốc tế và hạ tầng chiến lược. Vì vậy, trung tâm này nên được nhìn như một cấu phần phục vụ nền kinh tế, không phải mục tiêu tách biệt hay thước đo thành công chỉ bằng danh tiếng.
Bức tranh hiện có cho thấy TP.HCM sở hữu cơ hội lớn từ dịch chuyển chuỗi cung ứng, không gian phát triển mở rộng và sự quan tâm của các tập đoàn. Nhưng cơ hội chỉ thành động lực khi vốn ngoại đi cùng dự án cụ thể, nghiên cứu gắn với sản phẩm, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và liên kết quốc tế cho kỹ sư. Thành phố nên theo sát từng cam kết đầu tư, công khai tiến độ xử lý vướng mắc và ưu tiên dự án tạo năng lực tại chỗ. Đó mới là con đường thuyết phục để biến tham vọng thu hút vốn thành nền tảng công nghệ cao lâu dài.
