Khi giai điệu quen thuộc gặp cách hát mới
Liveshow 4 của Sao Mai là đêm thi nơi các thí sinh trẻ diễn giải lại những ca khúc quen thuộc, đặt giai điệu truyền thống và ký ức vùng miền vào cuộc đối thoại với cách hát của hôm nay. Diễn ra tối 25/10 trên VTV3 với chủ đề “Giai điệu vượt thời gian”, chương trình đưa khán giả đi qua nhiều sắc thái âm nhạc Việt Nam. Đoàn Linh chọn liên khúc “Còn duyên” và “Hoa thơm bướm lượn” theo chất Quan họ Bắc Ninh trong bản phối mới. Từ Nghệ An có “Gửi em chiếc nón bài thơ” qua giọng Hoàng Thu Hà và “Một khúc tâm tình người Hà Tĩnh” do Nguyễn Mộc An thể hiện; miền Nam hiện lên qua “Bài ca đất phương Nam” của Đỗ Hải Đăng. Không gian Tây Nguyên tiếp tục mở rộng hành trình với “Ly cà phê Ban Mê” và “Cô gái vót chông”. Sự đa dạng ấy nhắc rằng dân ca Việt Nam không chỉ nằm trong giai điệu, mà còn mang theo đất đai, ngôn ngữ và ký ức cộng đồng.
Làm mới không có nghĩa là làm mờ bản sắc
Điểm đáng chú ý không nằm ở việc phối mới cho thật khác lạ, mà ở cách mỗi người trẻ giữ được linh hồn tác phẩm khi đưa cá tính vào phần trình diễn. Ban giám khảo ghi nhận tinh thần thử nghiệm, đồng thời nhắc rằng chất liệu văn hóa không thể chỉ làm phông nền minh họa. Với liên khúc Quan họ, Nguyễn Hải Phong đánh giá cao sự đầu tư của Đoàn Linh nhưng lưu ý những làn điệu có khuôn thức chặt chẽ đòi hỏi nền tảng vững về cao độ và sự liền mạch. Đây là ranh giới khó nhưng cần thiết: người hát phải vừa thoát khỏi lối tái hiện máy móc, vừa tránh biến nét riêng thành sự áp đặt lên bài. Nhận xét về Nguyễn Mộc An cũng đi theo hướng ấy: giảm áp lực phải giữ nguyên phong cách quen thuộc để mạnh dạn đưa tinh thần thời đại và cá tính vào ca khúc. Liveshow 4 có sức thuyết phục nhất khi cuộc đối thoại này tạo ra lựa chọn nghệ thuật có căn cứ, thay vì đổi mới chỉ để gây chú ý.
Kỹ thuật là nền, cá tính mới tạo dấu ấn
Những tiết mục trong đêm thi cho thấy không có một công thức duy nhất để bước vào âm nhạc truyền thống. Mai Thu Hương rời sở trường dân ca để thử cách hát cổ điển trong “Cô gái vót chông”; H'Vi Ktla mang màu sắc riêng và sự nhiệt thành vào phần trình diễn của mình. Nguyễn Xuân Dũng được Tân Minh đánh giá là giọng ca nổi bật nhất ở nhóm thi thứ hai, còn Đỗ Hải Đăng đem đến cảm giác dễ chịu với “Bài ca đất phương Nam”. Nhưng thiện chí thử nghiệm chưa đủ bảo đảm một tiết mục thành công. Chất giọng, kỹ thuật và ý tưởng cần gặp nhau trong cách kể chuyện và khả năng làm chủ cảm xúc. Vì thế, Sao Mai 2026 có ý nghĩa vượt khỏi việc tìm giọng hát nổi bật: sân chơi còn buộc thí sinh trẻ khám phá năng lực, hoàn thiện phong cách và xác định bản sắc nghệ thuật. Đây là một đòi hỏi đáng giá, bởi di sản chỉ có sức sống khi người hát hiểu điều mình đang kế thừa và biết mình muốn nói gì bằng nó.
Phạm Hải Anh: cuộc thi khép lại, hành trình vẫn tiếp diễn
Câu chuyện Phạm Hải Anh làm rõ mặt khác của một cuộc thi: thứ ở lại không chỉ là thứ hạng, mà còn là quá trình học cách nhìn thẳng vào giới hạn. Từng là học sinh chuyên Pháp tại Ninh Bình trước khi theo học Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, cô đã vào Top 12 Giọng hát Việt 2017 và tiếp tục thử sức tại Sao Mai 2026. Qua các vòng thi, Hải Anh dần chuyển trọng tâm từ phô diễn nội lực sang điều tiết giọng và kể câu chuyện ca khúc; ở liveshow 3, Tân Minh ghi nhận sự làm chủ phần trình diễn của cô. Tuy nhiên, với “Ngôi sao cô đơn” ở liveshow 4, giám khảo Quang Vinh nhận xét cô chưa chạm được những nốt cao, Mai Hoa thấy phần hát còn chông chênh, thiếu tự tin, còn Nguyễn Hải Phong mong tiết mục giàu cảm xúc hơn. Những góp ý ấy không xóa đi nỗ lực; chúng chỉ ra rằng giọng khỏe cần đi cùng sự ổn định và tinh tế. Dừng ở Top 10 không đồng nghĩa giấc mơ dừng lại: Hải Anh gọi đó là một quãng nghỉ để tiếp tục, và những gì tích lũy trên sân khấu sẽ theo cô sang chặng đường mới.
Giá trị nằm ở cách người trẻ mang âm nhạc đi tiếp
Liveshow 4 thuyết phục nhất khi xem các phần trình diễn như những cuộc thử sức có cả thành công lẫn va vấp, chứ không phải màn điểm danh các ca khúc quen. Quan họ, âm hưởng miền Trung, miền Nam và Tây Nguyên đã mở ra một bức tranh phong phú; phần việc của thí sinh là làm cho mỗi vùng miền hiện diện bằng âm nhạc, không biến nó thành lớp trang trí. Điều đó cần thời gian, nền tảng nghề nghiệp và sự dũng cảm để tiếp nhận phê bình. Với Hải Anh, hành trình sau cuộc thi tiếp tục bằng việc rèn kỹ thuật, tìm cách biểu đạt ổn định hơn và nuôi dưỡng tiếng nói riêng. Với các thí sinh khác, thử nghiệm chỉ có ý nghĩa khi giúp bài hát sáng rõ hơn. Sao Mai vì thế không chỉ đặt câu hỏi ai tiến xa hơn, mà còn cho thấy người trẻ có thể kế thừa dân ca Việt Nam ra sao. Khi sự tôn trọng chất liệu đi cùng cá tính và lao động nghiêm túc, những giai điệu vượt thời gian mới thực sự được trao cho một thế hệ tiếp theo.
