Thông qua đề án chưa phải là công nhận
Khu kinh tế đặc biệt là mô hình phát triển được đề xuất cho một địa bàn có vai trò và tiềm năng riêng, đi kèm cơ chế quản lý, phân cấp và chính sách phù hợp để thúc đẩy kinh tế. Sáng 30/10, HĐND tỉnh An Giang khóa XI thông qua đề án đề nghị công nhận đặc khu Phú Quốc là khu kinh tế đặc biệt trong kỳ họp chuyên đề có 30 nghị quyết được thông qua. Đây là bước tiến ở cấp tỉnh, không phải quyết định công nhận cuối cùng: UBND tỉnh còn phải hoàn thiện hồ sơ, gửi Bộ Tài chính thẩm định để làm cơ sở trình Chính phủ xem xét. Vì thế, cách hiểu đúng lúc này không phải Phú Quốc đã có địa vị mới, mà tỉnh đã chính thức mở quy trình đề nghị. Sự phân biệt ấy quan trọng, bởi kỳ vọng về cơ chế và đầu tư chỉ có thể thành hiện thực sau các bước thẩm định, quyết định theo thẩm quyền.
Định hướng phát triển vượt ra ngoài du lịch nghỉ dưỡng
Đề án Phú Quốc không chỉ nhắm tới việc đổi tên mô hình. Định hướng là xây dựng nơi đây thành trung tâm dịch vụ và du lịch nghỉ dưỡng biển có năng lực cạnh tranh quốc tế, đồng thời tạo động lực tăng trưởng cho An Giang và vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Phạm vi đề xuất bao gồm toàn bộ đặc khu Phú Quốc, rộng 575,29 km², không gồm đặc khu Thổ Châu. Các lĩnh vực được ưu tiên thu hút đầu tư trải từ du lịch nghỉ dưỡng, hội nghị và triển lãm đến y tế, giáo dục chất lượng cao, logistics, dịch vụ số, bảo tồn sinh thái biển và nuôi biển công nghệ cao. Hướng đi này hợp lý hơn việc đặt toàn bộ kỳ vọng vào lượng khách: một trung tâm du lịch biển quốc tế cần hệ sinh thái dịch vụ đa dạng, tạo việc làm và nguồn thu quanh năm. Nhưng tăng trưởng chỉ đáng giá nếu quy hoạch và bảo tồn theo kịp.
Phân quyền có thể rút ngắn đường từ quy hoạch đến thực thi
Giá trị thiết thực nhất của đề xuất có thể nằm ở cách điều hành. Tỉnh kỳ vọng mô hình mới tạo cơ sở đổi mới tổ chức, quản lý, tăng phân cấp và trao thêm tính chủ động cho chính quyền Phú Quốc. Đề án đề xuất chuyển một số thẩm quyền của UBND tỉnh, chủ tịch UBND tỉnh và các sở, ngành xuống chính quyền đặc khu trong khuôn khổ pháp luật. Nếu đi kèm nguồn lực và trách nhiệm giải trình rõ ràng, quyền quyết định gần địa bàn hơn có thể giúp xử lý quy hoạch, hạ tầng và thủ tục đầu tư sát thực tế. Nếu thiếu kiểm soát, phân quyền chỉ chuyển gánh nặng mà không cải thiện chất lượng quản trị. Bởi vậy, kỳ vọng về cơ chế tài chính, tổ chức bộ máy và thu hút đầu tư phải được đánh giá cùng yêu cầu kiểm soát quyền lực, bảo tồn thiên nhiên và duy trì dịch vụ công.
Thước đo cuối cùng là chất lượng sống của người dân
Đề án đặt mục tiêu giai đoạn 2026–2030 tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 195.000 tỷ đồng và đến năm 2030 đón khoảng 15 triệu lượt khách. Đó là những con số tham vọng, nhưng chúng không nên là thước đo duy nhất. Kế hoạch cũng đặt mục tiêu ít nhất 98% dân số được sử dụng nước sạch, toàn bộ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý đạt chuẩn và ít nhất 80% nước thải sinh hoạt được xử lý đạt chuẩn vào năm 2030. Quá trình phát triển còn phải tính đến nhà ở cho người lao động, tái định cư, phục hồi sinh kế và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu. Động lực pháp lý cho đề án đến từ Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua ngày 24/8/2026, có hiệu lực từ 1/10/2026. Bước tiếp theo là hoàn thiện hồ sơ và thẩm định; chỉ khi Chính phủ quyết định, Phú Quốc mới chính thức được công nhận. Thành công vì thế sẽ không chỉ là danh xưng, mà là tăng trưởng đi cùng môi trường và đời sống cư dân.
