Tiếp xúc lâu với nước ngập: vì sao da “xuống cấp” nhanh như vậy?
Tổn thương da ngâm nước sau lụt là tình trạng da bị mềm, trắng nhũn, đỏ, ngứa, bong tróc hoặc nhiễm trùng do tiếp xúc nhiều giờ với nước ngập thường lẫn rác thải, vi khuẩn và hóa chất, đặc biệt tại bàn chân, nếp gấp và các vùng da bị cọ xát. Khi Hà Nội mưa lớn liên tục từ đêm 16/9 đến sáng 17/9, nhiều tuyến phố ngập sâu, người dân buộc phải lội nước hàng giờ để đi lại. Ngày 18/9, hàng trăm ngôi nhà ở xóm Đồng Dâu, xã Quảng Bị vẫn chìm trong nước sông Bùi dâng cao – nghĩa là da bàn chân, cẳng chân phải sống trong môi trường ẩm bẩn kéo dài. Theo ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, Thành viên Hội Da liễu Việt Nam, sau những đợt mưa ngập như vậy, việc quan sát kỹ mọi thay đổi trên da không phải là cẩn thận quá mức, mà là biện pháp tự bảo vệ tối thiểu.
Da đỏ ngứa sau lụt có phải luôn nguy hiểm?
Phần lớn người lội nước về đều thấy da nhăn nheo, trắng nhũn và hơi căng rát – đó là phản ứng cơ học tương đối “bình thường” của tổn thương da ngâm nước, khi lớp sừng bị hút nước rồi phồng lên, đặc biệt ở kẽ các ngón chân. Lúc này bạn có thể gặp da đỏ ngứa sau lụt, bong vảy nhẹ, châm chích hoặc nổi ban rải rác ở bàn chân, cẳng chân – thường là kích ứng hoặc viêm da tiếp xúc. Các biểu hiện này thường giảm dần nếu được rửa sạch, lau khô kỹ và chăm sóc da sau ngập nước đúng cách. Vấn đề là nhiều người vội mặc lại giày tất ướt, khiến da luôn ẩm, tạo môi trường thuận lợi cho nấm kẽ chân bùng lên với triệu chứng ngứa nhiều, nứt kẽ, bong da, nóng rát, da trắng mềm giữa các ngón chân. Ngứa và bong da chưa đủ để kết luận là nấm – tự bôi thuốc “đa năng” kéo dài khi chưa rõ nguyên nhân là cách làm liều lĩnh.
Nhận diện các vùng da “yếu điểm” và theo dõi sau vài ngày
Không phải vùng da nào cũng chịu đựng nước ngập như nhau. Bàn chân, kẽ ngón, các nếp gấp và chỗ da bị cọ sát với giày dép là những điểm dễ tổn thương nhất khi ngâm nước lâu, vì chúng vừa kín, vừa ẩm, lại khó được lau khô triệt để. Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị suy yếu, da dễ xây xước, nứt và kích ứng hơn. Thêm vào đó, dưới mặt nước có thể là đá, kính vỡ, kim loại… khiến những vết xước nhỏ xuất hiện mà bạn không kịp nhận ra. Việc chăm sóc da sau ngập nước không kết thúc ngay khi rửa chân; điều quan trọng là tiếp tục quan sát những thay đổi lạ trong vài ngày tiếp theo, đặc biệt ở những chỗ từng bị trầy xước hoặc vốn đã có bệnh da từ trước.
Đâu là ranh giới từ “khó chịu” sang nhiễm trùng da nguy hiểm?
Ngứa, đỏ, bong tróc nhẹ sau 1–2 ngày có thể nằm trong mức chấp nhận được nếu xu hướng là giảm dần. Ranh giới nguy hiểm bắt đầu khi xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng da rõ ràng: vùng tổn thương ngày càng đỏ, sưng, nóng, đau tăng, có dịch đục, chảy mủ, vết loét hoặc các vệt đỏ chạy dọc lên chân. Đây không còn là chuyện “da nhạy cảm” mà là khả năng vi khuẩn đã xâm nhập vào mô mềm, thậm chí lan theo đường bạch huyết. Nếu tổn thương lan nhanh hoặc kèm sốt, bạn không nên tiếp tục tự điều trị ở nhà mà cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Những người mắc đái tháo đường, bệnh mạch máu ngoại biên, suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, đặc biệt khi có vết thương hở ở chân, càng không được chờ đợi cho “tự khỏi”.
Ba bước chăm sóc da sau ngập nước và khi nào phải gặp bác sĩ
Chăm sóc da sau ngập nước cần dứt khoát chứ không qua loa. Ngay khi có điều kiện, hãy cởi bỏ quần áo, giày tất ướt, rửa vùng da tiếp xúc bằng xà phòng và nước sạch, rồi lau khô kỹ – đặc biệt là kẽ ngón chân nơi dễ bị bỏ sót và giữ ẩm lâu. Với vết trầy xước, bạn nên rửa sạch, kiểm tra kỹ, theo dõi diễn biến vài ngày; nếu vùng đó bắt đầu đỏ lan, sưng nóng, đau tăng, xuất hiện dịch, mủ hoặc sốt, hãy đi khám ngay thay vì bôi thêm thuốc tự mua. Người buộc phải thường xuyên lội nước nên chuẩn bị tất và giày khô để thay bất cứ khi nào có thể. Trong những ngày mưa ngập, nếu có vết thương hở, hãy cố gắng hạn chế tối đa việc để vùng này tiếp xúc trực tiếp với nước bẩn – đó là cách đơn giản nhất để không phải đối mặt với những nhiễm trùng phức tạp về sau.
