Tập huấn biến hiểu biết pháp luật thành kỹ năng thực hành
Hòa giải cơ sở là cách hỗ trợ các bên tự giải quyết bất đồng ngay trong cộng đồng, thông qua người hòa giải am hiểu địa bàn và biết vận dụng pháp luật, kỹ năng giao tiếp phù hợp. Vì vậy, tập huấn không nên dừng ở việc phổ biến quy định: giá trị của nó nằm ở chỗ giúp người làm nhiệm vụ biết lắng nghe, nhận diện vấn đề và tìm hướng tháo gỡ trước khi mâu thuẫn kéo dài. Tại phường An Khê, hội nghị đã cập nhật kiến thức pháp luật, bồi dưỡng kỹ năng hòa giải ở cơ sở và hướng dẫn một số nội dung phối hợp xác minh điều kiện thi hành án dân sự cho trưởng 43 tổ dân phố. Đây là cách kết nối kiến thức với công việc tại địa bàn. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào việc người được tập huấn có thể áp dụng điều đã học trong những cuộc trao đổi thực tế hay không.
An Hải xây dựng lực lượng nòng cốt tại khu dân cư
Ở An Hải, việc bồi dưỡng kỹ năng được đặt cạnh việc củng cố mạng lưới hòa giải. Phường tổ chức hội nghị cùng Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng và công bố quyết định công nhận 37 tổ hòa giải, gồm 186 hòa giải viên. Quy mô ấy đáng chú ý không chỉ vì con số, mà bởi một lực lượng hiện diện ở nhiều khu dân cư có cơ hội nắm bắt bất đồng sớm hơn và gần với những người liên quan hơn. Hội nghị cũng trang bị kiến thức, kỹ năng hòa giải và hướng dẫn cung cấp thông tin cho Viện Kiểm sát nhân dân để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ lợi ích công cộng, nhóm dễ bị tổn thương. Mạng lưới chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng hiểu biết pháp luật, sự tin cậy của người dân và khả năng giữ cuộc trao đổi công bằng; số tổ tự thân không bảo đảm mọi tranh chấp đều được tháo gỡ.
Mạng lưới và kỹ năng phải đi cùng nhau
Hai hoạt động ở An Khê và An Hải cho thấy một hướng tổ chức đáng lưu ý: vừa nâng năng lực người làm hòa giải, vừa duy trì đầu mối ngay tại cộng đồng. Tổ hòa giải có thể góp phần xử lý bất đồng trong đời sống thường ngày, giữ quan hệ láng giềng và hạn chế việc va chạm nhỏ trở nên dai dẳng. Nhưng vai trò ấy không nên bị hiểu thành thay thế cơ quan có thẩm quyền hay bảo đảm kết quả trong mọi vụ việc. Tập huấn pháp luật giúp hòa giải viên biết giới hạn và trách nhiệm của mình; kỹ năng lắng nghe, trao đổi giúp các bên có cơ hội trình bày và tìm tiếng nói chung. Muốn hoạt động bền vững, địa phương cần xem đào tạo và tổ chức lực lượng là hai phần gắn bó: thiếu kỹ năng, mạng lưới khó tạo niềm tin; thiếu người tại chỗ, kiến thức được bồi dưỡng khó đến đúng lúc.
