Vì sao vụ hơn 1,2 triệu viên sủi giả là hồi chuông báo động?
Viên sủi giả là các sản phẩm dạng viên nén sủi bọt bị làm nhái hoặc sản xuất sai so với hồ sơ công bố, thường chứa thành phần không đúng nhãn, thậm chí chất bảo quản vượt quy định, gây nguy cơ nghiêm trọng cho sức khỏe người dùng, nhất là trẻ em và người bệnh. Mới đây, Công an Hà Nội phối hợp lực lượng chức năng triệt phá cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bổ sung có dấu hiệu giả mạo, thu giữ hơn 1,2 triệu sản phẩm viên sủi. Không chỉ là một vụ gian lận thương mại, đây là câu chuyện an toàn sức khỏe công cộng: người dân tin rằng mình đang uống sản phẩm tăng sức đề kháng, thải độc, mát gan, nhưng thực tế lại đang đưa vào cơ thể lượng chất bảo quản vượt xa chuẩn cho phép. Vụ việc cho thấy khoảng trống quản lý và thói quen mua hàng quá dễ dãi đang đặt chúng ta vào thế yếu.
Natri Benzoat vượt chuẩn: từ chất bảo quản “an toàn” thành mối đe dọa
Natri Benzoat là muối natri của acid benzoic, có khả năng ức chế vi khuẩn, nấm men, nấm mốc, nên thường được dùng làm chất bảo quản trong thực phẩm và dược phẩm. Ở liều cho phép, các tổ chức như FDA xếp Natri Benzoat vào nhóm được công nhận là an toàn với giới hạn tối đa 0,1% khối lượng trong thực phẩm. Vấn đề nằm ở chỗ, “an toàn” chỉ đúng khi tuân thủ đúng liều. Kết quả kiểm nghiệm 4 mẫu viên sủi của Vintechpharm cho thấy Natri Benzoat có hàm lượng 4,18–6,78%, trong khi mức cho phép theo quy định là không quá 0,2%, tức vượt từ 20–33 lần. Đây là một trong hai câu nói đáng trích dẫn: “Kết quả phân tích cho thấy Natri Benzoat trong 4 mẫu sản phẩm đạt 4,18–6,78%, vượt 20–33 lần so với giới hạn 0,2%”. Khi hàm lượng bị độn lên như vậy, chỉ một lần uống cũng có thể khiến người dùng nạp gấp nhiều lần ngưỡng an toàn trong ngày, mở cửa cho ngộ độc cấp hoặc mạn tính.
Hệ quả không dừng ở việc hơi khó chịu. Các chuyên gia cảnh báo dùng Natri Benzoat quá liều có thể gây kích ứng mạnh niêm mạc dạ dày–ruột, buồn nôn, nôn mửa dữ dội, đau thượng vị, viêm loét niêm mạc và tiêu chảy. Dùng kéo dài mức cao còn dẫn tới quá tải hệ thống thải độc của gan, gây nhiễm toan chuyển hóa, ức chế hô hấp tế bào và gây độc cho tế bào gan, thận. Trong môi trường acid và có mặt vitamin C, Natri Benzoat có thể tạo thành benzene – chất gây ung thư đã được xác nhận. Đáng lo hơn, trẻ nhỏ là đối tượng nhạy cảm nhất do hệ enzyme gan chưa hoàn thiện, dễ rơi vào tình trạng toan máu cấp, suy gan và ức chế thần kinh khi tiếp xúc lượng Natri Benzoat cao. Khi một sản phẩm hướng đến trẻ em mà chứa chất bảo quản vượt quy định như vậy, bản chất đó không chỉ là gian dối thương mại mà là hành vi đe dọa sức khỏe trẻ em.
“Công bố một đằng, sản xuất một nẻo”: dấu hiệu viên sủi giả và cách nhận biết
Điểm nguy hiểm của vụ viên sủi giả lần này là sự kết hợp giữa gian dối trên giấy tờ và lạm dụng chất bảo quản vượt quy định. Trong quá trình điều tra, lực lượng chức năng phát hiện nội dung bản công bố sản phẩm của công ty không trùng với nhãn hàng hóa, hồ sơ công bố chưa đầy đủ. Kết quả kiểm nghiệm còn cho thấy một số thành phần được công bố trên nhãn như rau má, vitamin B1, B3, B6 và một số hoạt chất hoàn toàn không được phát hiện trong sản phẩm. Nói cách khác, người mua bị lừa từ công dụng đến thành phần: “Việc thực phẩm chức năng công bố một đằng, sản xuất một nẻo không còn là mới, nhưng mức độ trong vụ này thể hiện sự coi thường sức khỏe người tiêu dùng”. Các sản phẩm này được quảng cáo tăng sức đề kháng, thải độc, mát gan, bán trên các sàn thương mại điện tử như TikTok Shop, Shopee.
Để nhận biết viên sủi giả và hạn chế rủi ro, người tiêu dùng cần thay đổi cách mua và dùng thực phẩm bổ sung. Trước hết, cảnh giác với sản phẩm quảng cáo quá nhiều công dụng, giá rẻ bất thường, bán tràn lan trên mạng – đây là mẫu số chung của không ít vụ viên sủi giả. Thứ hai, luôn kiểm tra kỹ nhãn: tên sản phẩm, cơ sở sản xuất, số công bố, số lô, hạn dùng; nếu nhãn in mờ, sai lỗi chính tả, thông tin nhà sản xuất mập mờ hoặc không tra được trên hệ thống công bố, hãy coi đó như một dấu hiệu đỏ. Thứ ba, không mua viên sủi vitamin, thực phẩm bảo vệ sức khỏe không rõ nguồn gốc, đặc biệt với các sản phẩm dành cho trẻ em; bác sĩ cảnh báo tuyệt đối không cho trẻ nhỏ dùng nước ngọt công nghiệp, thực phẩm ngâm chua hoặc dược phẩm trôi nổi không rõ xuất xứ. Quan điểm thực tế là: trong bối cảnh viên sủi giả xuất hiện nhiều, mua ít nhưng chắc còn hơn tích trữ những thứ không kiểm soát nổi.
Người tiêu dùng cần làm gì khi nghi ngờ đã dùng viên sủi giả?
Khi phát hiện hoặc nghi ngờ mình đã mua viên sủi giả, việc đầu tiên không phải là hoảng loạn mà là hành động có trật tự. Đối với những gia đình đã mua hoặc cho trẻ sử dụng các sản phẩm C sủi mang nhãn hiệu Multivitamin Pro, Actiso Râu ngô–Rau má và Actiso Pro do Vintechpharm cung cấp, chuyên gia khuyến cáo trước hết cần ngừng sử dụng sản phẩm. Nếu có triệu chứng bất thường như đau bụng, buồn nôn, phát ban, khó thở, nên đưa người dùng – nhất là trẻ nhỏ – đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm. Đồng thời, phụ huynh nên giữ lại vỏ hộp, lọ sản phẩm, số lô, hạn sử dụng và thông tin nơi mua để phục vụ việc xác minh. Đây không phải chi tiết nhỏ, mà là bằng chứng quan trọng để bảo vệ quyền lợi của chính gia đình bạn, đồng thời giúp cơ quan chức năng xử lý tận gốc nguồn hàng.
Người tiêu dùng không chỉ có quyền, mà còn có trách nhiệm tham gia vào quá trình làm sạch thị trường. Các cá nhân, tổ chức từng mua, sử dụng các sản phẩm C sủi mang nhãn hiệu Multivitamin Pro, Actiso Râu ngô–Rau má và Actiso Pro do Vintechpharm cung cấp được đề nghị khẩn trương liên hệ Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an Hà Nội (Điều tra viên Mã Đại Dương, số điện thoại 0949.926.926; địa chỉ số 356 đường Vạn Xuân, xã Hoài Đức, Hà Nội) để cung cấp thông tin, phục vụ điều tra, xử lý theo quy định pháp luật. Về dài hạn, mỗi người nên hình thành thói quen tra cứu thông tin sản phẩm trước khi mua, ưu tiên nguồn uy tín, và chủ động báo cơ quan chức năng khi phát hiện hàng nghi giả. Nếu chúng ta tiếp tục im lặng, những lô viên sủi giả với chất bảo quản vượt quy định sẽ tiếp tục len lỏi vào tủ thuốc gia đình mà không gặp trở ngại nào.
Kết luận: Đừng để viên sủi giả trở thành “cửa ngõ” đưa độc chất vào cơ thể
Vụ triệt phá hơn 1,2 triệu viên sủi giả chứa Natri Benzoat vượt ngưỡng cho phép không chỉ là một bản tin pháp lý, mà là lời cảnh báo trực diện đối với mọi gia đình đang sử dụng thực phẩm bổ sung. Từ một chất bảo quản được coi là an toàn trong giới hạn, Natri Benzoat đã bị biến thành mối đe dọa khi bị độn lên gấp 20–33 lần quy định. Cùng lúc đó, những thành phần được quảng cáo như vitamin B1, B3, B6 lại không hề hiện diện trong sản phẩm. Điều này cho thấy nếu chúng ta trao niềm tin mù quáng cho quảng cáo, cho nhãn mác đẹp, thì viên sủi giả sẽ trở thành “cửa ngõ” đưa độc chất vào cơ thể, nhất là trẻ nhỏ. Lựa chọn bây giờ không chỉ là chọn sản phẩm nào, mà là chọn thái độ tiêu dùng: cảnh giác, chủ động xác minh nguồn gốc, sẵn sàng lên tiếng khi phát hiện sai phạm. Khi người tiêu dùng biết quyền của mình và dùng quyền đó, những lô viên sủi giả chứa chất bảo quản vượt quy định sẽ khó có đất sống.
