Mốc 94% là tiến bộ, nhưng phần còn lại cần được nhìn thấy
Khám sức khỏe toàn dân là việc tổ chức khám định kỳ và sàng lọc miễn phí để mỗi người được kiểm tra, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật và có hướng theo dõi phù hợp. Tại Hà Tĩnh, hơn 94% dân số đã được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc sức khỏe miễn phí; ngành y tế đang rà soát số còn lại, đặt mục tiêu hoàn thành cho toàn bộ người dân trong năm 2026. Đây là kết quả đáng ghi nhận, nhưng tỷ lệ cao chưa đồng nghĩa với việc nhiệm vụ đã xong: nhóm chưa được khám có thể chính là những người khó tiếp cận nhất. Theo thông tin của ngành y tế, 8 địa phương đã đạt đủ chỉ tiêu, các địa phương khác cơ bản ở mức 95–99%, còn học sinh đã được khám đầy đủ. Vì vậy, chặng cuối không nên chỉ chạy theo con số tổng; cần xác định chính xác ai còn thiếu và bảo đảm họ thực sự được tiếp cận dịch vụ.
Chương trình được triển khai theo chủ trương khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Giá trị của nó không nằm ở một lượt đo khám đơn lẻ, mà ở khả năng nối kết kết quả với tư vấn, theo dõi và chuyển khám chuyên khoa khi cần. Tại xã Mai Phụ, trong 21.396 người được khám, nhân viên y tế phát hiện 1.682 trường hợp có bệnh lý hoặc dấu hiệu bất thường, gồm 678 người tăng huyết áp và 125 người mắc đái tháo đường; các trường hợp được hướng dẫn chăm sóc, theo dõi hoặc khám chuyên khoa phù hợp. Những con số ấy cho thấy vì sao hoàn thành đủ lượt khám cần đi cùng chất lượng chuyên môn và bước tiếp theo sau sàng lọc.
Cẩm Xuyên, Mai Phụ cho thấy cách đưa dịch vụ đến gần dân
Muốn đạt 100%, địa phương cần tổ chức khám theo cách phù hợp với lịch sống và khả năng đi lại của người dân, thay vì chờ mọi người tự đến trạm y tế. Cẩm Xuyên đã hoàn thành khám cho 100% người dân có mặt trên địa bàn; trạm y tế phối hợp với các hội, đoàn thể để tuyên truyền, tổ chức khám tập trung và đưa đội lưu động về thôn, xóm, thậm chí đến nhà người không thể đi lại. Đây là cách làm thiết thực: mạng lưới đoàn thể giúp tiếp cận người dân, còn khám tại chỗ giảm rào cản di chuyển.
Mai Phụ cũng đạt 100% chỉ tiêu đối với 21.396 người thực tế có mặt trên địa bàn. Xã huy động trạm y tế, công an, thôn và trường học cùng rà soát, vận động; các buổi khám được bố trí tại trạm, nhà văn hóa thôn vào ngày nghỉ và tại trường học. Những mô hình này đáng để các địa phương còn lại áp dụng theo điều kiện riêng. Tuy nhiên, “100%” phải gắn với danh sách dân cư được cập nhật sát thực tế: người đi làm xa, vắng mặt hoặc cần hỗ trợ đặc biệt không thể bị coi như đã hoàn tất chỉ vì không có mặt trong buổi khám.
Chặng cuối cần rà soát kỹ, không đánh đổi chất lượng
Khó khăn lớn nhất của giai đoạn cuối thường là tìm và sắp lịch cho những trường hợp còn thiếu, đồng thời duy trì sức làm việc của đội ngũ y tế sau nhiều đợt khám liên tục. Kinh nghiệm từ các chiến dịch khám cộng đồng khác cũng cho thấy dân cư biến động, người lao động đi xa và địa bàn khó tiếp cận có thể làm tiến độ chậm; khi cần, đội khám lưu động và phương án ghi nhận thông tin trước, cập nhật dữ liệu sau sẽ giúp tránh bỏ sót. Với Hà Tĩnh, ưu tiên trước mắt là rà soát chính xác người chưa được khám, phân nhóm theo nơi ở và khả năng đi lại, rồi bố trí lịch linh hoạt cùng tổ chức đoàn thể vận động. Đây là việc cần làm có trọng tâm, không phải mở thêm những đợt khám đại trà thiếu căn cứ.
Tiến độ cũng không thể là lý do để làm qua loa. Mỗi lượt sàng lọc sức khỏe chỉ có ích khi người dân được tư vấn rõ về dấu hiệu bất thường, biết nơi cần đến tiếp và kết quả được lưu để phục vụ theo dõi. Ngành y tế cần kiểm tra quy trình chuyên môn, bảo đảm người dân được khám an toàn và đúng nhu cầu, đồng thời công khai cách xử lý các trường hợp chưa thể tham gia. Hơn 94% là nền tảng tốt, còn mục tiêu 100% chỉ có ý nghĩa nếu phần trăm cuối cùng được hoàn thành bằng tiếp cận công bằng và theo dõi có trách nhiệm. Hà Tĩnh nên đo thành công không chỉ bằng số người đã khám, mà cả bằng việc người có nguy cơ được nối tiếp với chăm sóc phù hợp.







