Mùa 9 và ba “báu vật” cho bữa cơm ấm áp
Nguyên liệu mùa 9 là những thực phẩm vào chính vụ trong tháng 9, xuất hiện dày đặc ở chợ nông sản, có hương vị ngon nhất năm, giàu dinh dưỡng và đặc biệt phù hợp với thời tiết mát mẻ, se lạnh của mùa thu, giúp cơ thể giữ ấm, tiêu hóa tốt và tạo nên những bữa cơm ấm áp, dễ chịu cho cả gia đình. Khi tháng 9 đến, những cơn gió buổi sáng và buổi tối trở nên mát mẻ hơn hẳn, và các chợ nông sản cũng thay đổi theo mùa. Thế hệ trước từng nhắc: “Ăn ba món ngon này vào tháng 9, chân bạn sẽ khỏe mạnh suốt mùa thu” – ám chỉ ba nguyên liệu mùa 9 là khoai môn, hạt dẻ và củ sen. Ba “báu vật” này đang vào mùa, giá phải chăng, giàu tinh bột và chất xơ, phù hợp để nấu kiểu hấp, hầm, canh, khiến cả người già và trẻ em trong gia đình đều thích ăn.
Khoai môn và cách nấu hấp: giữ trọn vị, trọn dinh dưỡng
Trong bộ ba nguyên liệu mùa 9, khoai môn là lựa chọn lý tưởng cho cách nấu hấp vì cấu trúc bở, dẻo, thơm và rất dễ “bắt vị” với các nguyên liệu khác. Khoai môn bắt đầu tràn ngập thị trường vào tháng 9, chứa nhiều chất xơ và kali nên giúp no lâu, hỗ trợ tiêu hóa và tốt cho tim mạch. Quan điểm của tôi: mùa thu se lạnh, thay vì chiên xào nhiều dầu, hấp mới là phương pháp nên ưu tiên để giữ nguyên vị và hạn chế mất dinh dưỡng. Cách nấu hấp giúp khoai môn không bị ngấm nhiều chất béo, vẫn mềm dẻo mà không ngấy, hợp cho người già và trẻ em. Món gợi ý rất “đáng tiền công”: bánh khoai môn hấp nấm và thịt băm – vừa là món phụ, vừa có thể thành món chính trong một bữa cơm ấm áp, thêm rau luộc và chén canh là đã đủ tròn vị.
Để làm bánh khoai môn hấp nấm và thịt băm, bạn dùng nửa củ khoai môn, 200g thịt nạc vai, 3–5 cây nấm hương, nửa củ cà rốt, 2–3 muỗng canh bột bắp, nước tương, muối, hành lá thái nhỏ. Điểm mấu chốt là bào khoai thật mỏng, xào nhân thịt – nấm – cà rốt cho thơm rồi trộn với khoai môn và bột để vo viên. Khi hấp, hãy tuân thủ đúng nguyên tắc của cách nấu hấp: nước sôi mới tính thời gian, giữ lửa ổn định, không mở nắp liên tục kẻo nhiệt thất thoát. Cho nước vào nồi hấp, đặt đĩa khoai môn lên xửng, hấp 18–20 phút sau khi nước sôi hoặc đến khi sợi khoai trở nên trong suốt. Thành phẩm mềm, dẻo, thơm, ăn chơi hay ăn kèm cơm đều hợp, không cần kỹ năng nấu nướng cao vẫn dễ thành công.
Hạt dẻ với món hầm thịt đậm đà cho chiều se lạnh
Nếu khoai môn hợp với hấp, thì hạt dẻ là “ngôi sao” của các món hầm thịt đậm đà. Hạt dẻ bắt đầu căng mọng vào tháng 9, giòn ngọt khi ăn sống và mềm ngọt khi nấu chín. Giàu tinh bột, hạt dẻ đóng vai trò như một loại lương thực, giúp bạn giảm số lượng món mà vẫn có đủ thịt và tinh bột trong cùng một nồi. Cảm giác ngồi ăn cơm nóng với món hầm gà – hạt dẻ trong chiều gió thu là trải nghiệm ấm áp đúng nghĩa bữa cơm ấm áp. Theo tôi, đây là món nên có ít nhất vài lần trong mỗi mùa thu: vừa bổ dưỡng, vừa “đã miệng”, lại tiết kiệm thời gian vì nấu một nồi là đủ cho cả nhà. Chỉ cần chú ý một hạn chế nhỏ: hầm quá lâu sẽ làm hạt dẻ nát, mất độ bùi – điều nhiều người hay gặp khi nóng ruột cho vào quá sớm.
Món thịt gà hầm hạt dẻ là minh chứng rõ nhất cho sức mạnh của phương pháp hầm lâu tạo vị đậm đà, thích hợp cho thời tiết se lạnh. Bạn có thể dùng nửa con gà, khoảng 200g hạt dẻ, thêm đường phèn, gừng thái lát, hành lá cắt khúc, 2 hoa hồi, rượu nấu ăn, nước tương, nước tương đen, muối. Bí quyết để hầm thịt đậm đà nằm ở hai điểm: tạo màu caramel từ đường phèn rồi đảo gà cho áo đều, sau đó đổ nước nóng ngập gà, đun sôi lửa lớn rồi hạ lửa trung bình, ninh khoảng 40 phút. Tiếp theo mới thêm hạt dẻ, đun nhỏ lửa thêm tầm 20 phút để hạt dẻ chín bùi nhưng không vỡ vụn. Cuối cùng, cạn bớt nước cho sốt sánh lại, giữ một ít nước dùng đặc để trộn cơm – phần này mới là “linh hồn” của món hầm, thơm nức cả căn bếp. Đừng cho hạt dẻ vào quá sớm, nếu không chúng sẽ dễ bị nát trong quá trình nấu.
Củ sen và canh mùa thu: ấm bụng, dễ chịu cho dạ dày
Trong ba nguyên liệu mùa 9, củ sen là nhân vật lý tưởng cho món canh mùa thu. Củ sen mùa thu có hàm lượng tinh bột cao, giòn và ngọt khi ăn sống, còn khi hầm làm món canh thì mềm và bở. Độ chuyển từ giòn sang bở chính là lý do tôi luôn coi củ sen như cầu nối giữa mùa hè và mùa đông: ăn thanh mát mà vẫn đủ ấm bụng. Canh nóng giúp cơ thể thích ứng với sự thay đổi nhiệt độ mùa thu, tránh cảm giác lạnh người khi sáng tối chênh lệch nhiệt độ. Canh sườn heo hầm củ sen là món được nhiều người yêu thích, nước dùng trong, có màu hồng nhạt, rất dễ chịu cho dạ dày. Thêm một ít hạt ý dĩ, hạt sen, táo đỏ, củ hoa huệ là đã thành một bát canh mùa thu cân bằng, không cần nêm nếm cầu kỳ vẫn có vị ngọt tự nhiên.
Cách làm canh sườn heo hầm củ sen, hạt ý dĩ không hề khó, dù bạn không giỏi nấu nướng vẫn có thể thành công. Dùng khoảng 500g sườn heo, 1 củ sen, một ít hạt ý dĩ, hạt sen, củ hoa huệ khô và 5–6 quả táo đỏ, nêm muối cuối cùng cho vừa ăn. Quan điểm cá nhân: canh mùa thu ngon phụ thuộc nhiều vào việc xử lý nguyên liệu hơn là kỹ thuật cầu kỳ. Chần sườn với rượu nấu ăn và vài lát gừng để nước dùng trong; ngâm củ sen, hạt ý dĩ, hạt sen, hoa huệ trước khi nấu để mềm đều. Khi nấu, nên đổ lượng nước nóng đủ dùng ngay từ đầu, không thêm nước giữa chừng để giữ trọn vị ngọt. Sau khi ninh sườn với hạt ý dĩ và hạt sen khoảng 40 phút, thêm củ sen, hoa huệ, táo đỏ và ninh tiếp 20 phút nữa đến khi sườn mềm, củ sen bở, cuối cùng mới nêm muối. Món canh này thanh mát, thơm hương củ sen và táo đỏ, rất tốt cho dạ dày.
Biến ba nguyên liệu thành bữa cơm mùa thu dễ làm, ấm lòng
Điều tôi thích nhất ở bộ ba khoai môn – hạt dẻ – củ sen không chỉ là hương vị, mà còn là sự “dễ gần” trong căn bếp gia đình. 3 món ăn từ nguyên liệu mùa 9 này đều dễ nấu và sử dụng những nguyên liệu phổ biến nhất ở chợ vào tháng 9, không đòi hỏi phương pháp chế biến phức tạp và vẫn ngon khi chuẩn bị đơn giản. Một bữa cơm ấm áp ngày gió thu có thể xoay quanh bộ ba: bánh khoai môn hấp nấm và thịt băm làm món mặn mềm, thịt gà hầm hạt dẻ cho vị hầm thịt đậm đà, thêm nồi canh sườn heo hầm củ sen – hạt ý dĩ nóng hổi làm canh mùa thu. Theo tôi, không nhất thiết phải nấu đủ cả ba trong một bữa, nhưng ít nhất hãy để một món xuất hiện thường xuyên trong tháng 9. Đó là cách đơn giản, thực tế để bạn “ăn theo mùa”, chăm sức khỏe xương khớp và tiêu hóa, đồng thời duy trì thói quen vào bếp, nấu cho những người mình yêu thương.
