Đề xuất tách trường để quản lý sát thực tế hơn
Tách trường Nha Trang trong đề xuất của phường Tây Nha Trang là việc tổ chức lại hai trường quy mô lớn thành bốn đơn vị độc lập, gồm hai trường tiểu học và hai trường trung học cơ sở, nhằm đưa công tác điều hành gần hơn với từng cơ sở và học sinh. Ngày 27.10, UBND phường cho biết đã hoàn tất báo cáo rà soát hoạt động sau sắp xếp và kiến nghị điều chỉnh mô hình trường trên địa bàn. Đây không đơn thuần là đổi tên hay chia đầu mối trên giấy tờ: điểm đáng bàn là mô hình sáp nhập trường học đã gom được quản lý, nhưng lại tạo khoảng cách giữa ban giám hiệu với các phân hiệu. Nếu tách trường giúp người quản lý hiện diện thường xuyên hơn, phương án có cơ sở; song hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc mỗi đơn vị mới được giao đủ thẩm quyền và nhân lực.
Quy mô lớn, cơ sở phân tán tạo áp lực điều hành
Trường Tiểu học Tây Nha Trang hình thành từ việc sáp nhập 7 trường, gồm một trường chính và sáu phân hiệu, hiện có 198 lớp với khoảng 7.423 học sinh. Trường THCS Tây Nha Trang được thành lập từ 6 trường, gồm một trường chính và năm phân hiệu, với 125 lớp và khoảng 5.450 học sinh. Tổng cộng, hai trường phục vụ hơn 12.800 học sinh. Sự tập trung đầu mối từng giúp thống nhất kế hoạch và quy định chung, nhưng quy mô cùng khoảng cách giữa các cơ sở khiến lãnh đạo phải dành nhiều thời gian điều phối, ít thời gian dự giờ và theo sát giáo viên. Với trường học Tây Nha Trang, đây là vấn đề chất lượng quản lý hằng ngày, không chỉ là phép tính số lớp hay số học sinh.
Tác động rõ nhất rơi vào học sinh cần được quan tâm đặc biệt: địa bàn phân tán làm việc nắm bắt hoàn cảnh, diễn biến tâm lý và hỗ trợ kịp thời trở nên khó khăn hơn. Hoạt động Đội cũng cần sự hiện diện trực tiếp khi xảy ra mâu thuẫn; báo cáo trực tuyến không thể thay thế hoàn toàn người quản lý có mặt tại trường. Vì vậy, lập luận ủng hộ tách trường thuyết phục nhất nằm ở khả năng tăng giám sát và chăm sóc học sinh, chứ không phải giảm quy mô trên danh nghĩa.
Tách trường chưa tự động giải quyết bài toán hành chính
Một đơn vị nhỏ hơn có thể giúp ban giám hiệu bám sát hoạt động chuyên môn, nhưng việc chia trường cũng kéo theo các đầu mối quản trị mới. Theo UBND phường, số lượng học sinh, viên chức và người lao động lớn làm tăng hồ sơ, nghiệp vụ hằng ngày, trong khi nhân sự hành chính và kế toán chưa tương xứng với quy mô. Các trường đã phân công trách nhiệm, tăng phối hợp và ứng dụng công nghệ thông tin, song vẫn phải tuân thủ quy định về thẩm quyền ký duyệt, tài chính, kế toán, tài sản công và tính pháp lý của hồ sơ. Nếu không làm rõ biên chế, quyền quyết định và cách bàn giao tài sản, tách trường có thể chuyển áp lực từ một bộ máy lớn sang nhiều bộ máy nhỏ nhưng thiếu nguồn lực.
Thời điểm cũng cần thận trọng. Mô hình hiện tại mới vận hành hai tháng, chưa đủ cơ sở đánh giá toàn diện hiệu quả; vì vậy, phường kiến nghị điều chỉnh vào cuối năm học 2026-2027 để tránh xáo trộn giảng dạy. Điều đó có nghĩa đề xuất chưa phải quyết định triển khai ngay từ đầu năm học 2026-2027. Trước khi chốt phương án, cần công khai cách phân chia học sinh, nhân sự, cơ sở vật chất và trách nhiệm quản lý, đồng thời bảo đảm phụ huynh biết con em sẽ học ở đâu.
Không nên đánh đồng với phương án ở Nam Nha Trang
Đề xuất của Tây Nha Trang cần được nhìn riêng, không nhập chung với phương án tại phường Nam Nha Trang. Tây Nha Trang kiến nghị chia hai trường tiểu học và trung học cơ sở hiện có thành bốn trường độc lập; trong khi Nam Nha Trang đề xuất tăng số trường công lập từ 3 lên 7-8 để giảm áp lực quản lý và thuận lợi hơn cho điều hành. Hai phương án cùng phản ánh câu hỏi về quy mô sau sắp xếp, nhưng xuất phát từ địa bàn và cấu trúc trường khác nhau. Gộp chúng thành một câu chuyện chung dễ làm mờ căn cứ của từng đề xuất và gây hiểu nhầm rằng các trường ở Nha Trang đang cùng áp dụng một kế hoạch.
Điều cần theo dõi tiếp theo không chỉ là số trường sau tổ chức lại, mà là liệu mỗi trường mới có đủ lãnh đạo, nhân viên hỗ trợ và quyền xử lý công việc tại chỗ hay không. Tách trường Nha Trang chỉ đáng làm nếu giải quyết được khoảng cách quản lý mà không làm gián đoạn việc học hoặc khiến thủ tục, phối hợp phức tạp hơn. Với đề xuất Tây Nha Trang, quyết định hợp lý cần dựa trên đánh giá đầy đủ mô hình hiện tại và kế hoạch chuyển đổi cụ thể. Đến khi những điều kiện ấy rõ ràng, mục tiêu cuối cùng phải là quản lý sát học sinh hơn, thay vì chỉ tăng số đầu mối.
