Tăng số trường để quản lý sát thực tế hơn
Tổ chức lại mạng lưới trường học là việc sắp xếp quy mô và đầu mối quản lý các cơ sở giáo dục sao cho phù hợp với số học sinh, khoảng cách địa lý và năng lực điều hành. Tại Nam Nha Trang, đề xuất tăng số trường công lập từ 3 lên 7-8 cho thấy việc tinh gọn đầu mối có thể đi quá xa nếu quy mô thực tế vẫn quá lớn. Ngày 27/10, UBND phường Nam Nha Trang gửi báo cáo lên UBND tỉnh Khánh Hòa về tình hình tổ chức, hoạt động của các trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở, đồng thời đề nghị nghiên cứu phương án sắp xếp lại mạng lưới. Đây chưa phải quyết định tách trường, nhưng là tín hiệu đáng chú ý: hiệu quả quản lý không thể chỉ đo bằng số đầu mối giảm đi. Với trường công lập Nha Trang, bài toán cần giải là làm sao để cơ cấu tổ chức phù hợp với khối lượng công việc và địa bàn phục vụ.
Ba đầu mối đang gánh quy mô của 20 trường
Sau đợt sắp xếp, 20 trường trước đây — gồm 6 trường mầm non, 8 trường tiểu học và 6 trường trung học cơ sở — được tổ chức thành ba trường tương ứng với ba cấp học. Toàn phường hiện có 465 nhóm, lớp với 19.235 trẻ và học sinh. Nhưng giảm số đầu mối quản lý không làm giảm tương ứng số lớp, học sinh hay khối lượng nghiệp vụ; các cơ sở vẫn nằm rải rác ở nhiều địa điểm. Hiệu trưởng tiểu học phụ trách 232 lớp, 9.656 học sinh tại 8 điểm trường; hiệu trưởng trung học cơ sở quản lý 182 lớp, 8.207 học sinh tại 6 điểm. Một số điểm trường có quy mô gần bằng trường độc lập: cơ sở tiểu học ở Phước Đồng có 43 lớp, còn cơ sở trung học cơ sở ở Phước Hải có 45 lớp. Gộp đầu mối trên giấy vì thế chưa chắc đã khiến công việc gọn hơn.
Khoảng cách giữa một số cơ sở lên tới 5-7 km, còn có trường mầm non cách nhau khoảng 6-10 km. Hiệu trưởng vẫn phải chịu trách nhiệm về chuyên môn, nhân sự, tài chính, tài sản và an toàn trường học trên toàn hệ thống. Công nghệ hỗ trợ liên lạc, nhưng không thay được việc kiểm tra trực tiếp, dự giờ hay xử lý sự cố tại chỗ. Khi hành chính lấn thời gian dành cho chuyên môn, hệ quả cuối cùng có thể rơi vào giáo viên và học sinh: hỗ trợ sư phạm chậm hơn, việc kiểm soát chất lượng khó hơn và hoạt động dạy học có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Phương án 7-8 trường là hướng nghiên cứu, chưa phải quyết định
Phường đề xuất tăng trường mầm non từ 1 lên 2, tiểu học từ 1 lên 3, còn trung học cơ sở từ 1 lên 2 hoặc 3; tổng cộng sẽ có 7-8 trường. Mục tiêu là phân bổ lại trách nhiệm điều hành để việc giám sát, xử lý công việc và hỗ trợ chuyên môn sát từng cơ sở hơn, thay vì đặt nhiều điểm trường dưới một bộ máy quản lý tập trung. Áp lực hiện hữu không chỉ nằm ở địa lý: trường trung học cơ sở được báo cáo thiếu 28 giáo viên và 16 nhân viên hỗ trợ so với nhu cầu, trong khi bộ phận kế toán tiểu học gồm hai người và một văn thư phải phục vụ 8 điểm trường với gần 10.000 học sinh. Những con số này củng cố lý do cần đánh giá lại tổ chức trường học, nhưng cũng nhắc rằng tách trường sẽ không tự động giải quyết thiếu nhân lực.
UBND phường nhấn mạnh đây mới là bước khảo sát, đánh giá và xây dựng đề xuất, chưa phải quyết định chia tách. Phương án cuối cùng cần căn cứ vào số học sinh, số lớp, khoảng cách giữa các cơ sở, điều kiện hạ tầng và khả năng bố trí cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên. Tỉnh cũng được đề nghị hướng dẫn tiêu chí, điều kiện, thẩm quyền và thủ tục để địa phương lập kế hoạch phù hợp, giữ ổn định hoạt động giáo dục. Đây là điều kiện cần: thay đổi đầu mối mà không tính kỹ nhân lực và cơ sở vật chất có thể tạo thêm tầng nấc hành chính thay vì giảm gánh nặng.
Thước đo phải là điều kiện dạy và học
Tăng từ 3 lên 7-8 trường không nên được xem là mục tiêu tự thân. Giá trị của đề xuất nằm ở khả năng giúp ban giám hiệu hiện diện thường xuyên hơn tại các cơ sở, hỗ trợ giáo viên kịp thời và xử lý an toàn, tài chính, tài sản rõ trách nhiệm hơn. Mặt khác, việc sắp xếp phải bảo đảm quyền lợi học sinh, hạn chế xáo trộn dạy học và sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có. Vì vậy, thành công không được đo bằng số trường mới trên danh sách, mà bằng việc các điểm trường có đủ người, đủ điều kiện hoạt động và có đầu mối chịu trách nhiệm thực chất.
Nam Nha Trang đang đánh giá lại mạng lưới trường công lập sau một đợt tinh gọn mạnh, và quy mô vận hành cho thấy mô hình hiện tại cần được xem xét nghiêm túc. Đề xuất 7-8 trường là một hướng nghiên cứu hợp lý nếu việc phân chia bám sát địa bàn, sĩ số và năng lực nhân sự. Nhưng quyết định cuối cùng cần dựa trên phương án cụ thể, không chỉ phản ứng với áp lực quản lý. Tách trường chỉ có ý nghĩa khi giúp hoạt động điều hành gần hơn với lớp học và tạo điều kiện tốt hơn cho người học.
