Từ hợp đồng 5.000 UAV đến nhà máy drone Mỹ: câu chuyện xuyên biên giới
Việc CT UAV và TJ Aerospace khánh thành nhà máy drone Mỹ lắp ráp UAV tại Garden Grove, California là bước đi cho thấy một doanh nghiệp Việt Nam không chỉ xuất khẩu thiết bị mà còn mang cả công nghệ UAV Việt Nam ra xây dựng năng lực sản xuất ngay trong một thị trường công nghệ cao, nối tiếp chuỗi hợp đồng quốc tế từ Hàn Quốc, Nhật Bản đến Mỹ với mục tiêu rõ ràng là toàn cầu hóa drone Make in Vietnam. Sau một năm chuẩn bị, nhà máy liên doanh lắp ráp UAV CTJ tại Garden Grove chính thức đi vào hoạt động, đặt mục tiêu cung ứng hơn 100 drone và e-VTOL mỗi ngày khi đạt công suất tối đa. Chỉ ít ngày sau lễ khánh thành, nhà máy đã thu hút sự quan tâm của lực lượng cứu hỏa, doanh nghiệp nông nghiệp và các trường học tại Mỹ, cho thấy nhu cầu thực tế chứ không phải một câu chuyện truyền thông. Nhìn rộng hơn, đây là mắt xích thứ ba trong chuỗi đi ra thế giới của CT UAV: Hàn Quốc, Nhật Bản rồi Mỹ – một lộ trình có tính toán, không phải những thương vụ riêng lẻ.
Điểm chạm Hàn Quốc và Nhật Bản: nền móng cho chiến lược toàn cầu hóa
Nếu chỉ nhìn nhà máy drone Mỹ, dễ coi đó là một bước nhảy đột ngột. Nhưng thực tế, CT UAV đã xây nền từ châu Á trước khi sang Mỹ. Tháng 8/2025, doanh nghiệp này ký thỏa thuận cung ứng 5.000 UAV vận tải hạng nặng (tải trọng 60–300 kg, tỉ lệ nội địa hóa tới 85%) theo hình thức OEM cho đối tác Hàn Quốc – một thị trường công nghệ cao vốn quen nhập khẩu thiết bị từ các đầu tàu công nghệ, không phải từ Việt Nam. Hợp đồng này bị nghi ngờ là “quá sức” với một doanh nghiệp Việt, nhưng đó là phép thử đầu tiên cho drone Make in Vietnam ở quy mô công nghiệp. Tiếp theo, CT Group đạt thỏa thuận với đối tác Nhật Bản để cùng phát triển ứng dụng UAV trong phòng cháy chữa cháy, ứng phó thiên tai và nông nghiệp, thay vì chỉ bán thiết bị. Cách đi này biến CT UAV từ nhà sản xuất thành người cùng xây giải pháp, đào sâu vào thị trường dịch vụ của “kinh tế không gian tầm thấp” – nơi doanh thu nằm ở dữ liệu, phần mềm, vận hành, không chỉ ở con drone. Nhìn lại, Hàn Quốc cho CT UAV bài kiểm tra về năng lực sản xuất; Nhật Bản cho bài kiểm tra về giá trị ứng dụng. Cả hai tạo nền để bước sang sân chơi khó hơn: sản xuất tại Mỹ.
Nhà máy tại California: khi công nghệ UAV Việt Nam được xuất khẩu chứ không chỉ là sản phẩm
Điểm khác biệt quan trọng giữa nhà máy drone Mỹ và hai bước đi tại Hàn Quốc, Nhật Bản nằm ở chỗ: lần này CT UAV không chỉ xuất khẩu sản phẩm mà xuất khẩu cả công nghệ và quy trình. Tại liên doanh CTJ, CT UAV đóng góp công nghệ, máy móc, ngân sách và đảm trách phát triển sản phẩm, trong khi TJ Aerospace cung cấp mặt bằng, máy móc, ngân sách và mạng lưới quan hệ lâu năm với các tập đoàn hàng không – quốc phòng như Boeing, Lockheed Martin tại Mỹ. Sản phẩm làm ra có thể mang nhãn "Made in USA", nhưng phần lõi công nghệ là "Made by CT UAV". Nhà máy tại Garden Grove hợp nhất điểm mạnh của hai bên: một bên là doanh nghiệp UAV Việt Nam đã ứng dụng drone vào 16 lĩnh vực từ vận tải, logistics, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, năng lượng, cứu hộ đến an ninh – quốc phòng; bên kia là doanh nghiệp Mỹ có gần 20 năm kinh nghiệm trong sản xuất cơ khí chính xác cho chuỗi cung ứng ngành hàng không vũ trụ. Mô hình “công nghệ Việt – sản xuất tại Mỹ” này không chỉ tạo ra năng lực cạnh tranh về sản phẩm drone Make in Vietnam mà còn về cách CT UAV xây dựng chỗ đứng trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Vì sao chọn Mỹ lúc này: nhu cầu lớn, rào cản cao và cách CT UAV bẻ khóa
Thị trường Mỹ hiện trong tình trạng "khát" thiết bị UAV, nhưng lại siết chặt nguồn cung bằng các quy định an ninh quốc gia và rào cản kỹ thuật – thuế nhắm nhiều vào drone có nguồn gốc từ Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, nguồn cung sản xuất tại Mỹ có lợi thế thoát khỏi các rào cản gắn với xuất xứ, đồng thời đi thẳng vào hệ sinh thái khách hàng nội địa. CT UAV chọn cách khó nhưng hiệu quả: vào Mỹ bằng nhà máy đặt tại Mỹ, chứ không trông chờ đường xuất khẩu truyền thống. Đây là một lựa chọn mang tính chiến lược. Mô hình nhà máy drone Mỹ giúp CT UAV rút ngắn khoảng cách với khách hàng Bắc Mỹ, có năng lực sản xuất tại chỗ, tham gia được chuỗi cung ứng bản địa và phản ứng nhanh với nhu cầu thị trường. Theo thông tin công bố, sau nhà máy đầu tiên tại Nam California, CT UAV đặt mục tiêu thành lập trung tâm R&D ở bờ Tây và xây hệ thống phân phối tại các bang trọng điểm của Mỹ, song song kế hoạch niêm yết trên Nasdaq vào năm 2027. Đây là lời khẳng định rằng doanh nghiệp không chỉ “bán vài lô hàng”, mà muốn trở thành một tay chơi công nghệ toàn cầu.
Tác động thực tế và ý nghĩa chiến lược với drone Make in Vietnam
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện nhà máy liên doanh tại Garden Grove là tác động lên người dùng cuối. Ngay sau khánh thành, khách hàng quan tâm gồm lực lượng cứu hỏa, doanh nghiệp nông nghiệp và các trường học – những nơi drone có thể tạo ra khác biệt trong cứu hộ, giám sát, phun thuốc, đo đạc hay đào tạo. Tại Việt Nam, UAV của CT UAV đã được dùng trong tuyến bay thương mại thường xuyên vượt biển từ Cần Giờ đến Vũng Tàu, vận chuyển kiện hàng của Vietnam Post trong 15 phút cho quãng đường hơn 12 km. Việc cùng một dòng công nghệ UAV Việt Nam xuất hiện trong ứng dụng vận tải biển ở Việt Nam và trong nhà máy drone Mỹ cho thấy sản phẩm này đủ chín để đáp ứng cả tiêu chuẩn nội địa lẫn quốc tế. Ý nghĩa chiến lược nằm ở chỗ: từ hợp đồng OEM 5.000 UAV sang Hàn Quốc đến hợp tác ứng dụng tại Nhật Bản, rồi nhà máy tại Mỹ, CT UAV đang đi theo mô hình toàn cầu hóa hình nan quạt chứ không phải "một phát ăn ngay". Họ xuất khẩu sản phẩm, sau đó xuất khẩu giải pháp, và giờ là xuất khẩu công nghệ. Nếu duy trì được nhịp này, drone Make in Vietnam sẽ không còn là cụm từ mang tính biểu tượng, mà có thể trở thành một dòng sản phẩm có mặt thường xuyên trong các bài toán vận tải, cứu hộ, nông nghiệp và an ninh ở nhiều thị trường. Và đó là bước ngoặt hiếm có của một doanh nghiệp công nghệ Việt trên bản đồ UAV thế giới. "5.000 UAV xuất sang Hàn Quốc là bước đưa sản phẩm Việt Nam vào một thị trường công nghệ cao thông qua mô hình OEM".
