An Cung không phải “bảo bối” cứu nguy đột quỵ
An Cung Ngưu Hoàng Hoàn là một bài thuốc Đông y cổ truyền thường được nhiều gia đình Việt coi như “bảo bối” dự phòng và xử trí khi nghi ngờ đột quỵ, nhưng thực tế sản phẩm này không có chứng cứ y học cho thấy có thể phòng ngừa hoặc điều trị hiệu quả tai biến mạch máu não, và việc tin rằng An Cung phòng đột quỵ sẽ khiến người bệnh trì hoãn tiếp cận cấp cứu chuyên khoa, đánh mất thời gian vàng sống còn. Điều đáng nói là cách người dân sử dụng mới tạo nên nguy cơ. Không ít gia đình sẵn sàng bỏ tiền mua An Cung để trữ trong tủ thuốc, xem như “bảo hiểm” trước đột quỵ, tin rằng chỉ cần uống là sẽ an toàn. Từ niềm tin ấy, họ tự ý cho người thân uống khi xuất hiện dấu hiệu méo miệng, yếu liệt, bất tỉnh… rồi mới gọi cấp cứu hoặc đưa tới bệnh viện. Họ tưởng mình đang giúp, nhưng thực chất là đang kéo người bệnh ra xa khỏi phác đồ điều trị đã được kiểm chứng.
Cốc An Cung trong phòng cấp cứu và câu chuyện bị lén đổ vào bồn rửa
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu kể rằng trong nhiều năm làm đột quỵ cấp cứu và tim mạch, ông không ít lần chứng kiến cảnh người nhà mang An Cung vào tận phòng hồi sức, pha thành những "cốc nước đen sì" rồi cố ép bệnh nhân uống ngay trên giường bệnh. Một lần, ê-kíp điều trị buộc phải lén đổ cốc An Cung vào bồn rửa để tránh rủi ro cho người bệnh, đồng thời không làm gia đình thêm hoang mang. Từ góc nhìn chuyên môn, hành vi ép bệnh nhân uống An Cung trong bệnh viện là dấu hiệu cho thấy sự mất niềm tin vào bác sĩ và sự tin tưởng mù quáng vào “thuốc thần”. Người nhà sợ bỏ lỡ một cơ hội cứu chữa được truyền miệng, nhưng không hiểu rằng "yếu tố tiên quyết trong điều trị đột quỵ không phải là một viên thuốc thần kỳ, mà là thời gian đưa người bệnh đến cơ sở y tế chuyên khoa". Khi cốc An Cung xuất hiện trong phòng cấp cứu, nó không giúp ích cho phác đồ điều trị mà chỉ làm phức tạp thêm quá trình chăm sóc.
Nguy cơ sử dụng An Cung: độc tính, trễ giờ vàng và làm nặng thêm xuất huyết não
An Cung chứa nhiều thành phần có độc tính như chu sa (thủy ngân) và hùng hoàng (asen), vốn cần được sử dụng hết sức thận trọng, bởi có thể gây hại gan, thận và hệ thần kinh nếu dùng sai chỉ định. Bên cạnh đó, một số sản phẩm trôi nổi còn bị phát hiện chứa hàm lượng kim loại nặng vượt ngưỡng an toàn, biến viên thuốc được ca tụng thành nguồn nguy cơ tiền mất tật mang trực tiếp ngay cả ở người khỏe mạnh. Ở bệnh nhân đột quỵ, nguy cơ sử dụng An Cung còn nghiêm trọng hơn. Đột quỵ có thể là nhồi máu não hoặc xuất huyết não, hai thể bệnh biểu hiện ban đầu khá giống nhau nhưng hướng điều trị hoàn toàn trái ngược. Việc tự uống An Cung với tác động lên đông máu có thể làm lạnh cơ thể, giảm tưới máu não trong nhồi máu, và đặc biệt nguy hiểm nếu bệnh nhân đang xuất huyết não vì thuốc có tính chống đông nhẹ, dễ làm nặng thêm chảy máu. Khi nguyên nhân chưa được chẩn đoán rõ, việc cho uống An Cung là một can thiệp mù mờ, rủi ro cao mà không mang lại lợi ích xác thực.
Bỏ lỡ thời gian vàng cấp cứu vì mải chờ An Cung phát huy tác dụng
Thực tế lâm sàng cho thấy không ít bệnh nhân đột quỵ được đưa đến viện trong tình trạng đã được người nhà cho dùng An Cung tại nhà và chờ thuốc “phát huy tác dụng”, khiến thời gian cấp cứu quý giá bị bỏ lỡ. Trong khi đó, giờ vàng trong đột quỵ chỉ kéo dài từ 3–6 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng; nếu chậm trễ, nguy cơ tử vong hoặc tàn tật vĩnh viễn tăng lên theo từng phút mất đi. Tự ý tìm thuốc cho uống, kỳ vọng một viên An Cung phòng đột quỵ sẽ giúp người bệnh tỉnh lại, là sai lầm nguy hiểm. Khoảng thời gian chờ đợi đó lẽ ra phải được dùng để gọi cấp cứu, đưa bệnh nhân tới cơ sở có khả năng chụp CT/MRI sọ não, xác định đột quỵ nhồi máu hay xuất huyết, và tiến hành tiêu sợi huyết hoặc can thiệp nội mạch đúng chỉ định. Khi người thân hoảng hốt bám víu vào An Cung, họ không nhận ra rằng chính họ đang vô tình đẩy người bệnh ra khỏi cánh cửa điều trị hiện đại.
Đừng dựa vào An Cung, hãy chuẩn bị kế hoạch ứng phó đột quỵ đúng cách
Cốt lõi của mọi lời cảnh báo là: An Cung không có cơ sở khoa học trong phòng ngừa đột quỵ, càng không phải "bảo hiểm" để dự trữ rồi yên tâm rằng mình đã chuẩn bị đủ. Thay vì dồn hy vọng vào một viên thuốc đắt tiền được truyền miệng, mỗi gia đình cần xây dựng kế hoạch ứng phó đột quỵ cấp cứu đúng chuẩn. Khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội, mất ý thức…, việc phải làm là gọi ngay cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, tuyệt đối không cho uống bất kỳ loại thuốc nào nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Về lâu dài, phòng ngừa đột quỵ nằm ở thay đổi lối sống, kiểm soát huyết áp, đường máu, mỡ máu chứ không phải ở một sản phẩm được quảng cáo là "An Cung phòng đột quỵ". Chấp nhận từ bỏ ảo tưởng vào thuốc thần là bước đầu tiên để bảo vệ cơ hội sống của chính chúng ta.
