An cung ngưu hoàng hoàn giả mạo: Đừng đánh đổi thời gian vàng cứu đột quỵ

An cung ngưu hoàng hoàn giả không chỉ là hàng nhái, mà là mối đe dọa sức khỏe cộng đồng

An cung ngưu hoàng hoàn giả là những sản phẩm viên hoàn bị làm nhái bằng nguyên liệu trôi nổi, bột mì, hóa chất và chất tạo màu, đóng gói giống thuốc An cung ngưu hoàng hoàn chính thống rồi bán cho người tiêu dùng với lời quảng cáo sai lệch như thuốc cổ truyền, có thể phòng ngừa đột quỵ hoặc cứu chữa khi phát bệnh, trong khi nguồn gốc, thành phần và hiệu quả hoàn toàn không được kiểm chứng khoa học. Điểm đáng báo động là vụ thu giữ hơn 1 triệu viên An cung ngưu hoàng hoàn giả ở Thanh Hóa cho thấy quy mô của thị trường thuốc không rõ nguồn gốc, được nuôi dưỡng bởi niềm tin vào “bảo bối” truyền miệng và tâm lý muốn có thứ gì đó sẵn sàng đối phó bất trắc. Niềm tin ấy nguy hiểm hơn bản thân viên thuốc: nó khiến người bệnh trì hoãn đến bệnh viện, bỏ lỡ “thời gian vàng” cứu chữa đột quỵ, khi cái giá phải trả không còn chỉ là tiền bạc mà là di chứng nặng nề hoặc mất mạng. Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý sản phẩm không rõ nguồn gốc, nghi ngờ giả mạo và quảng cáo sai sự thật liên quan An cung ngưu hoàng hoàn.

Niềm tin vào “bảo bối” phòng ngừa đột quỵ: từ truyền miệng đến trì hoãn điều trị

An cung đã len vào đời sống với thứ niềm tin dai dẳng: người ta mua sẵn để trong nhà, truyền nhau cách dùng để “phòng” đột quỵ, thậm chí uống theo kiểu “ba tháng một viên” như lời đồn. Niềm tin ấy không được khoa học ủng hộ. PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu đã cảnh báo An cung không phải thuốc dùng tùy tiện và càng không thể dự phòng theo kiểu uống định kỳ theo truyền miệng. Nguy hiểm nằm ở chỗ một lời đồn, khi được lặp lại đủ nhiều, rất dễ được xem như kiến thức. Khi người thân đột ngột méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, nhiều gia đình chọn cho uống An cung rồi chờ xem “có tác dụng hay không” thay vì đưa ngay đến bệnh viện. Có trường hợp đến chiều mới vào viện, đánh đổi một giải pháp chưa biết chắc hiệu quả để làm chậm trễ giải pháp đã được chứng minh – như tiêu sợi huyết hoặc lấy huyết khối cơ học – vốn phụ thuộc rất lớn vào thời gian. Đây là cái giá thầm lặng nhưng khốc liệt của việc tin vào “bảo bối” truyền miệng.

Chiêu trò website bán An cung: pháp lý mơ hồ, quảng cáo sai công dụng

Vụ An cung ngưu hoàng hoàn giả cho thấy hàng giả và quảng cáo sai sự thật thường đi cùng nhau: một bên tạo ra sản phẩm, bên kia tạo ra niềm tin để bán sản phẩm. Hàng loạt website, trang mạng xã hội quảng cáo An cung như “thần dược phòng ngừa đột quỵ”, thổi phồng công dụng, gắn cho viên hoàn sức mạnh cứu người trong mọi trường hợp. Nhiều kênh bán hàng đưa thông tin pháp lý mơ hồ, không rõ cơ sở chịu trách nhiệm chuyên môn, không dẫn chứng nghiên cứu khoa học hay giấy phép lưu hành, nhưng lại khẳng định tác dụng phòng đột quỵ, hồi phục liệt, cải thiện tuần hoàn não. Sự đánh tráo khái niệm ở đây rất rõ: thuốc cổ truyền được cấp phép chỉ là một phần nhỏ trong vô số sản phẩm đang được rao bán; trong khi đó, lời quảng cáo lại khiến người tiêu dùng tưởng tất cả đều được kiểm tra chất lượng thuốc nghiêm ngặt. Bộ Y tế đã yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động lưu hành và quảng cáo thuốc cổ truyền, tập trung vào An cung ngưu hoàng hoàn, đồng thời xử lý nghiêm các nội dung quảng cáo sai sự thật và “thần dược phòng ngừa đột quỵ” trên Facebook, Zalo, TikTok.

Những rủi ro sức khỏe từ thuốc không rõ nguồn gốc và An cung giả

An cung ngưu hoàng hoàn là bài thuốc cổ truyền có chỉ định cụ thể, phải dùng theo đơn và dưới giám sát bác sĩ; nhưng An cung ngưu hoàng hoàn giả và thuốc không rõ nguồn gốc lại đánh vào tâm lý lo lắng của người bệnh để chen chân vào tủ thuốc gia đình. Trong vụ án ở Thanh Hóa, các đối tượng dùng bột mì, hóa chất, chất tạo màu và nguyên liệu trôi nổi để làm viên hoàn, đóng gói như hàng có nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc rồi bán với giá cao qua nhiều tầng trung gian. Một sản phẩm như vậy không chỉ vô nghĩa về điều trị, mà còn có nguy cơ gây độc, dị ứng, tương tác bất lợi với thuốc chính thống. Đáng sợ hơn, việc sử dụng An cung không đúng chỉ định trong bối cảnh đột quỵ có thể làm nặng thêm xuất huyết não hoặc trì hoãn các phương pháp điều trị đã được chứng minh hiệu quả. Khi người bệnh được cho uống An cung thay vì vào viện ngay, họ đánh mất cơ hội can thiệp trong “thời gian vàng”, để lại di chứng nặng nề hoặc tử vong. Đây không còn là câu chuyện mất vài triệu đồng vì hàng giả, mà là bài học về cái giá sức khỏe phải trả khi đặt niềm tin sai chỗ.

Làm gì để không trở thành nạn nhân của An cung giả và lời đồn?

Muốn tự bảo vệ mình khỏi An cung ngưu hoàng hoàn giả, người dân phải thay đổi cả cách nghĩ lẫn cách mua thuốc. Trước hết, cần hiểu rõ: An cung không phải thứ thuốc có thể tự mua, tự dùng để phòng ngừa đột quỵ; đây là thuốc kê đơn, chỉ sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ và trong phác đồ điều trị phù hợp. Về hành động cụ thể, có ba điểm không thể bỏ qua. Một: khi thấy người thân đột ngột méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, việc cần làm duy nhất là đưa ngay đến cơ sở y tế để xác định loại đột quỵ và điều trị, không tìm viên thuốc trong tủ hay chờ cho uống An cung “ngấm” thuốc. Hai: nếu được bác sĩ kê An cung, chỉ mua tại cơ sở đủ điều kiện kinh doanh dược, có hóa đơn, chứng từ rõ ràng và nên tra cứu danh sách thuốc được cấp phép trên hệ thống công bố thuốc của Bộ Y tế trước khi dùng. Ba: tuyệt đối không tin quảng cáo An cung như “thần dược”, không nghe theo lời đồn “phòng đột quỵ bằng uống định kỳ”, vì đó là những thông tin không được chứng minh khoa học và có thể cướp mất cơ hội sống của người bệnh.