Chip AI Trung Quốc bùng nổ: SMIC trở thành “máy in tiền” mới của bán dẫn châu Á
Làn sóng đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu đang biến các nhà sản xuất chip chuyên gia công như SMIC và TSMC thành tâm điểm lợi nhuận mới, khi nhu cầu chip AI tăng mạnh khiến công suất nhà máy kín chỗ và giá wafer đi lên, từ đó tái định hình cán cân quyền lực trong ngành bán dẫn châu Á theo hướng ưu ái những doanh nghiệp làm chủ năng lực sản xuất quy mô lớn. SMIC – nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất Trung Quốc – là ví dụ rõ ràng nhất cho cú xoay trục này. Trong quý II, doanh thu của hãng lần đầu vượt mốc 3 tỷ USD, còn lợi nhuận ròng tăng 261,7% so với cùng kỳ, nhờ nhu cầu tăng mạnh với các loại chip hỗ trợ hệ sinh thái AI. Đằng sau con số ấn tượng đó là câu chuyện địa chính trị công nghệ, quyền định giá và cuộc đua mở rộng công suất đang nóng lên trên khắp châu Á.
SMIC lợi nhuận quý II tăng sốc: công suất căng tối đa, giá wafer tăng theo sóng AI
SMIC lợi nhuận quý II tăng vọt không phải nhờ cắt giảm chi phí, mà chủ yếu vì được ngồi đúng “tọa độ vàng” của chuỗi cung ứng chip AI Trung Quốc. Đồng CEO Zhao Haijun thừa nhận tăng trưởng được thúc đẩy bởi nhu cầu mạnh với chip hỗ trợ hệ sinh thái AI, khiến cả sản lượng wafer xuất xưởng lẫn giá bán bình quân đều tăng trong quý. Sản lượng wafer tăng hơn 14% so với quý trước, trong khi giá bình quân tăng khoảng 5,7% trong bối cảnh nhu cầu chip phục vụ AI dồn dập khiến chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu căng thẳng. Đây là điểm mấu chốt: khi công suất đã gần như kín, nhà gia công có quyền đẩy giá. SMIC xác nhận đã tiến hành đàm phán và tăng giá cho các dây chuyền có nhu cầu cao từ quý I, và sẽ tiếp tục áp dụng mức giá wafer cao hơn trong quý III. Nhu cầu chip AI toàn cầu biến hạn chế công suất thành “thế độc” để các foundry châu Á gia tăng biên lợi nhuận, thay vì mãi là bên chịu sức ép về giá như trước.
Nhu cầu chip AI toàn cầu: TSMC giữ chuẩn công nghệ, SMIC tận dụng thị trường nội địa
Không chỉ chip AI Trung Quốc, toàn bộ thị trường châu Á đang hưởng lợi từ cơn sốt AI. Một nhà gia công đầu ngành cho biết doanh thu tháng 7 tăng hơn 44% so với cùng kỳ nhờ nhu cầu chip phục vụ công nghệ AI duy trì ở mức cao. Mảng điện toán hiệu năng cao – bao gồm chip AI – đã chiếm tới 66% doanh thu của họ, và ban lãnh đạo dự báo nhu cầu đối với chip AI sẽ duy trì rất cao trong thời gian tới. Điều này cho thấy phân khúc AI không còn là “mảng mới” mà đã trở thành trụ cột lợi nhuận. Ngược lại, SMIC chọn cách khai thác triệt để thị trường nội địa: Trung Quốc chiếm tới 90% doanh thu quý II. Nhu cầu chip phục vụ AI tăng cùng sự trở lại của đơn hàng từ khách hàng nước ngoài và xu hướng sản xuất nội địa giúp SMIC tăng tốc, dù bị giới hạn kỹ thuật ở các node công nghệ cao hơn. Thực tế này tạo nên bức tranh hai lớp: một bên là nhà cung cấp chuẩn công nghệ cao toàn cầu, bên kia là trụ cột cung ứng cho hệ sinh thái AI nội địa, và cả hai đều đang giàu lên nhờ cùng một làn sóng.
Quyền lực định giá chuyển trục: từ khách hàng sang nhà sản xuất wafer
Điểm đáng chú ý nhất của chu kỳ AI hiện tại không phải là doanh thu tăng, mà là việc quyền lực định giá đang chuyển rõ rệt từ khách hàng sang các nhà sản xuất wafer. Trước đây, nhà thiết kế chip thường áp đảo về giá; nay, khi dây chuyền sản xuất khan hiếm, SMIC tự tin tuyên bố đã tăng giá sau đàm phán với khách hàng và sẽ tiếp tục áp dụng mức giá wafer cao hơn trong quý III. Giá wafer tăng AI không chỉ là chi tiết kỹ thuật, mà là dấu hiệu cho thấy ai đang cầm “cán” trên thị trường. Với nhận định AI sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu mạnh đối với dịch vụ sản xuất chip theo hợp đồng trong nửa cuối năm, SMIC không giấu tham vọng cải thiện biên lợi nhuận bằng cách vừa tối ưu công suất hiện có, vừa đẩy nhanh đưa các dây chuyền mới vào hoạt động. Nói cách khác, các foundry châu Á đang biến tình trạng thiếu cung thành chiến lược lợi nhuận dài hạn, và khách hàng AI, dù lớn tới đâu, cũng buộc phải chấp nhận mặt bằng chi phí mới nếu không muốn bị tụt lại trong cuộc đua mô hình.
Kết luận: Châu Á bước vào kỷ nguyên “siêu lợi nhuận” AI – nhưng không dành cho tất cả
Từ SMIC lợi nhuận quý II tăng trên 260% đến doanh thu bùng nổ của các foundry hàng đầu, thông điệp rất rõ: nhu cầu chip AI toàn cầu đang tái phân phối lợi nhuận về phía những ai kiểm soát công suất sản xuất. Các nhà sản xuất châu Á vừa nắm thị trường nội địa khổng lồ, vừa gắn chặt với chuỗi thiết kế chip cao cấp, nên trở thành người hưởng lợi chính. Tuy vậy, đây không phải bữa tiệc cho toàn ngành. Nhà thiết kế trung gian, hãng Internet chậm xoay trục sang phần cứng hay các công ty không chạm được vào năng lực sản xuất sẽ phải chấp nhận biên lợi nhuận bị bào mòn bởi giá wafer tăng AI. Trong bối cảnh đó, chiến lược hợp lý với nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách châu Á không phải là chạy theo mọi câu chuyện “AI”, mà là tập trung bảo vệ và mở rộng các mắt xích có công suất sản xuất, bởi chính ở đó, quyền định giá và dòng tiền lớn nhất đang hội tụ.
