Giao mùa, cơ thể “khát nước” và câu trả lời từ bếp Việt
Bù nước mùa giao mùa là việc kết hợp nước uống và thực phẩm giàu nước, vitamin, khoáng chất để giảm mất nước do mồ hôi, hạn chế mệt mỏi, hỗ trợ tiêu hóa và giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với thời tiết thất thường. Khi bước vào giai đoạn nóng – ẩm xen kẽ, cơ thể tăng tiết mồ hôi, kéo theo thất thoát nước và điện giải, nếu chỉ trông chờ vào nước lọc hoặc một món “thần dược” đơn lẻ thì khó giữ được sức bền cho cả ngày. Đây là lúc những thực phẩm truyền thống sức khỏe như củ sen, bí đao, mướp, rau má, hạt sen và các loại nước thảo mộc lên tiếng, miễn là chúng được kết hợp trong một chế độ ăn cân bằng, không lạm dụng và không thay thế bữa ăn đa dạng dinh dưỡng.
Nước tía tô: thức uống dân dã, không phải “thần dược”
Nước tía tô lợi ích ở chỗ đây là một loại đồ uống ít năng lượng, chứa nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm đã được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Lá tía tô giàu các hợp chất phenolic, flavonoid, rosmarinic acid và một số polyphenol có khả năng trung hòa gốc tự do trong những điều kiện nhất định. Quan trọng hơn, nước tía tô pha nhạt có thể giúp người ngại uống nước lọc thấy dễ uống hơn và nhờ vậy bổ sung được nhiều nước hơn trong ngày. Nhưng uống đúng cách mới là chìa khóa: pha loãng, hạn chế đường, không biến thành nước giải khát quá ngọt, không kỳ vọng “thải độc” cơ thể hay chữa bệnh vì không có bằng chứng đủ mạnh cho những tuyên bố này. Nên coi nước tía tô là đồ uống bổ sung, uống vừa phải thay vì liệu thuốc bắt buộc hàng ngày.
5 thực phẩm “vàng” giúp cơ thể mát hơn và bù nước khi giao mùa
Nếu nước tía tô là bước khởi đầu thì 5 thực phẩm truyền thống sức khỏe dưới đây giống như “hậu phương” vững chắc giúp cơ thể bù nước mùa giao mùa. Củ sen là nguyên liệu dân dã, giàu chất xơ, vitamin C, kali và các hợp chất chống oxy hóa, rất hợp để nấu canh hầm xương ngọt mát, dễ tiêu hóa và hỗ trợ cơ thể khi mệt mỏi vì nắng nóng. Nấm tuyết và hạt sen làm nên món chè thanh mát, cung cấp polysaccharide, chất xơ hòa tan, protein thực vật, vitamin nhóm B và khoáng chất. Bí đao với hơn 90% là nước, giàu vitamin C, kali, lại ít calo nên lý tưởng cho bữa ăn nhẹ nhàng mùa nóng. Rau má giúp bổ sung nước, chất xơ, vitamin A, C, có thể ăn sống, nấu canh hoặc xay uống nhưng vẫn cần dùng điều độ. Mướp chứa nhiều nước, vitamin C, dễ kết hợp tôm, cua, thịt nạc tạo nên bát canh thanh nhẹ cho cả gia đình.
Vì sao giao mùa làm bạn mệt và chán ăn – và bữa cơm có thể sửa lại điều đó
Thời tiết giao mùa, nắng nóng khiến cơ thể tăng tiết mồ hôi, gây thất thoát nước và chất điện giải, kéo theo cảm giác mệt mỏi, nặng nề và chán ăn. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm – nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, ngoài uống đủ nước, mỗi người nên tăng cường rau xanh, trái cây và các món canh để bổ sung vitamin, khoáng chất và hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Một bát canh củ sen nóng, nước trong, vị thanh, củ sen mềm bùi có thể là “liều thuốc” tinh tế trong ngày oi bức, giúp vừa bù nước vừa cung cấp chất xơ và khoáng chất. Một bữa cơm dinh dưỡng mùa hè không cần cầu kỳ: canh bí đao, canh mướp, đĩa rau má, thêm chén chè nấm tuyết hạt sen là đủ để cơ thể nhận thêm lượng nước đáng kể cùng nhiều dưỡng chất thiết yếu.
Kết hợp đồ uống truyền thống và chế độ ăn cân bằng để tối ưu sức khỏe
Điểm mấu chốt của dinh dưỡng mùa hè không nằm ở một món đơn lẻ, mà ở tính cân bằng và đa dạng. Nước tía tô, nước rau má hay một cốc chè hạt sen nấm tuyết đều chỉ nên đóng vai trò món bổ sung, không thay thế nước lọc và cũng không phủ nhận vai trò của các nhóm thực phẩm khác. Nếu thích nước tía tô, hãy dùng như đồ uống phụ trong ngày, pha nhạt, ít hoặc không đường, và luôn đặt trong bối cảnh một chế độ ăn có đủ rau, trái cây, món canh, tinh bột và đạm lành mạnh. Các chuyên gia khẳng định không có loại thực phẩm nào thay thế được một chế độ ăn uống cân bằng. Duy trì bữa ăn đa dạng, uống đủ nước, hạn chế đồ uống nhiều đường, bớt thức ăn chiên rán và kết hợp nghỉ ngơi, vận động hợp lý mới là chiến lược bền vững để đi qua mùa giao mùa mà vẫn nhẹ người, tỉnh táo.
