Làn sóng xe Trung Quốc tại Việt Nam: hệ quả trực tiếp của thị trường nội địa bão hòa
Làn sóng xe Trung Quốc Việt Nam là hiện tượng các hãng như BYD, Geely đồng loạt mở rộng bán hàng và đầu tư vào thị trường Việt Nam, đặc biệt ở phân khúc xe điện giá cạnh tranh, nhằm bù đắp sự suy giảm doanh số tại thị trường nội địa đang bước vào giai đoạn bão hòa và chịu sức ép kinh tế lẫn chính sách hỗ trợ bị cắt giảm. Thực chất, đây không phải một cơ hội ngẫu nhiên, mà là một bước ngoặt chiến lược xuất khẩu ô tô có tính toán, trong bối cảnh thị trường ô tô điện lớn nhất thế giới bất ngờ đảo chiều sau nhiều năm tăng trưởng mạnh. Khi doanh số trong nước đi xuống, Việt Nam và Đông Nam Á trở thành “van xả áp lực” bắt buộc cho các nhà sản xuất Trung Quốc.
Thị trường ô tô điện Trung Quốc đảo chiều: từ tăng trưởng nóng sang suy giảm hai chữ số
Điểm xuất phát của làn sóng xuất khẩu nằm ở việc thị trường ô tô điện Trung Quốc quay đầu suy giảm sau nhiều năm tăng trưởng liên tục. Từ đầu năm, đã có khoảng 4,7 triệu xe thuần điện được giao tới khách hàng trong nước, song tổng doanh số bán xe mới lại giảm 14% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là cú phanh gấp đối với một ngành vốn quen với tăng trưởng hai chữ số. Dự báo bi quan hơn, AlixPartners nhận định doanh số xe mới tại Trung Quốc có thể giảm thêm 10% vào cuối năm, xuống còn 24,6 triệu chiếc. Một câu trích dẫn đáng chú ý là: "Doanh số bán xe mới đã giảm 14% so với cùng kỳ năm ngoái". Khi tăng trưởng biến mất, mọi mô hình kinh doanh dựa trên mở rộng nội địa đều trở nên mong manh.
Kinh tế chậm lại, trợ cấp bị cắt: xe giá rẻ thành nạn nhân, xuất khẩu thành cứu cánh
Đằng sau sự suy giảm là hai cú đánh kép: kinh tế chậm lại và trợ cấp bị thu hẹp. GDP quý II của Trung Quốc chỉ tăng 4,3%, mức thấp nhất kể từ cuối năm 2022, khiến nhu cầu mua xe mới yếu đi rõ rệt. Song quan trọng hơn, chính sách hỗ trợ cho mỗi chiếc xe mới bán ra đã bị cắt giảm tới 33%, từ khoảng 15.000 nhân dân tệ xuống mức hỗ trợ tối đa 10.000 nhân dân tệ. Điều này trực tiếp làm tổn thương các hãng chuyên sản xuất xe điện giá cạnh tranh, vốn phụ thuộc mạnh vào trợ cấp. Các công ty xe Trung Quốc trong phân khúc giá rẻ chịu thiệt hại nặng nề nhất; sản phẩm vẫn được sản xuất đều nhưng không còn mức giá hấp dẫn như trước. Khi nền tảng trợ cấp lung lay, các nhà sản xuất buộc phải chuyển trọng tâm từ bán nội địa sang chiến lược xuất khẩu ô tô để giải quyết hàng tồn và giữ dây chuyền sản xuất vận hành.
BYD, Geely dịch chuyển ra biển lớn: Việt Nam trở thành thị trường ưu tiên
Trong bức tranh suy giảm chung, BYD Geely thị trường nội địa cũng không ngoại lệ. Tháng 7, BYD bán được 239.370 xe tại Trung Quốc, tăng 4,9% so với tháng 6 nhưng vẫn giảm 9% so với cùng kỳ năm trước. Geely có mức giảm còn mạnh hơn, doanh số tháng 7 giảm 29,1% so với tháng 7 năm ngoái. Cả hai vừa là nạn nhân của thị trường bão hòa, vừa là những hãng xuất khẩu nhiều nhất ra quốc tế. Thay vì co cụm, họ mở rộng mạnh sang Đông Nam Á, trong đó Việt Nam là điểm đến nổi bật. Mẫu BYD Ti7 được chuẩn bị mở bán tại Việt Nam là minh chứng cho việc các hãng không chỉ mang hàng tồn sang thị trường mới, mà còn thiết kế danh mục sản phẩm riêng để khai thác nhu cầu xe điện giá cạnh tranh của người dùng Việt Nam.
Việt Nam trong chiến lược tái cơ cấu: cơ hội hay thách thức với ngành ô tô khu vực?
Việc xe Trung Quốc ồ ạt vào Việt Nam là kết quả trực tiếp của chiến lược tái cơ cấu thị trường khi các hãng chịu sức ép lớn từ nội địa. Trước bức tranh ảm đạm, "việc vươn ra biển lớn là giải pháp sống còn" đối với nhiều nhà sản xuất Trung Quốc. Đông Nam Á vì thế đang chứng kiến làn sóng đổ bộ mạnh với các mẫu xe điện giá cạnh tranh, tạo sức ép lên cả nhà sản xuất trong nước lẫn các thương hiệu toàn cầu đã hiện diện lâu năm. Các mẫu xe Trung Quốc thu hút chú ý nhờ mức giá cạnh tranh, nhưng sau lưng là cả một bài toán sinh tồn: giảm tồn kho, giữ công suất nhà máy, duy trì vị thế công nghệ. Làn sóng xuất khẩu xe Trung Quốc được dự báo còn tiếp diễn trong nhiều năm tới. Đối với Việt Nam, câu hỏi không phải là "có nên mở cửa" mà là "chuẩn bị thế nào" để biến áp lực cạnh tranh thành động lực nâng cấp ngành công nghiệp ô tô khu vực.
