Trường học hạnh phúc bắt đầu từ những điều kiện thiết thực
Trường nội trú vùng biên là nơi học sinh có thể học tập, sinh hoạt và trưởng thành trong một môi trường an toàn, đủ điều kiện vật chất, đồng thời được nuôi dưỡng tri thức, nhân cách và tình cảm với cộng đồng. Vì thế, hoàn thành công trình đúng hạn là yêu cầu cấp thiết, nhưng không thể là thước đo duy nhất của thành công.
Sáng 22/10, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cùng đoàn công tác Trung ương kiểm tra tiến độ xây dựng hai trường phổ thông liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại xã Môn Sơn và xã Anh Sơn, Nghệ An. Ông yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu tập trung nguồn lực, đẩy nhanh thi công và hoàn thành các hạng mục còn lại theo thời hạn cam kết. Yêu cầu song hành là giữ chất lượng xây dựng, bảo đảm trang thiết bị, an toàn và điều kiện học tập, sinh hoạt nội trú. Đây là cách tiếp cận đúng: chạy tiến độ mà làm giảm chất lượng sẽ khiến học sinh phải trả giá bằng những bất tiện kéo dài.
Quy mô lớn đòi hỏi chất lượng sống tương xứng
Hai dự án cho thấy quy mô đáng kể của chương trình tại Nghệ An. Trường Môn Sơn có tổng mức đầu tư hơn 338 tỷ đồng, hiện dạy 595 học sinh và dự kiến đáp ứng 1.125 học sinh khi hoàn thành; trường Anh Sơn có tổng mức đầu tư hơn 377 tỷ đồng, đang có 580 học sinh và dự kiến phục vụ 1.348 học sinh. Những con số ấy không chỉ nói về chỗ học, mà còn đặt ra yêu cầu tổ chức đời sống nội trú cho lượng học sinh đông hơn.
Chất lượng công trình được ghi nhận là đáp ứng nhu cầu học tập, sinh hoạt và an toàn. Nhưng cơ sở vật chất chỉ tạo nền; trải nghiệm hằng ngày phụ thuộc vào quản lý khu nội trú, bữa ăn đủ dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm. Với học sinh sống xa gia đình, phòng ở sạch, bữa ăn bảo đảm và sự quan tâm thường xuyên của người lớn không phải tiện ích phụ. Đó là điều kiện để các em yên tâm học tập, rèn kỹ năng sống, ngoại ngữ và thể thao, như lãnh đạo đoàn công tác khuyến khích.
Giáo dục toàn diện không thể dừng ở lớp học
Một ngôi trường hạnh phúc không thể chỉ được đánh giá bằng phòng học mới hay thiết bị hiện đại. Định hướng được nhấn mạnh tại Nghệ An là kết hợp dạy kiến thức với giáo dục công dân, truyền thống, lòng yêu nước, tình yêu lao động, tình cảm gia đình và sự tôn trọng, sẻ chia. Nói cách khác, giáo dục toàn diện phải hiện diện trong cả bài học lẫn cách nhà trường đối xử với học sinh mỗi ngày.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với học sinh nội trú: các em xa gia đình, cùng sống và học với bạn bè trong thời gian dài. Môi trường hạnh phúc vì vậy cần có sự an toàn, kỷ luật công bằng, người lớn biết lắng nghe và cơ hội để học sinh phát triển năng lực lẫn lòng nhân ái. Công trình tốt mở ra khả năng ấy, nhưng không tự tạo nên nó. Nhà trường cần biến những giá trị được nêu thành nếp sinh hoạt, cách tổ chức lớp học và sự chăm sóc cụ thể, để học sinh không chỉ có nơi đến trường mà còn có nơi thuộc về.
Gỡ vướng ngân sách để tiến độ không đứt quãng
Tiến độ còn phụ thuộc vào khả năng tháo gỡ vướng mắc của từng địa phương. Các trường giai đoạn một cơ bản hoàn thành, trong khi giai đoạn hai vẫn có nơi ở khâu chuẩn bị đầu tư; vì vậy, việc xử lý khó khăn được xác định là cấp thiết và cần hoàn tất trong tháng 11/2026. Bộ Tài chính được giao phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các địa phương rà soát khả năng cân đối ngân sách, xây dựng phương án hỗ trợ trình cấp có thẩm quyền.
Rà soát tài chính không phải việc bên lề của xây dựng trường học: chậm tháo gỡ mặt bằng hay nguồn lực có thể kéo dài công trình và trì hoãn cơ hội học tập. Tuy vậy, hỗ trợ cần dựa trên khả năng thực tế, tiêu chí công bằng, tiết kiệm và tổng nguồn vốn đã cân đối; không thể đánh đổi kỷ luật ngân sách để chạy theo con số tiến độ. Kết luận phải là một cam kết kép: hoàn thành đúng hạn với chất lượng được bảo vệ, rồi tiếp tục đầu tư vào con người và đời sống học đường. Chỉ khi đó, trường nội trú vùng biên mới xứng đáng mang tên ngôi trường hạnh phúc.
