Phẫu thuật ung thư đa ngành là gì và vì sao quyết định sống còn?
Phẫu thuật ung thư đa ngành là mô hình điều trị trong đó nhiều chuyên khoa cùng hội chẩn phẫu thuật và xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa, nhằm giảm tối đa biến chứng và cải thiện kết quả cho người bệnh ung thư có bệnh cảnh phức tạp, đặc biệt khi khối u đã xâm lấn nhiều cơ quan hoặc người bệnh có nhiều bệnh lý mạn tính đi kèm.Ở bệnh nhân D.N.N, 66 tuổi, mang theo suy thận mạn, hẹp 32% động mạch cảnh, đái tháo đường, tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim cục bộ mạn tính và tiền sử đột quỵ, ung thư đại tràng phải gần góc gan dài khoảng 7 cm đã xâm lấn gan phải và kèm nhiều hạch xung quanh, cùng u nang 4 cm vùng đầu tụy và các tổn thương nghi ngờ ác tính khác. Đây không còn là ca mổ “một khoa có thể tự lo”, mà là bài kiểm tra thực tế của cả một hệ thống điều trị đa chuyên khoa.
Khi 8 chuyên khoa ngồi chung một bàn: quản lý bệnh nhân phức tạp không còn là chuyện đơn lẻ
Điểm then chốt trong quản lý bệnh nhân phức tạp như ông N. là chấp nhận rằng không một bác sĩ hay một khoa nào đủ sức kiểm soát hết rủi ro. Bệnh viện đã tổ chức nhiều lần hội chẩn với sự tham gia của 8 chuyên khoa: Ngoại tiêu hóa, Ngoại lồng ngực, Tim mạch, Nội tiết, Chẩn đoán hình ảnh, Gây mê hồi sức, Tai Mũi Họng và Ung bướu, để cùng xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa, giúp bệnh nhân vượt qua ca phẫu thuật kéo dài hơn 3 giờ điều trị ung thư. Kết quả PET/CT cho thấy khối ung thư đại tràng phải là tổn thương ác tính xâm lấn gan phải nhưng chưa di căn tạng khác, qua đó khẳng định bệnh nhân vẫn còn chỉ định phẫu thuật triệt căn. Ở đây, hội chẩn phẫu thuật không phải thủ tục hành chính; đó là công cụ quản lý rủi ro thực sự, nơi từng chi tiết về tim mạch, nội tiết, hô hấp, ung bướu được soi kỹ trước khi đụng dao mổ.
Chiến lược gây mê, đường thở và ca mổ hơn 3 giờ: nơi rủi ro được tính trước
Nếu chỉ nhìn vào khối ung thư đại tràng xâm lấn gan, nhiều người sẽ nghĩ thách thức nằm ở kỹ thuật cắt đại tràng và phần gan xâm lấn. Thực tế, vùng nguy hiểm nhất lại là… đường thở. Bệnh nhân có khối u sùi ở khí quản, kèm hạch trung thất, khiến việc đặt nội khí quản tiềm ẩn nguy cơ phù nề, chảy máu, tắc đường thở khi gây mê. Vì vậy, ê-kíp Gây mê hồi sức phải phối hợp chặt với bác sĩ Tai Mũi Họng trong từng bước đặt nội khí quản, chuẩn bị sẵn nhiều phương án dự phòng cho mọi kịch bản xấu có thể xảy ra. Đây là ví dụ điển hình cho vai trò của hội chẩn phẫu thuật: mỗi nguy cơ được phân tích trước, mỗi kịch bản được viết ra và diễn tập trong đầu, để khi bước vào hơn 3 giờ mổ, ê-kíp không còn “chữa cháy” mà đang thực hiện kế hoạch đã được tính toán cẩn trọng.
Một ca mổ 8 giờ cho hai ung thư và bài học về phục hồi sớm
Câu chuyện phẫu thuật ung thư đa ngành không dừng ở một ca bệnh. Trường hợp ông Khuê, từng phẫu thuật ung thư đại tràng năm 2011, cho thấy ung thư phức tạp cần một chiến lược dài hơi. Sau 15 năm, ông được phát hiện đồng thời ung thư đại tràng đa ổ với 4 khối u và ung thư tá tràng. Sau nhiều lần hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ quyết định phẫu thuật triệt căn cả hai ung thư trong cùng một lần mổ kéo dài hơn 8 giờ, nhằm kiểm soát toàn bộ tổn thương và tránh cho người bệnh nhiều cuộc đại phẫu liên tiếp. Nhờ chương trình Phục hồi sớm sau phẫu thuật (ERAS) với sự tham gia của Gây mê hồi sức, Giảm đau, Dinh dưỡng và Phục hồi chức năng, ông có thể vận động, đi lại từ ngày thứ hai, và đặc biệt là có thêm cơ hội hồi phục thuận lợi, sớm trở lại sinh hoạt thường ngày. Đây là minh chứng rõ ràng rằng điều trị ung thư hiện đại không còn là việc riêng của ê-kíp phẫu thuật.
Theo PGS.TS.BS Phạm Đức Huấn, điều trị ung thư hiện đại không còn là công việc riêng của ê-kíp phẫu thuật mà đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chuyên khoa cùng trang thiết bị và năng lực hồi sức phù hợp.
Kết quả và thông điệp: đa ngành không phải “xa xỉ”, mà là chuẩn cần có
Nhờ chiến lược phẫu thuật ung thư đa ngành, ca mổ ung thư đại tràng xâm lấn gan của ông N. diễn ra thuận lợi; với chăm sóc hậu phẫu phù hợp, ông hồi phục nhanh và xuất viện sau 5 ngày điều trị, gia đình tiếp tục lạc quan và tin tưởng vào chặng đường điều trị tiếp theo. Trong khi đó, trường hợp ung thư kép của ông Khuê cho thấy mô hình điều trị đa chuyên khoa có thể xử lý cả những ca từng phẫu thuật lớn, nhiều yếu tố nguy cơ, vẫn giúp người bệnh hồi phục và quay lại cuộc sống thường ngày. Thông điệp ở đây rất rõ: với bệnh nhân ung thư đại tràng xâm lấn và nhiều bệnh nền, hội chẩn phẫu thuật đa ngành không phải lựa chọn thêm, mà là điều kiện bắt buộc nếu muốn giảm biến chứng và nâng cơ hội sống. Hệ thống nào bỏ qua bước này, về bản chất, đang để rủi ro dồn lên vai người bệnh.
