Từ “silent luxury” đến phong cách kitsch: cuộc nổi loạn của thế hệ Z
Phong cách kitsch của thế hệ Z thời trang là xu hướng cố ý sử dụng màu sắc sặc sỡ, chi tiết rối rắm, yếu tố tưởng như lỗi mốt để tạo nên vẻ ngoài lập dị, khác thường, qua đó chối bỏ tối giản và khẳng định cá tính thời trang cá nhân thay vì phô diễn địa vị qua sự tinh tế kín đáo. Sau một giai đoạn “xa xỉ thầm lặng” với gam màu trung tính, thiết kế tối giản và sản phẩm không logo, một bộ phận thế hệ Z Trung Quốc chuyển hẳn sang kiểu xa xỉ táo bạo: càng phô trương, lòe loẹt, nhiều chi tiết thì càng hấp dẫn. Ở đây, chúng ta không nhìn thấy sự ngẫu nhiên; đó là quyết định có ý thức chống lại chuẩn mực cũ. Giới trẻ thẳng thắn thừa nhận họ đã mệt mỏi với chủ nghĩa tối giản.
“Tuku” – khi cái “quê” trở thành biểu tượng mới của cool
Xu hướng được giới trẻ Trung Quốc gọi là “tuku” – xấu xí nhưng cool – là minh chứng rõ nhất cho sự đảo chiều giá trị thẩm mỹ. Họ cố ý kết hợp màu siêu bão hòa, họa tiết tương phản mạnh, trang trí cầu kỳ cùng những chi tiết từng bị xem là lỗi thời. Điều từng bị gắn nhãn “quê mùa” nay được đọc lại như ký ức văn hóa, nhất là hình ảnh quảng cáo thập niên 1990 với màu chói, chữ to, bố cục dày đặc. Theo Tiajun Shen, những phong cách từng bị chê là “kém sang” thực ra mang trong mình đặc trưng văn hóa độc đáo của Trung Quốc. Tạp chí Sabukaru nhận xét xu hướng này có hai lớp ý nghĩa: giới trẻ vừa yêu chân thành hình ảnh cũ, vừa biến chúng thành meme, remix hài hước trên internet, tạo góc nhìn mới về những thứ từng bị coi là lỗi thời.
Cá tính thời trang quan trọng hơn địa vị: từ mũ bóng chày đến trang sức lập dị
Điểm đáng chú ý nhất là cách thế hệ Z dùng phong cách kitsch để kể câu chuyện cá nhân, không phải để khoe thương hiệu. Ngay cả mũ bóng chày – món đồ vốn đơn giản – cũng trở thành công cụ thể hiện cá tính thời trang: họ thêm móc khóa, đồ chơi nhựa, charm, kẹp tóc đầy màu sắc để tạo vẻ ngoài chi tiết và hơi hài hước. Thay vì bảng màu be nhạt và logo giấu kín của “silent luxury”, họ chọn những thiết kế dày đặc chi tiết, đá giả, pha lê, phụ kiện lấp lánh và chủ nghĩa tối đa. Điều này cho thấy ưu tiên giá trị đã dịch chuyển: họ quan tâm đến sự chân thực và biểu đạt bản thân hơn là tuân thủ “mã xa xỉ” truyền thống. Không còn chuyện phải hiểu ngầm áo đơn sắc đắt tiền mới là sang; với họ, sang là dám mặc đúng những gì nói lên con người mình.
Hashtag trăm triệu lượt xem và cuộc chơi nội địa của các thương hiệu trẻ
Nếu muốn hiểu mức độ lan rộng của phong cách kitsch trong thế hệ Z thời trang, hãy nhìn vào dữ liệu mạng xã hội: trên Xiaohongshu, hashtag liên quan đến phong cách “tacky but stylish” đã đạt khoảng 142,1 triệu lượt xem. Con số này cho thấy đây không còn là vài cá nhân lập dị mà là ngôn ngữ thẩm mỹ chung của một thế hệ. Sự chuyển dịch diễn ra trong bối cảnh người trẻ Trung Quốc chú ý nhiều hơn đến sản phẩm nội địa và biểu tượng văn hóa nước mình. Các thương hiệu như HuDieGongZhu, Nφdress, Yvmin, peace888butterfly gắn liền với thẩm mỹ “tuku”, cùng những thiết kế Y2K, màu sắc chói, họa tiết dày, phụ kiện hài hước. Theo Laura Darmon, lợi thế của các thương hiệu trẻ nằm ở việc họ liên tục tạo nội dung và xuất hiện dày đặc trên mạng, kéo dài cuộc trò chuyện xoay quanh sản phẩm.
Xu hướng này nói gì về thế hệ Z – và tương lai thời trang xa xỉ táo bạo?
Nhìn rộng hơn, phong cách kitsch và xu hướng “tuku” là tuyên ngôn văn hóa chứ không chỉ trò chơi quần áo. Thế hệ Z đang chối bỏ tối giản vì nó gắn với chuẩn mực sang trọng cũ: kín đáo, khó đọc, chỉ những ai “trong cuộc” mới hiểu. Họ muốn thời trang nói rõ họ là ai, họ đến từ đâu, họ đang nghĩ gì – và muốn điều đó được nhìn thấy ngay lập tức qua màu sắc, chi tiết, meme, trò đùa thị giác. Xa xỉ táo bạo, với họ, không phải giá tiền mà là sự dũng cảm phá khuôn, tái chế thứ bị coi là “kém sang” để biến thành tuyên bố bản sắc. Kết luận rõ ràng: ai còn bám vào hình ảnh “silent luxury” như chuẩn mực tối cao sẽ bị bỏ lại. Tương lai thuộc về những phong cách dám rực rỡ, dám lộn xộn, dám không hoàn hảo – nhưng chân thực và có câu chuyện.
