Đột quỵ sau massage: cảnh báo từ một ca bệnh
Lóc tách động mạch cảnh là tình trạng lớp trong thành động mạch bị rách, khiến máu lọt vào giữa các lớp thành mạch, tạo khối tụ máu có thể làm hẹp hoặc bít đường cấp máu lên não. Đây không phải nguy cơ nên xem nhẹ khi tác động mạnh, đột ngột vào cổ.
Một người đàn ông 39 tuổi bị nhồi máu não sau khi đến cơ sở xoa bóp tư nhân vì mỏi cổ vai gáy. Tại đó, anh được xoay, lắc cổ sang hai bên và kéo giãn cột sống cổ. Sau buổi chăm sóc, anh đau nhiều bên cổ trái, cơn đau lan lên đỉnh đầu, kèm ù tai và cảm giác nghe tiếng mạch đập theo nhịp tim. Sang hôm sau, đau đầu và chóng mặt tăng, rồi xuất hiện tê yếu nửa người phải, nói khó và giảm trí nhớ. Bác sĩ xác định nhồi máu não vùng thái dương trái do lóc tách động mạch cảnh trong trái; diễn tiến này là lời nhắc rõ ràng rằng đột quỵ sau massage có thể xảy ra, dù người bệnh còn trẻ.
Vì sao tổn thương cổ có thể dẫn đến đột quỵ?
Khi lớp trong động mạch cảnh rách, máu có thể tụ giữa các lớp thành mạch, làm lòng mạch hẹp hoặc tắc. Tại vị trí tổn thương cũng có thể hình thành cục máu đông; nếu cục máu này di chuyển lên não, nó có thể chặn dòng máu và gây nhồi máu não. Vì vậy, đau cổ sau thao tác mạnh không nên bị mặc định là đau cơ thông thường nếu đi kèm triệu chứng mới xuất hiện.
Các động tác xoay hoặc ngửa cổ mạnh, đột ngột có thể liên quan đến chấn thương vùng cổ và lóc tách động mạch cảnh. Trong ca bệnh này, hình ảnh chẩn đoán cho thấy nhồi máu não vùng thái dương trái, tắc động mạch cảnh trong trái do lóc tách và có giả phình tại đoạn sau lóc tách. Bệnh nhân được điều trị nội khoa bảo tồn; sau hai tuần, triệu chứng cải thiện, và sau 30 ngày, động mạch cảnh trong trái hồi phục hoàn toàn, không còn máu tụ trong thành mạch. Kết quả thuận lợi không có nghĩa thao tác tương tự là an toàn.
Nhận biết dấu hiệu đột quỵ và đi cấp cứu ngay
Đau đầu dữ dội, nói khó và tê yếu một bên người là những dấu hiệu cần cấp cứu, nhất là khi xuất hiện sau khi cổ vừa bị bẻ, xoay hoặc kéo giãn. Đừng chờ xem triệu chứng có tự hết hay không, cũng đừng tìm cách massage thêm để “giải” cơn đau: chậm trễ có thể khiến tổn thương não nặng hơn.
Những dấu hiệu đột quỵ cần cảnh giác còn gồm đau đầu hoặc đau cổ một bên mới xuất hiện, ù tai theo nhịp mạch, chóng mặt, sụp mi, nhìn mờ, mất thị lực thoáng qua, tê yếu tay chân hoặc khó diễn đạt lời nói. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau tác động lực vào vùng cổ, hãy đến bệnh viện ngay để được đánh giá; gọi cấp cứu nếu triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột hoặc tăng lên. Ghi nhớ thời điểm bắt đầu triệu chứng và kể rõ các động tác vừa thực hiện sẽ giúp nhân viên y tế nắm được diễn tiến.
Bẻ cổ nguy hiểm: ưu tiên an toàn thay vì thao tác mạnh
Bẻ cổ nguy hiểm khi động tác mạnh, đột ngột được thực hiện mà không có thăm khám và đánh giá chuyên môn. Người thường xuyên mỏi cổ vai gáy, trong đó có nhân viên văn phòng, tài xế và người giữ một tư thế lâu, nên tìm nguyên nhân và hướng chăm sóc phù hợp thay vì mặc định kéo giãn mạnh sẽ giúp hết đau. Xoa bóp không thể thay thế việc đánh giá y tế khi có triệu chứng bất thường.
Các bác sĩ khuyến cáo chọn cơ sở chăm sóc có chuyên môn; không tự ý bẻ, vặn, xoay cổ đột ngột hoặc để người khác làm khi chưa được thăm khám và tư vấn. Đặc biệt, nếu không rõ trình độ người thực hiện, hãy từ chối những thao tác bẻ cổ hay kéo giãn mạnh. Sau đó, nếu xuất hiện đau cổ hoặc đầu bất thường, ù tai theo nhịp mạch, chóng mặt, nói khó hay tê yếu tay chân, hãy đi cấp cứu thay vì nắn bóp thêm. Một lựa chọn chăm sóc an toàn phải bắt đầu bằng việc tránh gây thêm chấn thương.
