Tác động mạnh lên cổ có thể làm tổn thương động mạch
Lóc tách động mạch cảnh là tình trạng máu lọt vào thành động mạch, tạo khối máu tụ khiến lòng mạch hẹp hoặc tắc, đôi khi hình thành giả phình. Tổn thương này có thể cản trở dòng máu lên não hoặc tạo cục máu đông gây nhồi máu não. Bẻ, vặn, xoay hay kéo giãn cổ mạnh và đột ngột có thể liên quan đến lóc tách, dù không phải mọi trường hợp đều do tác động cơ học. Vì vậy, câu hỏi “bẻ cổ đột quỵ” không nên bị xem là chuyện giật gân, nhưng cũng không thể kết luận cứ bẻ cổ là sẽ đột quỵ. Điều đáng lo là tự thao tác hoặc để người thiếu chuyên môn dùng lực quá mức lên vùng cổ có thể dẫn đến hậu quả nặng, gồm liệt, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm chức năng thần kinh kéo dài, thậm chí tử vong.
Đau vai gáy kéo dài không phải lý do để chấp nhận những động tác bẻ cổ mạnh. Nếu cần chăm sóc hoặc tập luyện vùng này, hãy chọn cơ sở được cấp phép và người thực hiện có chuyên môn; tránh xoay, vặn cổ đột ngột khi chưa được thăm khám và tư vấn y tế.
Ca bệnh cho thấy triệu chứng có thể xuất hiện sau buổi xoa bóp
Một người đàn ông 39 tuổi thường mỏi vai gáy, sau buổi xoa bóp có các động tác xoay, lắc và kéo giãn cổ đã đau nhiều bên trái. Cơn đau lan lên đỉnh đầu, kèm ù tai và nghe tiếng mạch đập trong tai. Sáng hôm sau, người bệnh chóng mặt tăng, tê và yếu nhẹ nửa người phải, nói khó, giảm trí nhớ. Bác sĩ chẩn đoán nhồi máu não vùng thái dương trái do lóc tách động mạch cảnh trong trái, kèm tắc mạch và giả phình. Đây là một ca bệnh cụ thể, không chứng minh mọi trường hợp xoa bóp đều gây đột quỵ; nhưng nó cho thấy xoa bóp cổ nguy hiểm khi thao tác mạnh, sai kỹ thuật hoặc thực hiện mà không đánh giá tình trạng người bệnh.
Sau hai tuần điều trị, triệu chứng của người bệnh cải thiện hoàn toàn. Khi tái khám sau 30 ngày, hình ảnh mạch máu ghi nhận động mạch cảnh trong trái hồi phục hoàn toàn và không còn máu tụ trong thành mạch. Kết quả tốt không làm giảm mức độ nghiêm trọng của nguy cơ.
Nhận biết dấu hiệu đột quỵ và gọi cấp cứu ngay
Đau đầu hoặc đau cổ mới xuất hiện, nhất là ở một bên, có thể đi kèm ù tai theo nhịp mạch, sụp mi, nhìn mờ hoặc mất thị lực thoáng qua. Những biểu hiện như nói khó, méo mặt, tê yếu tay chân hay giảm khả năng diễn đạt là dấu hiệu đột quỵ cần được xử trí khẩn cấp. Đặc biệt, nếu các triệu chứng xuất hiện sau khi bẻ, kéo giãn hoặc xoa bóp vùng cổ, đừng chờ xem có tự hết hay không: hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá.
Không tự bẻ, nắn hay tiếp tục xoa bóp cổ khi xuất hiện đau bất thường, ù tai theo nhịp mạch hoặc dấu hiệu thần kinh. Với triệu chứng nghi đột quỵ, ưu tiên cấp cứu thay vì tìm cách tự xử lý tại nhà.
Đừng đánh đổi an toàn để tìm cách giảm đau nhanh
Đau cổ vai gáy có thể khiến người bệnh muốn được bẻ cổ cho “đã”, nhưng cảm giác dễ chịu tức thời không đủ để chứng minh thao tác đó an toàn. Tránh các động tác xoay, ngửa, vặn cổ mạnh hoặc đột ngột, nhất là khi chưa được thăm khám. Nếu chọn massage hay tập luyện, hãy tìm nơi được cấp phép, có kỹ thuật viên được đào tạo và nói rõ triệu chứng trước khi bắt đầu.
Trong giai đoạn hồi phục sau lóc tách, người bệnh cần tránh bẻ, nắn cổ và các hoạt động có nguy cơ gây chấn thương vùng cổ; việc theo dõi, dùng thuốc phải theo chỉ định của bác sĩ. Kết luận cần nhớ rất rõ: đừng tự tác động mạnh lên cổ, và khi đau cổ bất thường đi cùng ù tai, nói khó, nhìn mờ hoặc tê yếu, hãy tìm cấp cứu ngay.
