Từ tượng đài Google đến bước ngoặt Discovery Loop
Discovery Loop là một startup khởi nghiệp công nghệ do TS Lê Viết Quốc cùng ba nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo sáng lập, với mục tiêu dùng trí tuệ nhân tạo và hạ tầng tính toán quy mô lớn để tối ưu hóa nghiên cứu AI và tự động hóa quy trình nghiên cứu khoa học, đặc biệt là các vòng lặp thử nghiệm trong nhiều lĩnh vực kỹ thuật và khoa học.
Quyết định TS Lê Viết Quốc – nhà khoa học AI Việt Nam được mệnh danh “quái kiệt AI” – rời Google để lập Discovery Loop không chỉ là một cú chuyển hướng nghề nghiệp, mà là tuyên ngôn rằng thời của “AI làm khoa học” đã tới. Ông cùng ba cộng sự Jeff Dean, Sanjay Ghemawat và Oriol Vinyals đồng sáng lập công ty này, với sứ mệnh “tự động hóa ngành máy học, kỹ thuật và khoa học”. Trong bối cảnh nhiều nhà khoa học hàng đầu lần lượt rời Google thời gian gần đây, lựa chọn của Quốc cho thấy làn sóng rời bỏ vùng an toàn Big Tech để theo đuổi những bài toán nền tảng hơn, dài hơi hơn. Đây là bước đi mang tính chiến lược: dời khỏi vị trí trung tâm của một gã khổng lồ để nắm lấy quyền chủ động định nghĩa thế hệ công cụ nghiên cứu tiếp theo.
“Quái kiệt AI” và hành trình gây dựng ảnh hưởng toàn cầu
Để hiểu vì sao Discovery Loop startup gây chú ý, cần nhìn lại hành trình của người đồng sáng lập mang gốc Việt này. Lê Viết Quốc sinh năm 1982 tại Thừa Thiên Huế, là một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu về trí tuệ nhân tạo tại Google và được cộng đồng công nghệ nhiều lần gọi là “quái kiệt AI” người Việt. Ông từng được tạp chí công nghệ của MIT vinh danh trong Top 35 Innovators Under 35 – nhóm 35 nhà phát minh dưới 35 tuổi có ảnh hưởng lớn tới công nghệ toàn cầu.
Điều đáng nói là ảnh hưởng của ông không dừng ở các bài báo khoa học. Từ những ngày đồng sáng lập một dự án AI tại một hãng tìm kiếm lớn, đến các công trình như mô hình Sequence-to-Sequence, Lê Viết Quốc đã đứng sau nhiều đột phá định hình làn sóng deep learning hiện nay. Những công trình này không chỉ là “điểm son” trong CV cá nhân, mà đã trở thành nền tảng cho dịch máy, chatbot và các mô hình ngôn ngữ lớn. Khi một nhà khoa học đã quen làm việc trên hạ tầng toàn cầu quyết định bước ra lập công ty riêng, câu hỏi không phải là “liệu ông có đủ năng lực không”, mà là “ông đang muốn giải một bài toán lớn cỡ nào”.
Discovery Loop: Tăng tốc vòng lặp thử nghiệm khoa học
Cốt lõi của Discovery Loop là tham vọng tối ưu hóa nghiên cứu AI và các lĩnh vực khoa học khác thông qua việc tự động hóa “vòng lặp thử nghiệm” – chuỗi bước từ đề xuất thí nghiệm, thực hiện, kiểm tra kết quả đến tinh chỉnh phương pháp. Theo nhóm sáng lập, quy trình hiện nay trong nhiều ngành vẫn phụ thuộc vào thao tác thủ công, khiến nó chậm và tốn nhiều công sức. Discovery Loop muốn thay thế điều đó bằng hệ thống tự động, sử dụng mô hình AI tiên tiến và cơ sở hạ tầng tính toán lớn để “thực hiện song song hàng nghìn thí nghiệm”, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian lặp lại và nâng cao số lượng, chất lượng sản phẩm khoa học.
Điểm đáng chú ý là cả bốn đồng sáng lập đều là những nhà nghiên cứu hàng đầu; trong đó có ba người nằm trong nhóm được trích dẫn nhiều nhất về trí tuệ nhân tạo, và hai người được trích dẫn hàng đầu trong lĩnh vực hệ thống phân tán. Một số nguồn tin cho biết Jeff Dean sẽ giữ vai trò CEO của công ty. Khi những người từng thiết kế hạ tầng cốt lõi cho công cụ tìm kiếm, và dẫn dắt mô hình đa phương thức Gemini, cùng nhau xây một nền tảng mới, ta có thể đọc được tham vọng: biến việc làm khoa học từ quá trình tuần tự, chậm chạp thành một hệ thống công nghiệp, nơi “vòng lặp” thí nghiệm được tăng tốc tới mức tối đa.
Ý nghĩa với hệ sinh thái AI và khởi nghiệp công nghệ mang dấu ấn Việt
Quyết định rời một hãng công nghệ lớn sau 27 năm gắn bó của Jeff Dean, được lãnh đạo tập đoàn mô tả là bước chuyển sang giai đoạn “thử sức với điều gì đó mới mẻ”, cùng sự ra đi của nhiều nhà khoa học nổi bật khác trong vài tháng gần đây, cho thấy xu hướng dịch chuyển nhân tài khỏi Big Tech để đến với sân chơi startup. Khi trong làn sóng ấy có một nhà khoa học AI Việt Nam như Lê Viết Quốc, câu chuyện không chỉ là cá nhân mà là hình ảnh mới của người Việt trong chuỗi giá trị AI toàn cầu.
Discovery Loop startup đặt mục tiêu lớn: nếu họ thành công trong tự động hóa vòng lặp thử nghiệm, mọi phòng thí nghiệm – từ học thuật đến công nghiệp – đều có thể hưởng lợi từ các công cụ tối ưu hóa nghiên cứu AI và khoa học. Điều đó đồng nghĩa “sân chơi AI” sẽ không chỉ là cuộc đua xây mô hình lớn hơn, mà còn là cuộc đua xây hệ điều hành cho khoa học. Sự hiện diện của một nhà khoa học gốc Việt trong vai trò đồng kiến trúc sư hệ thống ấy gửi đi một thông điệp quan trọng cho cộng đồng: người Việt không chỉ tham gia, mà có thể dẫn dắt các cuộc chơi ở tầng hạ tầng trí tuệ nhân tạo và khởi nghiệp công nghệ.
