Một cú rời đi gây chấn động và thông điệp cho tài năng công nghệ Việt
Việc nhà khoa học AI Việt Nam Lê Viết Quốc rời Google để đồng sáng lập startup khởi nghiệp AI Discovery Loop cùng các tên tuổi hàng đầu như Jeff Dean, Sanjay Ghemawat và Oriol Vinyals là một bước ngoặt cho hệ sinh thái công nghệ toàn cầu, đồng thời gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng tài năng công nghệ Việt đủ sức bước ra khỏi các tập đoàn lớn để tự thiết kế cuộc chơi mới trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Điểm đáng nói không chỉ là việc một “quái kiệt AI” người Việt rời vị trí nhà nghiên cứu AI chủ chốt tại Google, mà là cách ông chọn lối đi: xây dựng một công ty có sứ mệnh tự động hóa toàn bộ ngành máy học, kỹ thuật và khoa học, thay vì tiếp tục đóng vai trò nhân sự chủ lực cho gã khổng lồ công nghệ. Đó là lựa chọn mang tính tuyên ngôn. Nó cho thấy thế hệ nhà khoa học AI Việt Nam đã bước sang giai đoạn tự thiết kế mục tiêu và nền tảng ảnh hưởng của riêng mình, thay vì chỉ “đóng góp” trong khuôn khổ các phòng lab của tập đoàn đa quốc gia.
Từ Quốc học Huế đến Google Brain: hành trình của một “quái kiệt AI”
Để hiểu vì sao động thái này quan trọng, cần nhìn lại hành trình của Lê Viết Quốc – một trong những tài năng công nghệ Việt tiêu biểu hiếm hoi được xếp vào nhóm nhà phát minh xuất sắc nhất thế giới. Sinh năm 1982 tại Hương Thủy, Thừa Thiên Huế, ông từng học Trường Quốc học Huế và sớm thể hiện năng lực nổi bật ở các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là toán và công nghệ. Con đường du học với học bổng toàn phần của Chính phủ Australia rồi bằng Cử nhân Kỹ thuật phần mềm hạng Ưu tại Australian National University là nền tảng cho bước nhảy tiếp theo: nghiên cứu sinh Tiến sĩ Khoa học máy tính tại Stanford – một trong những cái nôi của trí tuệ nhân tạo.
Ngay từ khi còn là nghiên cứu sinh, ông đã chọn lối đi khó: mở rộng quy mô mạng nơ-ron nhân tạo để tăng đáng kể tốc độ xử lý và khả năng học của hệ thống AI. Thành quả đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của học sâu (deep learning), nền tảng cho làn sóng AI hiện đại – một đóng góp mà ít tài năng Việt nào có được ở tầm ảnh hưởng toàn cầu. Chính kết quả này đã thu hút Google, để rồi năm 2011 ông cùng Andrew Ng đồng sáng lập Google Brain, phòng thí nghiệm AI sau này trở thành trụ cột cho nhiều đột phá của Google. Năm 2014, ông tiếp tục được MIT Technology Review vinh danh trong danh sách Top 35 Innovators Under 35, ghi nhận như một nhà phát minh dưới 35 tuổi xuất sắc với ảnh hưởng lớn đến trí tuệ nhân tạo.
Discovery Loop công ty: tự động hóa vòng lặp thử nghiệm, tham vọng thay đổi cách làm khoa học
Discovery Loop công ty mới mà Lê Viết Quốc đồng sáng lập không phải một dự án AI phổ thông, mà nhắm thẳng vào “vòng lặp thử nghiệm” – trái tim của nghiên cứu khoa học và kỹ thuật. Vòng lặp này gồm các bước đề xuất thí nghiệm, triển khai, kiểm tra kết quả, rồi lặp lại để tinh chỉnh phương pháp. Đến nay nó vẫn chủ yếu được thực hiện thủ công, tuần tự, khiến tốc độ đổi mới bị giới hạn và tốn nhiều công sức trong hàng loạt lĩnh vực. Đó là nút thắt mà startup khởi nghiệp AI này muốn phá vỡ.
Discovery Loop đặt mục tiêu xây dựng các hệ thống AI tiên tiến sử dụng hạ tầng tính toán quy mô rất lớn để tự động hóa toàn bộ quá trình thử nghiệm, bằng cách thực hiện song song hàng nghìn thí nghiệm thay vì tuần tự từng bước. Theo thông cáo của công ty, các hệ thống này được kỳ vọng rút ngắn đáng kể thời gian lặp lại, đồng thời nâng cao số lượng và chất lượng sản phẩm khoa học và kỹ thuật. Nếu tham vọng này thành hiện thực, Discovery Loop sẽ không chỉ là một startup AI mới, mà là người thiết kế lại cách nhân loại làm khoa học – một lĩnh vực mà nhà khoa học AI Việt Nam Lê Viết Quốc giờ đây đóng vai trò đồng kiến trúc sư ngay từ vạch xuất phát.
Hậu thuẫn vốn khổng lồ và làn sóng nhân tài rời Google: thời điểm của cuộc chơi mới
Một điểm cho thấy Discovery Loop không phải “thử nghiệm nhỏ” là danh sách nhà đầu tư tham gia ngay từ vòng hạt giống. Công ty nhận hỗ trợ tài chính từ nhiều nguồn, bao gồm cả Alphabet – công ty mẹ của Google. Vòng seed funding được đồng dẫn dắt bởi Radical Ventures và Khosla Ventures, cùng sự tham gia rót vốn của các quỹ Kleiner Perkins, Lightspeed và Doerr Capital. Đây là những cái tên không bỏ tiền cho các ý tưởng mơ hồ. Ở góc độ kinh doanh, việc hàng loạt nhà đầu tư rót vốn vào dự án khởi nghiệp mới cho thấy thị trường tin rằng “vòng lặp thử nghiệm tự động” có thể trở thành lớp hạ tầng mới cho ngành khoa học.
Thời điểm ra đời của Discovery Loop cũng không ngẫu nhiên. Trong vài tháng gần đây, Google liên tục chứng kiến sự rời đi của nhiều nhà khoa học hàng đầu. Tháng 6/2026, hai nhà nghiên cứu nổi tiếng là Noam Shazeer và John Jumper nghỉ việc trong cùng một tuần để gia nhập các công ty đối thủ như OpenAI và Anthropic. Trong bối cảnh Google phải cạnh tranh khốc liệt trong cuộc đua mô hình AI tiên tiến và đầu tư hạ tầng tính toán, việc Jeff Dean – nhân vật đặt nền móng cho nhiều đột phá AI của Google – tuyên bố rời công ty để thành lập Discovery Loop, kéo theo Lê Viết Quốc và các đồng sáng lập khác, là dấu hiệu cho thấy những “bộ não” lớn đang chọn tạo sân chơi mới thay vì chờ quyết định từ một tập đoàn duy nhất.
Ý nghĩa với tài năng Việt: từ biểu tượng cá nhân đến cơ hội hệ sinh thái
Câu hỏi đáng quan tâm với người Việt không phải chỉ là Discovery Loop sẽ thành công thế nào, mà là: bước đi này mở ra điều gì cho tài năng công nghệ Việt? Việc một nhà khoa học AI Việt Nam từng là chuyên gia AI hàng đầu của Google rời vị trí ổn định để trở thành đồng sáng lập của một Public Benefit Corporation nhắm tới việc thay đổi căn bản tốc độ và hiệu quả đổi mới sáng tạo cho thấy một điều: tài năng Việt đủ sức đặt mục tiêu ở tầng hạ tầng khoa học toàn cầu, chứ không chỉ ở tầng ứng dụng.
Đối với hệ sinh thái trong nước, Lê Viết Quốc tiếp tục đóng vai trò biểu tượng quan trọng. Từ câu chuyện xuất phát ở Quốc học Huế đến việc góp phần xây dựng Google Brain, rồi trở thành một trong 35 nhà phát minh trẻ xuất sắc nhất thế giới, nay ông thêm một dấu mốc: đồng sáng lập Discovery Loop công ty cùng các ông lớn trong lĩnh vực AI và thu hút hàng loạt nhà đầu tư quốc tế. Nếu Việt Nam biết tận dụng, đây là lúc kết nối sâu hơn với những tài năng công nghệ Việt ở tuyến đầu, xây dựng cầu nối giữa phòng lab toàn cầu và các nhóm nghiên cứu, startup khởi nghiệp AI trong nước. Bởi lẽ, mỗi lần một người Việt bước ra thiết kế cuộc chơi mới ở tầm thế giới, cơ hội mở rộng không chỉ cho họ, mà cho cả thế hệ sau.
