Giá smartphone tăng: không phải ngẫu nhiên mà là hệ quả của cuộc đua AI
Giá smartphone tăng là hiện tượng mà chi phí linh kiện, đặc biệt là RAM, bộ nhớ và chip, bị đẩy lên cao bởi nhu cầu tính toán AI, khủng hoảng chuỗi cung ứng chip và nguy cơ thuế quan điện thoại mới, khiến các hãng buộc phải tăng giá bán hoặc cắt giảm cấu hình, còn người dùng phải tính toán kỹ hơn để mua smartphone tiết kiệm. Đây không phải biến động ngắn hạn mà là thay đổi cơ cấu chi phí sâu rộng trong toàn ngành. Khi hiểu rõ các động lực phía sau, người dùng có thể chọn thời điểm mua, cấu hình và thương hiệu phù hợp ngân sách thay vì bị cuốn theo các model mới đắt đỏ nhưng không cần thiết.
RAM và bộ nhớ tăng 340%: linh kiện từng “rẻ như phụ kiện” nay đắt hơn cả chip flagship
Điểm nghịch lý nhất của làn sóng giá smartphone tăng nằm ở chi phí RAM và bộ nhớ. Tổ hợp 12 GB RAM và 256 GB bộ nhớ trong, vốn là cấu hình phổ biến từ tầm trung đến cận cao cấp, được ước tính đã tăng khoảng 340% chỉ trong một năm, vượt chi phí chip xử lý flagship thế hệ mới. Nói cách khác, thứ từng được xem là “phụ kiện bổ sung” giờ trở thành thành phần đắt đỏ nhất trong chiếc điện thoại. Khi bộ nhớ 12 GB + 256 GB còn đắt hơn cả SoC cao cấp, các hãng Android buộc phải điều chỉnh chiến lược: hoặc tăng giá bán, hoặc giảm dung lượng RAM và bộ nhớ, hoặc chấp nhận biên lợi nhuận co lại. Nếu cấu hình phổ thông đã ngốn chi phí khổng lồ, người dùng càng phải tỉnh táo với các phiên bản 16 GB RAM hay 512 GB, 1 TB lưu trữ vốn hấp dẫn về thông số nhưng có thể đội giá lên đáng kể.
Chuỗi cung ứng chip: vì sao Apple, Huawei là ngoại lệ còn Xiaomi phải tăng giá
Không phải hãng nào cũng chịu tác động giống nhau từ khủng hoảng chuỗi cung ứng chip. Các nhà sản xuất dành phần lớn công suất cho HBM và DRAM máy chủ phục vụ AI vì giá trị cao hơn bộ nhớ tiêu dùng, khiến RAM và NAND cho smartphone khan hiếm. Những thương hiệu phụ thuộc hoàn toàn vào chip bên thứ ba phải đối mặt trực diện với giá linh kiện tăng. Một ví dụ rõ ràng là việc Xiaomi buộc phải tăng giá nhiều mẫu smartphone và tablet do chi phí RAM và các linh kiện khác tăng mạnh, sau giai đoạn cố gắng tự “gánh” phần chi phí này. Ngược lại, Apple và Huawei đã xây dựng chuỗi cung ứng tự chủ suốt nhiều năm để giảm tác động khi khan hàng linh kiện. Apple mua chip nhớ với khối lượng khổng lồ để đàm phán giá thấp, khóa giá dài hạn và dùng modem tự phát triển, trong khi Huawei cũng giữ được giá nhờ tự chủ công nghệ cốt lõi và chuỗi cung ứng kiểm soát được.
Thuế quan điện thoại: rủi ro chi phí mới từ chính sách Mỹ
Ngoài chi phí linh kiện, giá smartphone tăng còn chịu sức ép từ chính sách. Chính quyền Mỹ đang xem xét áp thuế lên các thiết bị như smartphone, smartwatch và nhiều sản phẩm khác có chứa chip sản xuất ở bên ngoài quốc gia này. Thay vì đánh thuế riêng lẻ lên chip, đề xuất mới chuyển sang áp thuế nhập khẩu trực tiếp lên thiết bị hoàn chỉnh. Đây là cú đánh kép: nhà sản xuất phải trả thêm chi phí thuế, khó hấp thụ toàn bộ nên sẽ chuyển một phần sang người tiêu dùng, đặc biệt trên thị trường Mỹ. Nếu mức thuế mới được áp dụng, người dùng tại đây có thể phải trả nhiều hơn cho chiếc smartphone tiếp theo không chỉ vì thiếu chip mà còn do thuế quan điện thoại. Ngay cả khả năng miễn hoặc giảm thuế nếu đầu tư sản xuất chip tại Mỹ cũng là bài toán dài hơi, tốn hàng tỉ USD và nhiều năm triển khai, nên không thể giúp giá giảm trong ngắn hạn.
Làm sao mua smartphone tiết kiệm trong thời kỳ giá cao?
Trong bối cảnh giá smartphone tăng vọt, giải pháp không phải là “cắn răng” mua máy mới đắt hơn, mà là thay đổi cách ra quyết định. Với người tiêu dùng, đây là lúc nên cân nhắc kỹ trước khi nâng cấp, ưu tiên những model giữ hoặc giảm giá mà vẫn có cấu hình hợp lý, thay vì chạy theo cấu hình cao quá nhu cầu. Đây cũng là thời điểm tốt để săn ưu đãi, khuyến mãi trước khi chương trình kết thúc – mua trong giai đoạn giảm giá giúp bù lại phần chi phí linh kiện tăng. Một chiến lược khác là chọn model cũ hơn một đến hai thế hệ, vốn đã khấu hao chi phí nghiên cứu, thiết kế và thường có giá mềm hơn, trong khi hiệu năng vẫn đủ cho nhu cầu phổ thông. Cuối cùng, hãy đặt câu hỏi: bạn có thực sự cần 16 GB RAM và bộ nhớ khổng lồ, hay một cấu hình vừa phải, pin tốt, camera ổn và mức giá dễ chịu là lựa chọn thông minh hơn?
