Đặc sản giả mạo: Khi niềm tin của gia đình bị đem ra bán
Đặc sản giả mạo là các sản phẩm thực phẩm được quảng cáo mang danh vùng miền, gắn mác đặc sản địa phương hoặc hàng cao cấp nhưng thực chất sử dụng nguyên liệu khác, thường là nông sản nhập khẩu hoặc hàng rẻ tiền, bị đánh tráo nguồn gốc, tem nhãn nhằm bán với giá cao hơn nhiều lần so với giá trị thật. Đằng sau những gói thịt trâu giả mạo hay những củ sâm Ngọc Linh giả là cả một hệ sinh thái lừa dối dựa trên mạng xã hội, nơi người bán dùng câu chuyện, hình ảnh và danh tiếng để biến lòng tin của người tiêu dùng thành tiền trong túi họ.
Vấn đề không còn là vài món đặc sản mua nhầm, mà là niềm tin của cả gia đình bị lợi dụng. Khi một gói thịt trâu sấy hay một củ sâm được coi như quà biếu sức khỏe, nó đi thẳng vào bữa ăn, vào cơ thể những người thân nhất. Bị lừa trong những sản phẩm này đồng nghĩa chúng ta tự tay đưa rủi ro vào nhà, và tiếp tay cho một thị trường đặc sản Tây Bắc nhái và sâm Ngọc Linh giả ngày càng phình to.
Thịt trâu Ấn Độ đội lốt đặc sản Tây Bắc: Cú lừa tiền triệu trên chợ mạng
Vụ việc thịt trâu Ấn Độ bị biến thành “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc” cho thấy thịt trâu giả mạo không còn là chuyện nhỏ lẻ trong vài quán hàng. Cơ quan điều tra đã khởi tố Vũ Hoàng Hải (Hải Sapa TV) về tội Lừa dối khách hàng, cùng hai đồng phạm liên quan đến vi phạm công tác kế toán. Từ năm 2022 đến 2025, vợ Hải là Bùi Thị Kim Tuyên đã mua thịt trâu sấy khô tê cay từ Công ty Hoàng Nam với số tiền 30 tỷ đồng để bán ra thị trường.
Điều đáng nói, nguyên liệu là thịt trâu đông lạnh Ấn Độ – một loại nông sản nhập khẩu – được đưa vào sản xuất, sau đó bị quảng cáo thành đặc sản vùng cao với logo riêng. Trên chợ mạng, thịt trâu gác bếp SaPa TV được rao tới 600.000 đồng cho gói 500g, tương đương 1,2 triệu đồng/kg cho loại thịt trâu nguồn gốc Ấn Độ. Câu chuyện này là minh chứng rõ ràng rằng, chỉ cần đổi tem, đổi câu chữ, hàng nhập khẩu giá rẻ có thể trở thành “đặc sản Tây Bắc nhái” mang lại doanh thu khổng lồ cho người bán nhưng để lại cảm giác bị phản bội cho người mua.
Sâm Lai Châu hóa sâm Ngọc Linh: Hào quang danh xưng đắt hơn chất lượng
Không dừng ở thịt trâu giả mạo, thị trường còn chứng kiến sâm Ngọc Linh giả được bán công khai qua các buổi livestream. Lê Thị Thanh Hằng, TikToker được biết đến với tên "Hằng Lê Sâm Ngọc Linh", đã bị khởi tố vì bán sâm Lai Châu nhưng giới thiệu là sâm Ngọc Linh. Trước đó, Hằng từng kinh doanh sâm Ngọc Linh nguồn gốc Kon Tum. Đến cuối năm 2023, do thấy sâm Lai Châu có hình thái tương đồng nhưng giá thấp hơn, Hằng chuyển sang mua loại này rồi vẫn giới thiệu là sâm Ngọc Linh chính gốc.
Câu chuyện này cho thấy danh xưng “sâm Ngọc Linh” đang bị lợi dụng tối đa để tăng giá trị thương mại. Người bán bám vào sự thiếu thông tin của người xem, cộng thêm hình ảnh livestream, cách kể chuyện, để biến một củ sâm bình thường thành “bảo bối sức khỏe” với giá cao. Khi mua bằng niềm tin, người tiêu dùng không chỉ mất tiền mà còn mất cơ hội sử dụng đúng sản phẩm mà sức khỏe gia đình cần.
Mạng xã hội – chợ tỷ đô của đặc sản nhái và nông sản nhập khẩu
Mạng xã hội và sàn thương mại điện tử đang trở thành “chợ online” khổng lồ, nơi nông sản nhập khẩu và hàng rẻ tiền dễ dàng được khoác áo đặc sản. Một thống kê cho thấy tổng doanh thu trên bốn sàn thương mại điện tử lớn đã đạt 429.700 tỷ đồng, tăng hơn 34% so với năm trước. Trong môi trường này, mô hình bán hàng qua video, livestream và KOLs tiếp tục đẩy mạnh sức mua của người tiêu dùng.
Người nổi tiếng không chỉ bán sản phẩm mà còn bán “hiệu ứng hào quang” của mình. Người xem thì mua bằng niềm tin, sợ mất cơ hội nên bỏ qua bước kiểm chứng nguồn gốc. Kết quả, các vụ gian lận không còn dừng ở vài triệu đồng, mà đã lên đến vài chục, vài trăm tỷ. Khi niềm tin sụp đổ, không chỉ kẻ bán gian dối bị ảnh hưởng; những người sản xuất và hàng nghìn nông dân làm ăn chân chính cũng bị vạ lây, vì người tiêu dùng bắt đầu nghi ngờ mọi thứ mình từng tin.
Chiến lược mua đặc sản an toàn cho gia đình: Tỉnh táo trước khi bấm “chốt đơn”
Nếu các trò lừa dối nguồn gốc ngày càng tinh vi, cách bảo vệ gia đình không thể dừng ở việc “mua quen rồi tin”. Người tiêu dùng cần thay đổi thói quen mua bằng cảm tính sang thói quen kiểm tra kỹ nhãn, xuất xứ, thông tin doanh nghiệp trước khi chi tiền. Cùng một loại sản phẩm, hãy so sánh nhiều nguồn, tránh tin tuyệt đối vào một KOL hoặc một câu chuyện cảm động trong vài phút livestream.
Chiến lược thực tế cho mỗi gia đình là: ưu tiên mua đặc sản từ các nguồn đáng tin cậy, có thông tin minh bạch; đọc kỹ nhãn mác, chú ý các chi tiết về nơi sản xuất, nguyên liệu, doanh nghiệp; và luôn giữ tâm thế hoài nghi lành mạnh với những sản phẩm “quá đặc biệt”, “quá rẻ” hoặc “quá thần kỳ”. Khi cảm thấy bất thường, hãy dừng lại, tìm thêm thông tin hoặc phản ánh đến các kênh tiếp nhận để bảo vệ không chỉ nhà mình mà cả những người tiêu dùng khác.
