Thịt trâu giả mạo mang mác đặc sản Tây Bắc là gì và vì sao đáng lo?
Thịt trâu giả mạo mang mác đặc sản Tây Bắc là việc sản phẩm thịt trâu nhập khẩu, đặc biệt thịt trâu đông lạnh giá rẻ, bị thay tên, quảng cáo sai sự thật thành “đặc sản vùng cao” hoặc “đặc sản Tây Bắc” để bán với giá cao, lợi dụng lòng tin và cảm xúc của người tiêu dùng với các nông sản vùng miền. Đây không chỉ là hành vi gian lận thực phẩm, mà còn là cú đòn trực diện vào uy tín của đặc sản Tây Bắc chân chính và vào niềm tin của xã hội đối với thương mại trên mạng xã hội.
Điểm mấu chốt của vụ việc Hải SaPa không phải là chuyện “nhập hàng ngoại” mà là sự đánh tráo khái niệm: từ thịt trâu sấy khô tê cay làm từ nguyên liệu thịt trâu đông lạnh Ấn Độ thành “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc” để bán giá tiền triệu mỗi kg. Khi một KOL có sức ảnh hưởng dùng thương hiệu cá nhân để tô vẽ câu chuyện “đặc sản”, ranh giới giữa trải nghiệm ẩm thực vùng miền và lừa dối khách hàng đã bị phá vỡ.
Bên trong cú lừa 30 tỷ đồng: Từ kho thịt trâu Ấn Độ đến… gác bếp Sa Pa TV
Theo cơ quan điều tra, từ năm 2022 đến 2025, Bùi Thị Kim Tuyên – vợ của Vũ Hoàng Hải (Hải SaPa TV) – đã mua sản phẩm thịt trâu sấy khô tê cay của một doanh nghiệp nhập nguyên liệu thịt trâu đông lạnh Ấn Độ với tổng giá trị 30 tỷ đồng để bán ra thị trường. Sợi dây gian lận thực phẩm bắt đầu từ hợp đồng tiêu thụ hàng nhập khẩu giá rẻ, đi qua khâu dán nhãn, đổi tên, rồi “hạ cánh” trong những video quảng cáo đậm màu sắc cảm xúc.”
Sau khi nhập hàng, vợ chồng Hải quảng cáo trên các nền tảng mạng xã hội rằng đây là “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc” và in logo “Hải SaPa TV” lên bao bì để bán. Trên chợ mạng, thịt trâu gác bếp Sa Pa TV được rao 600.000 đồng cho gói 500g, tương đương 1,2 triệu đồng mỗi kg thịt trâu Ấn Độ nhưng được kể chuyện như món quà vùng cao. Ngày 24/8, Công an tỉnh Lào Cai khởi tố vụ án, khởi tố bị can với Hải và các cá nhân liên quan về hành vi lừa dối khách hàng và vi phạm quy định kế toán; vụ án vẫn đang được điều tra mở rộng.
Không chỉ thịt trâu: Sâm Ngọc Linh “giả”, đặc sản vùng cao “ảo” và chợ mạng tỷ đô
Vụ thịt trâu Ấn Độ chỉ là phần nổi của tảng băng gian lận thực phẩm. Khi người tiêu dùng còn chưa kịp hết bàng hoàng vì thịt trâu nhập khẩu bị “phù phép” thành đặc sản Tây Bắc, một TikToker khác – Lê Thị Thanh Hằng – bị khởi tố vì mua sâm Lai Châu giá thấp nhưng livestream bán dưới tên “sâm Ngọc Linh chính gốc Kon Tum” để hưởng chênh lệch cao. Những sản phẩm gắn mác đặc sản, dược liệu quý bỗng trở thành công cụ hái tiền dựa trên niềm tin mù mờ của người xem.
Không dừng lại ở đó, một giám đốc công ty thực phẩm đã lập chi nhánh “ảo” ở vùng cao, in trên bao bì cụm từ “Đặc sản vùng cao” dù không có hoạt động sản xuất, kinh doanh tại địa phương, rồi dùng hơn 1.000 tấn thịt đông lạnh để sản xuất khoảng 400 tấn thịt sấy khô, thu về doanh thu ước tính hơn 100 tỷ đồng. Khi mạng xã hội trở thành “chợ khổng lồ” với doanh thu hàng trăm nghìn tỷ đồng trên các sàn thương mại điện tử, gian dối về nguồn gốc nông sản càng dễ phình to, dựa vào hiệu ứng hào quang của người nổi tiếng và thói quen mua hàng bằng cảm tính.
Khoảng trống bảo vệ người tiêu dùng trước làn sóng gian lận thực phẩm
Nhìn từ các vụ thịt trâu giả mạo, sâm gắn mác sai nguồn gốc, dễ thấy một điểm chung: người bán dùng “hiệu ứng hào quang” của mình để bán niềm tin, còn người mua chốt đơn bằng cảm xúc thay vì bằng chứng. Theo một ý kiến chuyên môn, trong bối cảnh mạng xã hội và thương mại điện tử trở thành chợ online khổng lồ, người nổi tiếng bán không chỉ là công dụng sản phẩm mà là sự quan tâm của công chúng. Khi niềm tin bị phản bội, thiệt hại không chỉ dừng ở vài gói thịt hay vài củ sâm, mà còn cuốn theo uy tín của những người sản xuất nông sản chân chính.
Để bảo vệ người tiêu dùng và làm sạch thị trường, ý kiến từ giới chuyên môn cho rằng cần tăng cường kiểm soát chất lượng hàng hóa, nguồn gốc sản phẩm trên các nền tảng, xây dựng kênh tiếp nhận và xử lý phản ánh nhanh, hiệu quả. Ngành nông nghiệp đã triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với nông, lâm, thủy sản nhằm minh bạch hành trình từ nơi sản xuất đến bàn ăn. Tuy vậy, nếu người mua vẫn muốn săn đặc sản Tây Bắc, vẫn yêu các câu chuyện vùng cao nhưng không chịu kiểm chứng, thì mọi nỗ lực bảo vệ người tiêu dùng sẽ mãi chỉ là “hàng rào giấy”.
