AI hứa hẹn tháo gỡ áp lực sản xuất
AI phát triển game là việc dùng các công cụ trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ một phần hoặc nhiều khâu sản xuất, từ viết mã và dựng thử ý tưởng đến tạo nội dung, trong khi mức độ tham gia của con người có thể rất khác nhau. Sự khác biệt ấy quan trọng: AI hỗ trợ nhóm phát triển không đồng nghĩa một trò chơi được giao hoàn toàn cho máy tạo ra. Các hãng tìm đến công nghệ này trong lúc chi phí làm game tăng và những dự án lớn đòi hỏi nhiều nhân lực, thời gian. Áp lực tài chính còn khiến nhà phát hành ngại thử ý tưởng mới, bởi một thất bại có thể gây thiệt hại nặng. Trong bối cảnh đó, AI được xem là cách rút ngắn vòng thử nghiệm và giảm gánh nặng sản xuất, chứ không chỉ là mốt công nghệ. Theo dữ liệu Boston Consulting Group được dẫn lại trong nguồn, chi phí phát triển tại hai hãng phát hành lớn tăng từ 360% đến 449% từ năm 2012 đến đầu thập niên 2020.
Lợi ích tiềm năng cũng chạm tới người chơi: nhóm làm game có thể dựng nhanh bản thử, kiểm tra lối chơi và loại bỏ ý tưởng yếu trước khi rót nhiều nguồn lực. Nghiên cứu được nguồn dẫn lại cho biết AI giúp tạo bản thử nghiệm trò chơi hoàn chỉnh ở quy mô nhỏ nhanh gấp bốn lần. Nhưng tốc độ chỉ có ý nghĩa nếu sản phẩm cuối vẫn có chủ đích sáng tạo và được kiểm soát bởi con người.
Epic chọn dùng AI theo từng khâu
Epic Games đang dùng AI khi phát triển Unreal Engine 6 và cập nhật Fortnite. Marcus Wassmer, lãnh đạo cấp cao phụ trách phát triển, cho biết các nhà phát triển hướng dẫn công cụ AI thay vì tự viết phần lớn mã nguồn. Đây là lựa chọn có thể tăng tốc công việc, nhưng cũng đặt ra câu hỏi thực tế: đội ngũ có hiểu, kiểm tra và chịu trách nhiệm với mã do AI tạo ra hay không? Cách Epic mô tả quy trình không phải để AI dựng toàn bộ engine trong một lần. Công ty triển khai từng bước, dùng AI cho các chức năng mà nhà phát triển cần, đồng thời phải giữ giới hạn về bộ nhớ, hiệu năng và khả năng mở rộng. Theo Marcus Wassmer, với Epic, nguy cơ chậm chân còn lớn hơn sự hoài nghi đối với AI. Lập luận ấy dễ hiểu trong cuộc đua công nghệ, nhưng không thể thay cho lời giải thích về kiểm soát chất lượng.
Với người dùng, AI trong quy trình phát triển có thể đem lại thay đổi hữu hình hơn là một cuộc cách mạng tức thì: bản cập nhật hoặc làm mới trình khởi chạy Epic Games Store đã cải thiện đáng kể tốc độ. Đây là ví dụ cho thấy AI có thể hỗ trợ một phần công việc mà không nhất thiết quyết định toàn bộ nội dung trò chơi. Song một engine phổ biến được phát triển với mã AI hỗ trợ cũng khiến nhà phát triển lo ngại về mức độ thấu hiểu và khả năng kiểm chứng mã nguồn. Tiết kiệm thời gian không đủ để xóa bỏ những câu hỏi đó.
Phản ứng của game thủ là cuộc khủng hoảng niềm tin
Game thủ phản đối AI mạnh nhất khi công nghệ tạo ra thứ họ trực tiếp nhìn, nghe và gắn bó trong trò chơi: hình ảnh, giọng nói hoặc nội dung. Nỗi lo không chỉ là sản phẩm có thể kém chất lượng. Người chơi còn muốn biết tác phẩm do ai làm, nghệ sĩ có bị thay thế hay không, và liệu nhà phát triển có minh bạch về cách sử dụng công cụ. Trường hợp Clair Obscur: Expedition 33 cho thấy sự nhạy cảm ấy. Trò chơi từng nhận giải cao nhất tại Indie Game Awards, nhưng danh hiệu sau đó bị thu hồi khi nhà phát triển thừa nhận từng thử nghiệm hình ảnh tạo bằng AI, dù hình ảnh đó không xuất hiện trong bản phát hành. Phản ứng này cho thấy công chúng có thể đánh giá cả quy trình, chứ không chỉ nội dung cuối cùng. Theo nguồn được dẫn, phản ứng cộng đồng còn khiến một số hãng hủy dự án hoặc thay đổi kế hoạch sử dụng công nghệ.
Vì vậy, tuyên bố một trò chơi không dùng AI đôi khi trở thành cách trấn an khách hàng. Đây không phải bằng chứng rằng mọi ứng dụng AI đều gây hại; đó là dấu hiệu người chơi không tin các hãng sẽ tự đặt giới hạn nếu thiếu công khai. Trong một ngành dựa vào sự gắn bó với thế giới, nhân vật và tác giả, minh bạch không phải phần phụ của truyền thông. Nó là điều kiện để công nghệ được chấp nhận.
Hỗ trợ sản xuất khác với để AI tạo cả trò chơi
AI tạo trò chơi là viễn cảnh rộng hơn nhiều so với dùng AI viết một phần mã hoặc tăng tốc dựng thử. Epic hình dung những quy trình AI hoàn chỉnh có thể tạo toàn bộ phần đồ họa của một trò chơi. Nhưng tạo ra hình ảnh không đồng nghĩa tạo được một trò chơi có nhịp độ, chủ đề và trải nghiệm nhất quán. Một sản phẩm hoàn chỉnh còn cần lựa chọn sáng tạo, biên tập, thử nghiệm và trách nhiệm của đội ngũ làm game. Ranh giới này nên được đặt ở trung tâm tranh luận. AI hỗ trợ quy trình có thể giúp con người thử nhiều phương án hơn; còn giao trọn trò chơi cho AI đặt ra câu hỏi về quyền tác giả, chất lượng và giá trị lao động. Tốc độ tạo bản thử nghiệm nhỏ nhanh gấp bốn lần là một lợi thế đáng chú ý, nhưng không chứng minh rằng AI có thể thay thế phán đoán của người làm game.
Kết luận không nên là cấm AI hay chấp nhận mọi ứng dụng của nó. Các hãng cần nói rõ AI được dùng ở khâu nào, ai kiểm duyệt kết quả và liệu nội dung do công cụ tạo ra có lọt vào sản phẩm cuối cùng. Khi công nghệ giúp đội ngũ làm việc tốt hơn mà không che giấu vai trò của con người, người chơi có lý do để cân nhắc. Nếu AI trở thành cái cớ để cắt giảm lao động, làm mờ quyền tác giả hoặc né tránh trách nhiệm, sự phản đối sẽ còn nguyên. Tiết kiệm chi phí chỉ là lợi ích của nhà sản xuất; niềm tin mới quyết định trò chơi có được đón nhận hay không.
