Công nghệ bắt đầu từ những nhu cầu đời thường
Các dự án công nghệ do học sinh phát triển có giá trị nhất khi bắt đầu từ một vấn đề cụ thể của cộng đồng, rồi dùng kiến thức khoa học để tạo ra giải pháp có thể thử nghiệm và hoàn thiện. Hai dự án giành giải Nhất Samsung Solve for Tomorrow 2026 minh họa rõ cách tiếp cận đó: một hướng tới phục hồi vận động cánh tay, dự án còn lại hỗ trợ người trồng sầu riêng theo dõi nguy cơ ô nhiễm đất.
Ngày 31/10 tại Hà Nội, Samsung Việt Nam phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia và Bộ Tài chính tổ chức vòng chung kết, trao giải cuộc thi. NOVARISE, thuộc Trường TH&THCS FPT Đà Nẵng, đoạt giải Nhất bảng A; đội CDTD của Trường THPT FPT Cần Thơ giành giải Nhất bảng B. Kết quả đáng chú ý không chỉ nằm ở công nghệ, mà ở việc mỗi đội chọn một nhu cầu gần gũi để làm điểm xuất phát.
Quy mô cuộc thi cũng cho thấy sức hút ngày càng rộng của hướng học tập này: Samsung Solve for Tomorrow 2026 nhận hơn 2.900 bài dự thi từ hơn 1.800 trường THCS và THPT tại 34 tỉnh, thành phố, mức cao nhất kể từ khi chương trình bắt đầu ở Việt Nam năm 2019.
Robot phục hồi chức năng hướng tới người cần trị liệu
Dự án “Nẹp cánh tay robot trị liệu - REHAB Play Arm” của NOVARISE ứng dụng robot để hỗ trợ trị liệu và phục hồi chức năng vận động cánh tay. Ý tưởng này chạm đến một nhu cầu rất cụ thể: giúp quá trình tập luyện phục hồi có thêm công cụ hỗ trợ, thay vì để công nghệ chỉ dừng ở mô hình trình diễn.
Tên gọi gợi mở cách tiếp cận kết hợp trị liệu với trải nghiệm tương tác, nhưng thông tin công bố chưa nêu chi tiết về hiệu quả lâm sàng, đối tượng sử dụng hay điều kiện triển khai. Vì vậy, không nên xem giải thưởng là bằng chứng thiết bị đã sẵn sàng thay thế quy trình chuyên môn. Giá trị trước mắt nằm ở việc học sinh nhận diện một thách thức về sức khỏe và phát triển robot phục hồi chức năng như một hướng hỗ trợ cần được kiểm chứng thêm.
Đây là điểm đáng khích lệ của dự án: học sinh không cần chờ đến khi trở thành kỹ sư mới có thể đặt câu hỏi về cách công nghệ phục vụ con người. Tuy nhiên, để ý tưởng hữu ích ngoài cuộc thi, bước tiếp theo phải là thử nghiệm phù hợp với người dùng và đánh giá kỹ lưỡng trong môi trường trị liệu.
AI cảnh báo ô nhiễm đất gắn với quyết định của nông dân
Ở hướng nông nghiệp, CDTD phát triển CDGuard, hệ thống AI-IoT cảnh báo sớm nguy cơ cadimi khả dụng trong đất trồng sầu riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời hỗ trợ ra quyết định cải tạo đất. Thay vì nói chung về nông nghiệp thông minh, đội chọn một vấn đề có ý nghĩa trực tiếp với người trồng: nhận biết rủi ro trong đất để có căn cứ cân nhắc biện pháp xử lý.
AI cảnh báo ô nhiễm đất chỉ có ý nghĩa khi thông tin đến được người canh tác dưới dạng dễ hiểu và có thể chuyển thành hành động. Dự án đặt công nghệ vào đúng mắt xích ấy: giám sát nguy cơ liên quan đến cadimi và hỗ trợ quyết định cải tạo. Điều này quan trọng trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp phải chú trọng hơn đến chất lượng và an toàn nông sản.
Dù vậy, cảnh báo không đồng nghĩa với kết luận rằng một khu đất đã ô nhiễm; hệ thống cần được kiểm chứng và kết nối với quy trình đánh giá phù hợp. Điểm mạnh của CDGuard là hướng học sinh ứng dụng AI vào bài toán địa phương, nơi đầu ra hữu ích không phải một màn trình diễn thuật toán mà là thông tin có thể hỗ trợ người trồng đưa ra lựa chọn.
Giải thưởng là điểm khởi đầu, không phải đích đến
Hai dự án cho thấy STEM có thể gắn với đời sống khi học sinh quan sát vấn đề quanh mình trước khi chọn công nghệ. Một bên tập trung vào hỗ trợ phục hồi chức năng; bên kia kết hợp AI và IoT để phục vụ quản lý đất nông nghiệp. Sự khác biệt về lĩnh vực càng làm nổi bật điểm chung: công nghệ được chọn vì một nhóm người cụ thể cần nó, chứ không phải vì xu hướng.
Theo Phó Giám đốc điều hành NIC Hoàng Trung Hiếu, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với Samsung mở rộng đào tạo STEM, AI và Bootcamp đến nhiều trường học hơn; với dự án có tiềm năng, NIC định hướng hỗ trợ tiến tới thương mại hóa. Đó là tín hiệu đáng mừng, nhưng để tạo giá trị ngoài cuộc thi, các nhóm vẫn cần hoàn thiện sản phẩm, kiểm chứng hiệu quả và kết nối với người dùng thực tế.
Giải Nhất vì thế nên được nhìn như một cột mốc khởi đầu. Thành công lâu dài của Samsung Solve for Tomorrow sẽ không chỉ được đo bằng số ý tưởng được trao giải, mà bằng việc những sáng kiến như robot phục hồi chức năng và hệ thống cảnh báo đất có thể đáp ứng nhu cầu cộng đồng một cách an toàn, đáng tin cậy và thiết thực.
