Giữ lửa âm nhạc: không phải chuyện trẻ hay già mà là cách làm nghề
Giữ lửa âm nhạc là khả năng của một nghệ sĩ duy trì sự nghiệp âm nhạc dài hạn bằng năng lượng bền bỉ, sáng tạo liên tục và kết nối khán giả qua nhiều giai đoạn nghề nghiệp, bất chấp thay đổi của thị trường, xu hướng lẫn tuổi tác. Ở tuổi U60 hay sau 35 năm sống trong spotlight, nếu khán giả vẫn nhớ đến tên bạn, đó không còn là may mắn, mà là cả một chiến lược làm nghề có ý thức. Nghệ sĩ lâu năm không chỉ hát hay, diễn tốt; họ phải biết đổi mới, biết điều chỉnh hình ảnh bản thân và biết tự làm mới cảm xúc của chính mình. Hành trình của nghệ sĩ Mai Dũng và ca sĩ Nguyên Vũ cho thấy: ai coi nghệ thuật là cuộc chạy đường dài sẽ buộc phải đối diện với câu hỏi khó – làm sao để mình không bị cũ, khi lớp khán giả lẫn đồng nghiệp đều ngày một trẻ hơn.
Mai Dũng: “Xuất hiện là phải để khán giả nhớ”
Ở gần tuổi 60, khi nhiều người cùng thế hệ đã rời ánh đèn sân khấu, Mai Dũng vẫn miệt mài tìm cách khiến khán giả nhớ đến mình. Câu trả lời của anh nằm ở những tiểu phẩm vừa giải trí vừa giàu tính giáo dục trong chương trình Vitamin hạnh phúc – một chương trình thường thức gia đình bằng hài kịch tình huống, mỗi tập mang một chủ đề về sức khỏe, giáo dục gia đình và những vấn đề xã hội. Đảm nhận hình tượng người đàn ông của gia đình, anh kể những câu chuyện gần gũi về thói quen sinh hoạt, học tập, ứng xử của giới trẻ, lồng ghép thông điệp giáo dục qua lối diễn dí dỏm, dễ thương. Điểm nhấn của anh là phong cách "ít lời nhưng đắt câu", dùng thoại ngắn mà sâu để người xem dễ hiểu, dễ nhớ. Đó chính là chiến lược: nội dung phải có chiều sâu, còn hình tượng phải đủ đời thường để người xem thấy mình trong đó.
Cái khéo của Mai Dũng là biết biến khuôn khổ kịch bản thành đất cho sáng tạo liên tục: lời thoại như những cuộc trò chuyện thường ngày nên anh dễ dàng thêm chi tiết dí dỏm, tăng sức hút cho từng tình huống. Bên trong, đó là một thái độ nghề nghiêm túc: mỗi vai, dù lớn hay nhỏ, đều phải có điểm nhấn riêng để hình ảnh nghệ sĩ không trùng lặp sau nhiều năm làm nghề. Bên ngoài, anh kĩ càng giữ đạo đức nghề nghiệp và lối sống chuẩn mực, bởi khán giả nhìn vào cả đời sống và cách ứng xử, không chỉ vai diễn. Một ngày của anh kết thúc bằng việc gặp bạn, uống cà phê, xem phim và xem lại vai diễn để rút kinh nghiệm. Tất cả nghe đơn giản, nhưng chính sự tự soi lại mình đó là nền tảng để một nghệ sĩ lâu năm còn được mời, còn được nhớ.
Nguyên Vũ: năng lượng là tài sản lớn nhất sau 35 năm
Nếu Mai Dũng lấy chiều sâu nội dung làm "vũ khí", thì với ca sĩ Nguyên Vũ, bí quyết giữ lửa âm nhạc lại gói gọn ở hai chữ: năng lượng. Sau 35 năm hoạt động nghệ thuật, từ ca sĩ, diễn viên, MC đến giám khảo, anh thừa nhận điều tự hào nhất là tinh thần thép và nguồn năng lượng dào dạt giúp mình gánh cùng lúc nhiều vai trò khắt khe. Công việc của nghệ sĩ, theo lời anh, "khắc nghiệt" – đêm đi diễn, ban ngày quay phim từ 4 giờ sáng đến 2 giờ sáng hôm sau. Không có nền tảng thể lực, kỉ luật và trách nhiệm, sự nghiệp âm nhạc dài hạn chẳng khác nào con đường tự đốt mình. Chính nguồn năng lượng tích cực đó giúp anh liên tục được nhà sản xuất tin tưởng giao các chương trình truyền hình trực tiếp, cuộc thi lớn, bộ phim hoành tráng. Đây không chỉ là cơ hội nghề, mà là những dấu ấn thanh xuân rực rỡ, chứng minh anh chưa hề "xuống sức" sau ba thập kỉ.
Một cột mốc cho thấy cách anh giữ mình trong lòng khán giả là 10 năm đồng hành với chương trình Hãy nghe tôi hát. Bắt đầu với vai trò MC dẫn dắt, rồi chuyển sang ghế giám khảo – người "dẫn đường" truyền kinh nghiệm cho thế hệ ca sĩ trẻ – anh đã dùng vốn sống và trải nghiệm của 35 năm làm nghề như bộ "giáo trình" sống giúp đàn em đi nhanh và xa hơn. Nhưng ghế nóng với anh không phải vinh quang dễ chịu: đó là vị trí chịu áp lực lớn nhất, bởi nghệ thuật luôn thay đổi, người trẻ ngày nay có tư duy và kiến thức rất cao, buộc anh phải liên tục học hỏi và sẵn sàng lắng nghe khi thiếu sót. Vừa lao động cật lực, vừa ôn tồn chia sẻ kinh nghiệm, vừa tự nâng cấp mình – đó là cách một nghệ sĩ lâu năm cư xử với chính nghề nghiệp của mình.
Sáng tạo liên tục để khỏi bị cũ trong mắt khán giả
Điểm chung giữa một nghệ sĩ hài gần 60 tuổi và một ca sĩ 35 năm tuổi nghề là sự từ chối dừng lại. Mai Dũng xem việc được khán giả nhớ và nhà sản xuất tin tưởng là động lực lớn nhất, nên anh chủ động tìm điểm nhấn cho từng vai, tránh lặp lại bản thân. Nguyên Vũ thì chủ động dịch chuyển vai trò – từ MC sang giám khảo, từ ca sĩ sang diễn viên điện ảnh với các phim như "Lục Vân Tiên", "Đô-la trắng" – thay vì chỉ bám một hình ảnh duy nhất. Sáng tạo liên tục, vì thế, không phải vài cú "lột xác" bề ngoài, mà là sự co giãn linh hoạt giữa nội dung, hình thức và trách nhiệm nghề: với Mai Dũng, đó là cách truyền tải thông điệp giáo dục nhẹ mà sâu trong Vitamin hạnh phúc; với Nguyên Vũ, đó là cách anh vừa làm giám khảo, vừa tập luyện cùng thí sinh như một người anh lớn.
Đáng nói hơn, hai hành trình này cho thấy sáng tạo cũng cần môi trường phù hợp. Không khí làm việc tích cực với đồng nghiệp trẻ ở Vitamin hạnh phúc giúp Mai Dũng duy trì năng lượng, từ đó tự tin thử những cách diễn mới, thêm chi tiết dí dỏm. Ở phía Nguyên Vũ, áp lực từ lớp ca sĩ trẻ có tư duy tốt lại trở thành động lực buộc anh liên tục cập nhật, tránh tụt hậu trên ghế giám khảo. Nghệ sĩ lâu năm, nếu không chịu đặt mình vào những môi trường mới để bị thử thách, sẽ dễ trượt vào vùng an toàn – nơi họ "sống" bằng hoài niệm hơn là sáng tạo. Mai Dũng và Nguyên Vũ cho thấy lựa chọn ngược lại: chấp nhận mệt hơn, khó hơn để được đi tiếp.
Bài học cho thế hệ trẻ: làm nghề như chạy marathon, đừng sprint
Nhìn hai hành trình, bài học cho các bạn trẻ muốn sự nghiệp âm nhạc dài hạn khá rõ: đừng mơ một cú bùng nổ rồi sống bằng danh tiếng cũ. Sự bền bỉ của một nghệ sĩ lâu năm được xây bằng những thói quen và lựa chọn rất cụ thể: kiên trì học hỏi, liên tục thử cách diễn mới như lời khuyên "các bạn cứ thử, không được thì đổi" mà Mai Dũng gửi đến lớp trẻ; trân trọng vốn sống và trải nghiệm, dùng nó để hỗ trợ đàn em như cách Nguyên Vũ chia sẻ; và nhất là bảo toàn năng lượng – cả thể chất lẫn tinh thần – trước nhịp độ làm việc khắc nghiệt của nghề diễn, ghi hình, dẫn chương trình. Giữ lửa âm nhạc, cuối cùng, không phải chiêu trò mà là một lựa chọn sống: hoặc bạn xem mình là “ngôi sao” của một giai đoạn, hoặc bạn chấp nhận làm người lao động nghệ thuật suốt đời – lặng lẽ, bền bỉ và luôn còn điều mới mẻ để khán giả nhớ tới.
