Đường hầm Tam Đảo: dự án 5.800 tỷ mở lối mới qua dãy núi
Đường hầm Tam Đảo là dự án hầm đường bộ xuyên núi dài khoảng 2 km, nằm trên tuyến gần 20 km kết nối Thái Nguyên và Phú Thọ, được đầu tư theo hình thức đối tác công tư với tổng mức vốn dự kiến 5.800 tỷ đồng, hướng tới rút ngắn hành trình, tăng kết nối với Hà Nội và mở rộng không gian phát triển kinh tế – du lịch cho cả khu vực trung du, miền núi phía Bắc.
Ngày 23/9, HĐND tỉnh Thái Nguyên tổ chức Kỳ họp thứ tám (chuyên đề) để xem xét, thảo luận và thông qua các nghị quyết quan trọng trên nhiều lĩnh vực. Trong số 19 nghị quyết được thông qua, nổi bật là việc thống nhất giao UBND tỉnh Thái Nguyên làm cơ quan có thẩm quyền triển khai dự án đầu tư xây dựng đường hầm Tam Đảo kết nối Thái Nguyên – Phú Thọ. Đây không chỉ là thêm một dự án hạ tầng giao thông miền Bắc, mà là tuyên bố rõ ràng về ưu tiên kết nối vùng và nâng cấp chất lượng di chuyển cho người dân. Nếu được thực hiện đúng tiến độ, tuyến hầm xuyên núi Thái Nguyên này có thể trở thành mắt xích chiến lược trong mạng lưới giao thông khu vực.
Quy mô tuyến hầm xuyên núi Thái Nguyên: 20km cho một đường trục mới
Theo nghị quyết được thông qua, dự án có tổng chiều dài tuyến khoảng 19,65 km, trong đó riêng đường hầm xuyên núi Tam Đảo dài 2 km. Điểm đầu tuyến kết nối với đường ĐT.261B tại xã Quân Chu, tỉnh Thái Nguyên; điểm cuối nối với Quốc lộ 2B tại xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ. Nói cách khác, đây là một đường trục hoàn toàn mới, cắm thẳng vào khu vực được ví như “Đà Lạt của miền Bắc” – Tam Đảo – thay vì tiếp tục đi vòng xa như hiện nay. Tuyến mới được Tập đoàn Đèo Cả đề xuất theo phương án xuyên tâm từ sườn Đông sang sườn Tây dãy Tam Đảo, bảo đảm hành trình ngắn nhất giữa trung tâm Thái Nguyên, Phú Thọ và Thủ đô Hà Nội, đồng thời tối ưu hạn chế tác động môi trường.
Quy mô kỹ thuật không chỉ nằm ở chiều dài. Đường dẫn kết nối với hầm dài khoảng 17,65 km, tạo thành trục lưu thông liên tục. Hầm xuyên núi Tam Đảo gồm 2 ống hầm, được đầu tư đồng bộ các hầm ngang, hệ thống thông gió, điện chiếu sáng, thoát nước, giao thông thông minh ITS, thu phí và an toàn giao thông theo quy chuẩn hiện hành. Với tổng vốn đầu tư 5.800 tỷ đồng theo phương thức PPP, trong đó ngân sách Nhà nước dự kiến hỗ trợ khoảng 50%, dự án cho thấy cách tiếp cận chia sẻ rủi ro và lợi ích giữa khu vực công – tư thay vì dựa hoàn toàn vào ngân sách.
Kết nối ‘đệ nhất danh trà’ với Hà Nội: lợi ích kinh tế – du lịch rõ rệt
Với Thái Nguyên – vùng đất “đệ nhất danh trà” – đường hầm Tam Đảo không chỉ là câu chuyện đi lại nhanh hơn mà là cánh cửa mới cho nông sản, công nghiệp và dịch vụ. Tập đoàn Đèo Cả đánh giá tuyến xuyên tâm sẽ rút ngắn đáng kể hành trình từ trung tâm Thái Nguyên tới Phú Thọ và Hà Nội. Sau khi hoàn thành, tuyến đường dự kiến giúp rút ngắn khoảng 40 km so với hành trình hiện nay, tăng cường kết nối với Thủ đô Hà Nội, mở rộng không gian phát triển, thu hút đầu tư, thúc đẩy du lịch và kinh tế – xã hội cho cả khu vực. Đây là lợi ích trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp: ít thời gian trên đường hơn, nhiều cơ hội giao thương hơn.
Không dừng ở hai đầu tuyến, dự án còn được định vị là trục kết nối cho cả một chuỗi điểm đến. Theo UBND tỉnh Thái Nguyên, việc xây dựng đường hầm xuyên núi Tam Đảo nhằm tăng cường kết nối giao thông, giảm thời gian di chuyển và phát triển du lịch liên kết vùng, hình thành chuỗi du lịch Hà Nội – Đại Lải – Tam Đảo – Hồ Núi Cốc – ATK Định Hóa – Tân Trào – Hồ Ba Bể. Tam Đảo – “Đà Lạt của miền Bắc” – từ chỗ phụ thuộc nhiều vào khách từ Hà Nội và lân cận, có thể đón thêm dòng khách mới từ Thái Nguyên, Bắc Kạn, Tuyên Quang qua tuyến trục mới. Dù vậy, để chuyển lợi thế giao thông thành lợi ích kinh tế, các địa phương phải chủ động chuẩn bị sản phẩm du lịch, không gian thương mại và dịch vụ đi kèm.
PPP 5.800 tỷ và bài toán triển khai: cơ hội đi kèm trách nhiệm
Dự án hầm đường bộ Tam Đảo được nghiên cứu theo phương thức đối tác công tư (PPP) với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 5.800 tỷ đồng, thời gian thực hiện giai đoạn 2026 – 2029 và thời gian thu phí hoàn vốn khoảng 30 năm. Về bản chất, người dân sẽ trở thành “khách hàng” của một hạ tầng lớn do doanh nghiệp và Nhà nước cùng đầu tư, trả phí đổi lấy quãng đường ngắn hơn và an toàn hơn. Điều này đặt ra yêu cầu khắt khe về minh bạch chi phí, mức phí hợp lý và chất lượng dịch vụ tương xứng. HĐND tỉnh Thái Nguyên đã yêu cầu Thường trực, các Ban, Tổ đại biểu tăng cường giám sát việc triển khai các nghị quyết, theo dõi chặt chẽ tiến độ, kết quả, nhất là phân bổ, sử dụng nguồn lực và những vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp.
Về mặt chính trị – hành chính, dự án không xuất hiện một cách đơn lẻ mà là bước cụ thể hóa Biên bản ghi nhớ ngày 30/1/2026 về hợp tác phát triển kinh tế – xã hội giữa Thái Nguyên, Bắc Ninh và Phú Thọ. Trước đó, ngày 5/8, UBND hai tỉnh Thái Nguyên và Phú Thọ đã tổ chức hội nghị trao đổi phương án triển khai dự án kết nối Thái Nguyên – Phú Thọ – Hà Nội. Điều này cho thấy hầm xuyên núi Thái Nguyên qua dãy Tam Đảo là một “điểm neo” trong chiến lược kết nối Phú Thọ – Hà Nội và mạng lưới hạ tầng giao thông miền Bắc, chứ không chỉ là công trình của riêng một tỉnh. Thách thức cho giai đoạn tới là biến những cam kết nghị trường thành tiến độ thực địa, bảo đảm dự án đến được với người dân đúng như kỳ vọng.
