Từ lễ ký kết đến thông điệp: AI phải là sân chơi có định hướng
Hải Phòng AI Challenge là chương trình trí tuệ nhân tạo dạng cuộc thi AI học sinh dành riêng cho lứa tuổi THCS, được thiết kế như một sân chơi trí tuệ nhân tạo giúp học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 tiếp cận, hiểu và ứng dụng AI gắn với tình huống thực tiễn trong học tập và đời sống. Điều đáng chú ý là sân chơi này không xuất phát từ một doanh nghiệp công nghệ đơn lẻ, mà từ một ba trụ cột giáo dục – phong trào – chuyên môn: Hội Khuyến học thành phố, Ban Thường vụ Thành đoàn và Trường Cao đẳng FPT Polytechnic cùng phối hợp phát động Hải Phòng AI Challenge 2026. Đây là thông điệp rất rõ: AI phải được đưa vào giáo dục phổ thông bằng một chương trình trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, gắn với định hướng khuyến học, thay vì chỉ là trò chơi công nghệ. Khi tổ chức lễ ký kết ngày 5/10, các bên không chỉ công bố một cuộc thi, mà mở ra một cách tiếp cận mới với giáo dục AI THCS – xem AI là công cụ hỗ trợ tư duy, chứ không thay thế con người.
Cấu trúc 3 bước: HIỂU AI – NGHĨ CÙNG AI – TẠO CÙNG AI
Nếu phải chọn điểm mạnh nhất của Hải Phòng AI Challenge, đó chính là lộ trình ba bước “HIỂU AI – NGHĨ CÙNG AI – TẠO CÙNG AI” được thiết kế rất có chủ đích. Vòng 1 – HIỂU AI, diễn ra trực tuyến từ 16/11 đến 30/11/2026, tập trung kiểm tra kiến thức nền tảng về AI, AI tạo sinh, nhận diện sản phẩm công nghệ và kỹ năng số an toàn. Nói cách khác, học sinh phải nắm bản chất công nghệ trước khi sáng tạo. Vòng 2 – NGHĨ CÙNG AI, từ 14/12/2026 đến 15/01/2027, yêu cầu các đội thi xây dựng, thuyết trình ý tưởng ứng dụng AI để giải những bài toán thực tiễn như giáo dục, môi trường, thành phố thông minh, văn hóa – du lịch Hải Phòng hay an toàn mạng. Cuối cùng, vòng 3 – TẠO CÙNG AI vào tháng 2/2027 là lúc học sinh phải dùng công cụ AI theo quy định, xử lý tình huống thực tế, hoàn thiện sản phẩm, thuyết trình và phản biện trước Ban Giám khảo. Đây không chỉ là các vòng thi, mà là một lộ trình giáo dục AI THCS bước–một–cách, buộc học sinh đi từ hiểu đến tư duy rồi mới tạo ra sản phẩm.
Không dạy lập trình nặng nề, mà dạy kỹ năng sống trong kỷ nguyên AI
Một lựa chọn rất đáng ủng hộ của sân chơi trí tuệ nhân tạo này là rõ ràng không đặt nặng kỹ thuật lập trình chuyên sâu; nội dung các vòng thi được phân tầng theo từng khối lớp và tập trung đánh giá năng lực hiểu, ứng dụng và kiểm soát công nghệ. Trong bối cảnh học sinh THCS đang bị bủa vây bởi tin giả, deepfake và nội dung do AI tạo ra, việc chương trình giúp các em trang bị kỹ năng nhận diện sản phẩm AI, kiểm chứng thông tin, phát hiện tin giả, sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm là quyết định đúng hướng. Theo kế hoạch, Ban Tổ chức sẽ quy định rõ phạm vi sử dụng công cụ AI, bảo đảm yêu cầu về an toàn dữ liệu, quyền riêng tư và bản quyền số, đồng thời xây dựng tiến độ tổ chức hài hòa với kế hoạch giáo dục, không ảnh hưởng lịch học và thi chính khóa của học sinh. Đây là cách làm thể hiện quan điểm: đưa AI vào trường học phải đi cùng giáo dục đạo đức số, chứ không chỉ là câu chuyện kỹ thuật.
FPT Polytechnic và vai trò cầu nối chuyên môn cho học sinh cấp 2
Việc FPT Polytechnic tham gia phối hợp không chỉ là gắn logo mà là bước then chốt đưa tri thức công nghệ bậc cao xuống gần với học sinh THCS. Với vai trò cung cấp chuyên môn và hỗ trợ triển khai chương trình, trường cao đẳng này tạo ra cầu nối giữa môi trường đào tạo nghề công nghệ và giáo dục phổ thông, giúp cuộc thi AI học sinh không bị nông cạn về nội dung. Thay vì dạy AI như một trào lưu thời thượng, FPT Polytechnic cùng Hội Khuyến học và Thành đoàn đang biến nó thành hoạt động ngoại khóa có chiều sâu: học sinh được trải nghiệm thực tiễn, làm việc nhóm, thuyết trình ý tưởng và phản biện trước giám khảo. Điều này rất quan trọng với học sinh cấp 2, bởi các em vừa có cơ hội chạm vào công nghệ mới, vừa hiểu rõ giới hạn của AI và học cách xem AI là công cụ hỗ trợ tư duy chứ không phải chiếc "phao" để né tránh việc tự suy nghĩ.
Kết luận: Một cuộc thi AI học sinh, nhưng là bước đi chiến lược của giáo dục
Nhìn tổng thể, Hải Phòng AI Challenge không chỉ là một cuộc thi AI học sinh vui vẻ, mà là bước đi chiến lược của giáo dục AI THCS trên địa bàn. Chủ đề “REAL OR AI? – THẬT HAY GIẢ?” đã nói lên tinh thần: học sinh phải biết phân biệt sản phẩm do AI tạo ra, biết kiểm chứng trước khi tin, và phải dùng công nghệ có trách nhiệm. Sân chơi này tạo thêm không gian để các em trải nghiệm, phát huy tư duy sáng tạo, xây dựng cộng đồng học sinh sáng tạo số, đồng thời góp phần cụ thể hóa chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục. Sau lễ ký kết, Ban Tổ chức sẽ ban hành hướng dẫn chi tiết, thể lệ chuyên môn và tăng cường tuyên truyền đến các cơ sở giáo dục. Điều còn lại phụ thuộc vào nhà trường, phụ huynh và chính học sinh: có nắm bắt cơ hội để biến sân chơi trí tuệ nhân tạo này thành điểm khởi đầu cho một thế hệ biết dùng AI thông minh và có trách nhiệm hay không.
