Camera giám sát giao thông: Từ công cụ hỗ trợ đến “trọng tài” trên đường phố
Camera giám sát giao thông là hệ thống thiết bị ghi hình được lắp đặt tại các tuyến đường, nút giao và khu vực trọng điểm, cho phép lực lượng chức năng phát hiện vi phạm giao thông từ xa, lưu trữ hình ảnh làm chứng cứ, hỗ trợ phạt nguội camera và nâng cao an ninh giao thông đô thị thông qua giám sát liên tục, khách quan, không phụ thuộc vào sự hiện diện trực tiếp của Cảnh sát giao thông. Thông tin mới nhất cho thấy Đội Cảnh sát giao thông Bến Thành đã chủ động tăng cường xử lý vi phạm qua hình ảnh, đồng thời vẫn duy trì tuần tra, kiểm soát trực tiếp để bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn từ đầu năm đến nay. Cách tiếp cận kết hợp này cho thấy camera không còn là “phụ tá” mà đã trở thành một phần trung tâm trong chiến lược quản lý giao thông.
9.755 trường hợp vi phạm: Những lỗi nào bị camera “bắt” nhiều nhất?
Con số 9.755 trường hợp vi phạm giao thông được phát hiện qua camera từ đầu năm đến nay là lời nhắc thẳng thắn rằng tình trạng coi thường quy tắc trên đường phố vẫn phổ biến. Trong đó có tới 9.017 trường hợp liên quan đến ô tô và 738 trường hợp mô tô hai bánh, cho thấy nhóm lái xe ô tô đang là đối tượng bị ghi nhận vi phạm nhiều hơn. Các lỗi chủ yếu không phải những hành vi tinh vi mà là thói quen xấu hàng ngày: dừng, đỗ xe tại nơi có biển cấm; không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông; sử dụng điện thoại khi điều khiển phương tiện; chạy xe trên vỉa hè cùng nhiều hành vi khác. Đây đều là những lỗi tưởng nhỏ nhưng trực tiếp gây cản trở lưu thông, tăng nguy cơ va chạm tại nút giao và đe dọa an toàn của người đi bộ. Camera giám sát giao thông ở đây đóng vai trò “soi” những vi phạm thường bị xem nhẹ, buộc người điều khiển phải đối mặt với hậu quả pháp lý thay vì trông chờ vào sự “may mắn” thoát khỏi mắt thường của lực lượng chức năng.
Phạt nguội camera: Hiệu quả, nhưng tỷ lệ chấp hành vẫn là bài toán khó
Nếu chỉ nhìn vào số lượng vi phạm được phát hiện, hệ thống phạt nguội camera có vẻ rất hiệu quả. Tuy nhiên, dữ liệu lại cho thấy một thực tế đáng suy nghĩ: trong 9.755 trường hợp vi phạm, mới chỉ có 3.313 trường hợp chấp hành quyết định xử phạt, tương đương 33,96%, trong khi 6.442 trường hợp, chiếm tới 66,04%, vẫn chưa chấp hành. "Tỷ lệ chấp hành quyết định xử phạt mới đạt 33,96% trên tổng số 9.755 trường hợp vi phạm qua camera". Các trường hợp chưa chấp hành đều được gửi thông báo cho tổ chức, cá nhân liên quan và chuyển thông tin đến cơ quan đăng kiểm để đưa vào cảnh báo phương tiện trên chương trình quản lý kiểm định. Điều này cho thấy phạt nguội camera đã gắn chặt với vòng đời pháp lý của phương tiện, khiến việc “phớt lờ” xử phạt không còn dễ dàng. Tuy vậy, tỷ lệ chưa chấp hành cao cho thấy cần thêm các biện pháp cưỡng chế và truyền thông mạnh mẽ hơn để người dân hiểu rằng né tránh không phải là lựa chọn lâu dài, mà chỉ làm rủi ro pháp lý tích tụ theo thời gian.
Kết hợp camera, tuần tra và dữ liệu người dân: Mô hình an ninh giao thông mới
Điểm đáng chú ý trong cách Đội Cảnh sát giao thông Bến Thành vận hành hệ thống camera giám sát giao thông là sự kết hợp nhiều tầng dữ liệu và lực lượng. Đơn vị không chỉ tăng cường xử lý vi phạm qua hình ảnh mà còn duy trì tuần tra, kiểm soát trực tiếp để nâng cao hiệu quả bảo đảm trật tự, an toàn giao thông. Hình ảnh từ camera giám sát, phương tiện và thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ được kiểm tra, đối chiếu, xác minh để xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng quy định. Bên cạnh đó, lực lượng Cảnh sát giao thông còn tiếp nhận hình ảnh, video vi phạm do người dân cung cấp qua các ứng dụng như VNeID, VNeTraffic, cũng như dữ liệu từ báo chí, mạng Internet để hỗ trợ xác minh phương tiện, người liên quan, thời gian, địa điểm và hành vi vi phạm. Đặc biệt, với các vụ tai nạn giao thông có phương tiện rời khỏi hiện trường, hình ảnh từ camera hành trình, camera an ninh và thông tin người dân trở thành nguồn dữ liệu quan trọng để làm rõ vụ việc. Đây là mô hình an ninh giao thông mang tính cộng tác: công nghệ ghi nhận, lực lượng chức năng xử lý, còn người dân góp dữ liệu và giám sát xã hội.
Từ ghi hình đến thay đổi ý thức: Camera có đủ sức “dạy lại” văn hóa giao thông?
Điểm mạnh lớn nhất của hệ thống camera giám sát giao thông không nằm ở số biên bản phạt nguội camera được ban hành, mà ở khả năng tác động lâu dài đến ý thức người tham gia giao thông. Việc tăng cường ghi hình và xử lý vi phạm được đánh giá là góp phần chấn chỉnh nhận thức của những người vốn chỉ chấp hành pháp luật khi thấy Cảnh sát giao thông đứng trên đường. Quy trình xử lý vi phạm qua hình ảnh được thực hiện theo Thông tư 73/2024/TT-BCA và Thông tư 13/2025/TT-BCA, bảo đảm quyền giải trình và quyền, lợi ích hợp pháp của người liên quan. Người dân được khuyến nghị chủ động kiểm tra thông tin, thực hiện theo hướng dẫn của đơn vị xử lý, và khi giải quyết vụ việc có thể xem hình ảnh, kết quả ghi nhận hành vi vi phạm. Việc chủ động cung cấp thông tin, hình ảnh vi phạm cũng được xem là trách nhiệm công dân, góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh. Vấn đề còn lại là làm sao để tỷ lệ chấp hành xử phạt tăng lên, để mỗi thông báo vi phạm không chỉ là giấy tờ hành chính mà là lời nhắc nhở đủ sức thay đổi thói quen lái xe. Khi đó, camera sẽ không chỉ “bắt lỗi” mà thực sự trở thành công cụ giáo dục văn hóa giao thông đô thị.
