“Điểm mù” natri trong mâm cơm Việt: Dưa cà, kim chi không vô hại
Thực phẩm ăn kèm muối là những món được lên men hoặc bảo quản bằng muối như dưa cải, cà muối, bắp cải muối, kim chi muối, mắm, nước tương, thường xuất hiện với khẩu phần nhỏ nhưng lại chứa lượng natri cao, góp phần đáng kể vào tổng lượng muối cơ thể nạp mỗi ngày. Khi nấu canh, kho, xào, nhiều người đã ý thức bớt muối để bảo vệ sức khỏe, nhưng lại “xả phanh” với đĩa dưa cải hay bát cà muối vì nghĩ đó chỉ là món đưa cơm phụ. Theo TS. Lê Thị Hương Giang, đây là “điểm mù” khi kiểm soát lượng muối trong khẩu phần ăn. Không chỉ muối nêm khi nấu, natri còn đến từ dưa cải, cà muối, kim chi, mắm, nước tương, bột canh và nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Nghe qua mỗi món có vẻ ít, nhưng cộng lại cả ngày, lượng natri từ các nguồn này không hề nhỏ và dễ vượt khuyến nghị.
Lượng natri cao cộng dồn: Vì sao vài miếng dưa cũng đáng lo?
Một mâm cơm đủ món kho, món xào, bát canh, thêm đĩa dưa cà kim chi muối trông rất “đủ vị”, nhưng đó cũng là công thức hoàn hảo cho lượng natri cao. Người trưởng thành được khuyến cáo chỉ nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối. Thực tế, điều tra STEPS 2021 cho thấy người Việt đang tiêu thụ trung bình khoảng 8,1 g muối mỗi ngày. Nghĩa là chúng ta đã dư muối ngay cả trước khi gắp thêm vài miếng dưa. Vấn đề là người ăn không có thói quen “đếm” natri từ thực phẩm ăn kèm muối: một ít dưa ở bữa trưa, vài miếng cà ở bữa tối, thêm nước chấm, món kho, thực phẩm chế biến sẵn… tất cả đều cộng dồn, khiến lượng natri đưa vào cơ thể tăng cao hơn nữa.
Huyết áp, tim mạch, thận: Cái giá sức khỏe của việc lạm dụng dưa cà
Ăn thừa natri kéo dài không chỉ là chuyện khẩu vị mặn hơn bình thường; đó là yếu tố liên quan đến tăng huyết áp, đột quỵ, bệnh tim mạch và tổn thương thận. Những người cao tuổi, tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận mạn hoặc có phù cần đặc biệt chú ý đến lượng muối trong khẩu phần. Với họ, dưa cải, cà muối, kim chi muối không còn là món ăn kèm vô tư mà là nhóm thực phẩm phải kiểm soát chặt. Đặc biệt, người tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận mạn, có phù, nhiễm H. pylori hoặc có nguy cơ ung thư dạ dày càng cần thận trọng với nhóm này. Ngay cả thói quen uống hoặc tận dụng nước dưa chan cơm, nấu canh cũng là một bẫy natri, vì nước muối dưa thường chứa lượng natri đáng kể và làm tăng thêm lượng muối trong khẩu phần mà người ăn khó nhận ra.
Kiểm soát natri hàng ngày: Đừng chỉ bớt muối khi nấu ăn
Nhiều người nghĩ giảm muối là bớt một thìa muối khi nấu canh, nhưng như TS. Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh, đây chỉ là một phần của câu chuyện “điểm mù” natri. Ăn ít muối hơn không chỉ là giảm gia vị trong nồi, mà còn là biết nhận diện những nguồn natri ẩn trong các thực phẩm ăn kèm muối trên mâm cơm. Dưa cải, cà muối là món quen thuộc, nhưng luôn góp phần vào tổng lượng natri nạp vào cơ thể mỗi ngày. Trong bối cảnh người Việt đang tiêu thụ trung bình khoảng 8,1 g muối mỗi ngày – cao hơn nhiều so với mức khuyến nghị – thì dưa cà hay kim chi muối dù chỉ xuất hiện với vai trò món ăn kèm vẫn phải được tính vào tổng lượng muối trong ngày. Nếu không thay đổi tư duy này, mọi nỗ lực “ăn nhạt” khi nấu vẫn có thể bị phá hỏng bởi vài miếng dưa “đưa miệng”.
