Làn sóng 920.000 tỷ đồng: cú nhảy vọt hay phép thử bản lĩnh Tây Ninh?
Làn sóng đầu tư 920.000 tỷ đồng vào hơn 100 dự án mới cùng việc phát triển mạnh các khu công nghiệp Tây Ninh, tiêu biểu là Thạnh Đức 1, đang định hình tham vọng công nghiệp hóa Tây Ninh thành cực tăng trưởng công nghiệp và dịch vụ mới ở cửa ngõ phía Tây Bắc vùng kinh tế phía Nam.
Điểm mấu chốt không nằm ở con số vốn, mà ở việc Tây Ninh có biến được cam kết thành nhà máy vận hành, công ăn việc làm và ngân sách thật hay không. Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư với chủ đề “Hội tụ giá trị – Kiến tạo tương lai”, tỉnh đã trao quyết định, chứng nhận hoặc ghi nhận đề xuất cho hơn 100 dự án, tổng vốn dự kiến khoảng 920.000 tỷ đồng. Đây là lời khẳng định mạnh mẽ rằng Tây Ninh muốn bước lên hàng những trung tâm công nghiệp mới, không còn là “vùng đệm” giữa TP.HCM và biên giới. Nhưng quy mô vốn lớn cũng đồng nghĩa sức ép về giải ngân, hạ tầng công nghiệp và chất lượng tăng trưởng sẽ tăng lên gấp nhiều lần.
Thạnh Đức 1: 500ha không chỉ là thêm một khu công nghiệp
Nếu phải chọn một dự án biểu tượng cho làn sóng đầu tư Thạnh Đức, thì Khu công nghiệp Thạnh Đức 1 chính là phép thử rõ nhất. Dự án này có quy mô khoảng 500ha, được định hướng xây dựng và kinh doanh hạ tầng công nghiệp để bổ sung quỹ đất cho các dự án sản xuất, công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ. Việc giao cho liên danh Becamex IDC – VSIP – VRG, những cái tên dày kinh nghiệm trong phát triển khu công nghiệp gắn với đô thị và dịch vụ, cho thấy tỉnh muốn tránh vết xe đổ “khu công nghiệp trống” từng xuất hiện ở nhiều nơi.
Quan trọng hơn, Thạnh Đức 1 không tồn tại độc lập, mà là hợp phần của Khu đô thị – dịch vụ – công nghiệp Thạnh Đức quy mô khoảng 1.500ha, gồm ba phân khu công nghiệp Thạnh Đức 1, 2, 3. Nghĩa là mục tiêu không chỉ là cho thuê đất, mà là hình thành một hệ sinh thái với logistics, dịch vụ, nhà ở công nhân, tiện ích cho chuyên gia. Theo định hướng này, “khu công nghiệp Tây Ninh” phải chuyển từ mô hình chỉ có nhà xưởng sang mô hình không gian sống – làm việc – dịch vụ tích hợp nếu muốn cạnh tranh với các tỉnh trong vùng.
Vị trí chiến lược: cơ hội vàng thay thế các vùng công nghiệp quá tải
Lợi thế lớn nhất của công nghiệp hóa Tây Ninh không phải là ưu đãi trên giấy, mà là vị trí. Khi TP.HCM và nhiều địa phương Đông Nam Bộ dần cạn quỹ đất công nghiệp, Tây Ninh nổi lên như lựa chọn thay thế nhờ nằm trên hành lang TP.HCM – Tây Ninh – cửa khẩu quốc tế Mộc Bài và các tuyến kết nối liên vùng. Khu vực Thạnh Đức được định hướng gắn với hành lang này, mở ra tiềm năng phát triển công nghiệp, thương mại xuyên biên giới và logistics.
Theo chỉ đạo, việc phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế phải được đặt trong mối liên hệ chặt với giao thông và logistics, chứ không tách rời như trước đây. Điều này nếu thực hiện nghiêm túc sẽ biến hạ tầng công nghiệp và hạ tầng giao thông thành một chỉnh thể, kết nối khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài với vùng nguyên liệu và các khu công nghiệp rồi ra các cảng biển. Nói thẳng: nếu Tây Ninh không kịp thời chốt các tuyến hạ tầng chiến lược, ưu thế vị trí sẽ nhanh chóng bị các địa phương khác trong khu vực lấn át.
Hạ tầng, thủ tục và chất lượng dự án: ranh giới giữa cất cánh và chậm chân
Lượng vốn đăng ký lớn dễ khiến địa phương say men thành tích, nhưng cảnh báo đã được đưa ra rất rõ: phải chuyển trọng tâm từ “đếm vốn” sang chất lượng từng dự án. Phó Thủ tướng yêu cầu Tây Ninh tập trung vào khả năng giải ngân, đóng góp ngân sách, tạo việc làm, mức độ kết nối với doanh nghiệp trong nước, đồng thời giảm 50% thời gian và chi phí thủ tục hành chính trên thực tế, không chỉ nằm trong quy trình. Đây là thông điệp thẳng thắn rằng môi trường đầu tư sẽ bị soi bằng cảm nhận của nhà đầu tư, không phải bằng báo cáo.
Riêng với Khu công nghiệp Thạnh Đức 1, dự án được kỳ vọng khởi công vào tháng 9 sau khi hoàn tất đầy đủ thủ tục đất đai, đầu tư và xây dựng. Tỉnh yêu cầu triển khai bảo đảm đúng quy định và tiến độ đề ra – nếu chậm, niềm tin vào đợt sóng 920.000 tỷ đồng sẽ bị bào mòn. Đồng thời, định hướng ưu tiên dự án công nghệ tiên tiến, giá trị gia tăng cao, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường cho thấy Tây Ninh không muốn đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Câu hỏi là các tiêu chí này có được giữ vững khi đối mặt sức ép giải ngân hay không.
Tây Ninh có đang tạo được cực tăng trưởng công nghiệp mới?
Các con số hiện tại cho thấy nền tảng của Tây Ninh không hề nhỏ: tốc độ tăng trưởng hơn 10% trong nửa đầu năm, quy mô kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu trong số các tỉnh đồng cấp, tổng vốn FDI đăng ký đã vượt 26 tỷ USD và tỉnh thường xuyên nằm trong nhóm địa phương cải cách tốt, thu hút được các doanh nghiệp lớn. Rõ ràng, đây không còn là một tỉnh biên giới thuần nông như nhiều người vẫn hình dung.
Tuy vậy, để thực sự trở thành cực tăng trưởng công nghiệp mới, Tây Ninh phải biến các khu công nghiệp Tây Ninh – đặc biệt là Thạnh Đức 1 và tổ hợp 1.500ha – thành hệ sinh thái sản xuất và dịch vụ đủ hấp dẫn, đồng thời giữ được kỷ luật môi trường và chất lượng dự án. Mục tiêu tổ chức lại không gian kinh tế theo hướng đa trung tâm, đa cực và tăng cường liên kết với TP.HCM, vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và Campuchia chỉ có ý nghĩa khi những nhà máy, kho bãi, dịch vụ logistics, khu đô thị công nhân thực sự mọc lên trên nền hạ tầng công nghiệp đã chuẩn bị sẵn. Nếu làm được, làn sóng 920.000 tỷ đồng sẽ không còn là “sự kiện một ngày”, mà trở thành bước ngoặt trên hành trình công nghiệp hóa Tây Ninh.
