AI trong trường học chuyển từ định hướng sang kế hoạch
Giáo dục trí tuệ nhân tạo trong trường phổ thông là việc giúp học sinh hiểu kiến thức nền tảng về AI, biết vận dụng công cụ phù hợp và đánh giá tác động của công nghệ trong học tập, đời sống. Đây không nên chỉ là dạy cách dùng phần mềm: giá trị của môn học nằm ở khả năng kiểm chứng thông tin, sử dụng có trách nhiệm và nhận biết giới hạn của AI. Hai địa phương đang biến định hướng đó thành kế hoạch có mốc thời gian cụ thể. Ngày 10.11, UBND tỉnh Khánh Hòa thông tin Phó Chủ tịch Nguyễn Thanh Hà đã ký kế hoạch phát triển, ứng dụng AI trong ngành giáo dục giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035. Lâm Đồng ban hành Kế hoạch số 19505 về phát triển và ứng dụng AI trong giáo dục giai đoạn 2026–2030. Điểm đáng chú ý không chỉ là AI được đưa vào trường học, mà là các tỉnh đã bắt đầu xác định quy mô, nội dung và nhịp triển khai.
Khánh Hòa đặt mốc phổ cập sớm, kèm yêu cầu an toàn
Khánh Hòa chọn mục tiêu bao phủ rõ ràng: từ năm học 2026–2027, 100% cơ sở giáo dục phổ thông phải tổ chức giáo dục AI, với nội dung cốt lõi 12 tiết mỗi lớp trong năm học. Nội dung được lồng ghép vào kế hoạch giáo dục nhà trường, không làm tăng áp lực học tập và không buộc từng trường phải trang bị phần mềm AI riêng. Đây là cách tiếp cận thực tế, vì phổ cập sẽ khó thành công nếu trường học phải tự giải quyết thêm gánh nặng công nghệ. Chương trình dự kiến tăng dần theo lứa tuổi: học sinh tiểu học làm quen ứng dụng đơn giản và an toàn số; học sinh THCS dùng AI có kiểm soát, tạo sản phẩm số và đánh giá độ tin cậy của thông tin; học sinh THPT vận dụng công nghệ vào nghiên cứu, vấn đề liên môn và định hướng nghề nghiệp. Tỉnh đặt mục tiêu bồi dưỡng AI cho ít nhất 80% cán bộ, nhà giáo và người lao động ngành giáo dục vào năm 2028, rồi đạt 100% vào năm 2030.
Kế hoạch cũng đặt giới hạn cần thiết: AI chỉ hỗ trợ giáo viên, không thay thế quyền quyết định chuyên môn; không được dùng để tự quyết định điểm, xếp hạng, khen thưởng hay kỷ luật học sinh. Quy định bảo vệ dữ liệu trẻ em và cấm đưa tài liệu mật, dữ liệu nội bộ nhạy cảm lên công cụ AI công cộng cho thấy phổ cập không thể tách rời an toàn.
Lâm Đồng chia lộ trình thành các chặng triển khai
Lâm Đồng cũng xác định nội dung cốt lõi 12 tiết mỗi lớp mỗi năm, nhưng kế hoạch nổi bật hơn ở lộ trình theo từng năm học và phần mở rộng do trường chủ động bố trí. Nội dung cốt lõi cung cấp kiến thức, kỹ năng AI thiết yếu để hỗ trợ học các môn và hoạt động giáo dục; phần mở rộng nhằm phát triển hiểu biết, năng lực sáng tạo theo nhu cầu và điều kiện thực tế. Học sinh tham gia phần mở rộng trên tinh thần tự nguyện, tự chọn, tránh biến AI thành một nguồn quá tải mới. Các mốc được phân kỳ: năm học 2027–2028 tập trung triển khai đồng bộ và hoàn thiện học liệu; năm học 2028–2029 nâng cao chất lượng, mở rộng ứng dụng; năm học 2029–2030 tổng kết, nhân rộng mô hình hiệu quả và định hướng giai đoạn tiếp theo. Cách chia chặng giúp địa phương có thời gian hoàn thiện tài liệu và điều chỉnh thực hành, nhưng cũng khiến chất lượng triển khai ban đầu phụ thuộc nhiều vào năng lực chuẩn bị của từng cơ sở.
So với mốc phổ cập 2026–2027 được Khánh Hòa nêu rõ, Lâm Đồng nhấn vào tiến trình củng cố và mở rộng trong các năm tiếp theo. Tỉnh giao các sở, ngành, địa phương bảo đảm hạ tầng công nghệ thông tin, nền tảng số, ứng dụng AI và kinh phí; trường học được chủ động chọn thời điểm, phương pháp, công cụ và hình thức phù hợp điều kiện thực tế. Tính linh hoạt là cần thiết, nhưng nếu điều kiện giữa các trường chênh lệch, trải nghiệm AI của học sinh cũng có thể không đồng đều.
Chất lượng sẽ phụ thuộc vào chương trình, giáo viên và điều kiện thực tế
Hai kế hoạch cùng theo hướng AI giáo dục phổ thông có nội dung cốt lõi, giới hạn 12 tiết mỗi lớp mỗi năm và nhấn mạnh sử dụng an toàn, có trách nhiệm. Khác biệt chính nằm ở nhịp thực hiện: Khánh Hòa đặt đích tổ chức giáo dục AI tại mọi cơ sở phổ thông ngay từ năm học 2026–2027, còn Lâm Đồng nêu rõ các chặng hoàn thiện học liệu, mở rộng ứng dụng rồi tổng kết. Một bên làm nổi bật độ bao phủ sớm; bên kia cho thấy cách tổ chức tiến trình nhiều năm. Điều cần theo dõi tiếp không chỉ là số trường đã triển khai. Chương trình học phải phù hợp từng cấp, giáo viên cần được bồi dưỡng để hướng dẫn học sinh kiểm chứng nội dung do AI tạo ra, còn hạ tầng và công cụ phải đáp ứng điều kiện thực tế mà không tạo rào cản mới. Cần đánh giá cả mức độ an toàn dữ liệu và việc giữ cho phần học mở rộng thực sự tự chọn. Kế hoạch giáo dục AI chỉ có ý nghĩa khi học sinh học được cách suy nghĩ và chịu trách nhiệm, chứ không dừng ở thao tác với công cụ.
Kết luận, Khánh Hòa và Lâm Đồng đã đưa AI trong trường học ra khỏi phạm vi khẩu hiệu bằng mục tiêu và mốc triển khai cụ thể. Thước đo thành công sẽ là chất lượng dạy học, sự chuẩn bị của giáo viên và khả năng bảo đảm cơ hội tiếp cận phù hợp giữa các trường.
