Concert bùng nổ: bề nổi hào nhoáng và câu hỏi lợi nhuận
Bùng nổ concert kinh tế Việt Nam hiện nay là hiện tượng thị trường âm nhạc trực tiếp tăng tốc với hàng loạt đêm diễn quy mô hàng chục nghìn khán giả, vé bán hết nhanh, kéo theo dòng tiền lớn từ khán giả, doanh nghiệp và ngân hàng, nhưng đồng thời đặt ra bài toán thu hồi vốn, lợi nhuận sự kiện âm nhạc và tính bền vững cho cả nghệ sĩ lẫn nhà tổ chức. Thị trường concert Việt đang bước vào giai đoạn sôi động với sự xuất hiện của nhiều chương trình quy mô lớn, từ Anh trai vượt ngàn chông gai, Tinh hà “say hi” đến concert của Big Bang, Mỹ Tâm, Tùng Dương, HIEUTHUHAI hay Phùng Khánh Linh. Quý cuối cùng của năm chứng kiến hiện tượng chưa từng có khi chuỗi concert lớn nhỏ đổ bộ trên cả nước, chỉ riêng một đêm 17/10 đã có 4 concert lớn đồng loạt diễn ra tại TP.HCM. Bề nổi là hào quang, nhưng câu hỏi “ai lãi đậm?” vẫn chưa có câu trả lời đơn giản.
Ai đang rót tiền cho những cuộc chơi hàng chục tỷ?
Đầu tư concert quy mô lớn hiện không còn là cuộc chơi đơn lẻ của các công ty giải trí, mà là mạng lưới vốn phức tạp nơi ngân hàng, nhãn hàng và doanh nghiệp dịch vụ cùng tham gia. Một concert quy mô lớn có thể ngốn trên 20 tỷ đồng cho sân khấu, âm thanh, ánh sáng, vận hành, truyền thông và hậu kỳ, con số này còn thay đổi theo địa điểm, số đêm diễn, dàn nghệ sĩ và mức độ đầu tư trải nghiệm. Lúc này, nhà tổ chức không thể “đơn thương độc mã”, họ cần các đối tác tài chính và thương hiệu đồng hành. Ở những chuỗi concert như Anh trai vượt ngàn chông gai hay Tinh hà “say hi”, nhóm nhãn hàng hiện diện trải dài từ ngân hàng, viễn thông, đồ uống đến công nghệ, ôtô, bất động sản. Techcombank đồng hành với concert của hơn 30 nghệ sĩ, TPBank giữ vai trò nhà tài trợ kim cương cho Tinh hà “say hi”. Nói thẳng: nếu không có tiền của ngân hàng và doanh nghiệp, phần lớn concert hoành tráng khó mà dựng nổi.
Doanh thu concert Việt: vé cháy hàng chưa đủ để có lãi
Nhìn từ ngoài, doanh thu concert Việt có vẻ “khủng”: một số concert quy mô hàng chục nghìn khán giả vẫn nhanh chóng hết vé, khán giả sẵn sàng chi từ 1-2 triệu đồng đến hàng chục triệu đồng cho một cặp vé để gặp thần tượng. Nhưng lợi nhuận sự kiện âm nhạc lại là câu chuyện khác. Theo các nhà sản xuất, rất khó đánh giá hiệu quả kinh doanh chỉ dựa trên quy mô khán giả hoặc giá vé; nó còn phụ thuộc vào cách ban tổ chức bán hàng hóa, phát triển IP phía sau. Một nhận định đáng trích dẫn là: “Nếu chỉ là một chương trình thuần bán vé, khả năng thu hồi vốn sẽ không bảo đảm lắm”. Nói cách khác, vé cháy hàng chỉ mới là bước đầu của bài toán tài chính; không có lớp doanh thu thứ hai từ bản quyền, phát sóng, nền tảng số, thương mại hóa format, concert rất dễ rơi vào trạng thái hòa vốn hoặc lãi ít.
Cạnh tranh khốc liệt: khi nhiều concert cùng tranh một ví tiền
Sự bùng nổ concert kinh tế Việt Nam kéo theo cạnh tranh khốc liệt, không chỉ giữa nghệ sĩ mà còn giữa các mô hình khai thác doanh thu. Việc nhiều concert lớn cùng diễn ra trong một đêm cho thấy mức độ cạnh tranh cao, nhưng cũng chứng minh nhu cầu thực tế của công chúng khi nhiều chương trình đã bán hết vé hoặc kín chỗ ngay từ khâu mở bán. Trong cuộc cạnh tranh đó, nhà sản xuất và nghệ sĩ buộc phải nâng mức đầu tư, đẩy mạnh truyền thông để lấp đầy khán đài. Khán giả hưởng lợi ở trải nghiệm âm thanh, ánh sáng, công nghệ vé, dịch vụ tại chỗ; du lịch là ngành đầu tiên hưởng lợi với lưu trú, đi lại, ăn uống và các dịch vụ đều gia tăng. Nhưng chi phí sản xuất leo thang khiến biên lợi nhuận bị bào mòn. Sẽ có chương trình thua lỗ, có chương trình thu lợi nhuận lớn, hòa vốn hoặc chỉ lãi một chút. Thị trường sôi động, song không phải ai cũng thắng.
Tương lai concert Việt: muốn bền vững phải vượt khỏi “đêm diễn đơn lẻ”
Có thể khẳng định nhu cầu thưởng thức các chương trình âm nhạc trực tiếp sẽ còn tồn tại và phát triển. Khán giả ngày càng ủng hộ concert, sẵn sàng chi tiền và gắn bó với thần tượng, tạo động lực để nhà tổ chức liên tục triển khai chương trình mới. Tuy vậy, để đầu tư concert quy mô lớn trở thành mô hình bền vững, thị trường phải dịch chuyển từ tư duy “mua suất xuất hiện” sang xây dựng trải nghiệm, cộng đồng và tài sản thương hiệu dài hạn. Một hướng đi được đề xuất là xây dựng các chương trình âm nhạc mang thương hiệu Việt, mời nghệ sĩ quốc tế biểu diễn cùng nghệ sĩ trong nước trên cùng sân khấu, phát triển thành tuần lễ âm nhạc hoặc lễ hội kéo dài để mở rộng quy mô và tăng khả năng tiếp cận khán giả quốc tế. Nếu concert chỉ dừng ở một đêm bùng nổ cảm xúc, lợi nhuận sự kiện âm nhạc sẽ luôn mong manh; khi trở thành hệ sinh thái văn hóa – du lịch – thương mại, bài toán lãi mới có cơ hội giải được.
