Biển người tạo doanh thu, nhưng không phải lợi nhuận
Doanh thu concert Việt Nam là tổng dòng tiền tạo ra từ vé, tài trợ và hoạt động bán hàng tại sự kiện, trước khi trừ chi phí sản xuất, nghệ sĩ, địa điểm và vận hành. Trong hai ngày 17 và 18/10, bốn concert của Tinh Hà Say Hi và Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai diễn ra tại TPHCM, thu hút gần 200.000 khán giả. Sức hút ấy không chỉ nằm ở những khán đài kín chỗ: vé từ vài trăm nghìn đồng đến hàng triệu đồng được bán hết trong vài chục phút, còn người xem vẫn đến bất chấp mưa gió. Với mức giá được công bố từ 800.000 đồng đến khoảng 10 triệu đồng, thậm chí hàng chục triệu đồng cho hạng VIP, một đêm có 40.000–50.000 khán giả có thể tạo ra doanh thu vé thô vài chục tỷ đồng. Nhưng doanh thu ấy chỉ là điểm khởi đầu; nhầm nó với lợi nhuận là bỏ qua phần tốn kém nhất của cuộc chơi.
Vé, tài trợ và hàng hóa: ai nhận phần nào?
Vé là nguồn thu cốt lõi, nhưng không phải nguồn duy nhất. Nhà tổ chức còn bán quyền tài trợ cho thương hiệu, từ đặt tên chương trình đến hiện diện trên sân khấu và phân phối vé cho khách hàng; tiền tài trợ có thể giúp giảm rủi ro trước khi mở bán. Nguồn thứ ba là hàng lưu niệm như áo, lightstick, phụ kiện cùng hoạt động ăn uống tại địa điểm diễn ra concert; quy mô nhỏ hơn vé nhưng có thể đem lại biên lợi nhuận cao. Việc phân chia lợi nhuận concert không theo một tỷ lệ cố định được áp dụng cho mọi show. Nghệ sĩ có thể nhận thù lao trọn gói theo hợp đồng độc quyền với chương trình, hoặc thỏa thuận phần trăm doanh thu vé và hàng lưu niệm. Địa điểm thường thu tiền thuê mặt bằng, còn đơn vị tổ chức gánh trách nhiệm gom các nguồn thu và thanh toán nhiều khoản. Vì vậy, vé đắt hay bán sạch chưa đủ để xác định ai hưởng phần lớn nhất.
Chi phí tổ chức concert mới là phép thử
Một sân khấu hàng chục nghìn người đòi hỏi khoản đầu tư lớn vào âm thanh, ánh sáng, màn hình LED, laser, pháo hoa và đội ngũ kỹ thuật vận hành nhiều ngày. Đạo diễn sân khấu Hoàng Lê cho biết chi phí sản xuất thường chiếm 40–50% tổng ngân sách. Đó mới là một phần của bài toán: địa điểm quy mô lớn có giá thuê cao, đi kèm an ninh, hàng rào, giấy phép, bảo hiểm và y tế. Cát-xê nghệ sĩ, vũ công, ban nhạc và tiền tác quyền cũng làm ngân sách tăng thêm. Đây là lý do doanh thu vé thô không thể được xem như khoản tiền nhà tổ chức bỏ túi. Trong một số trường hợp, tài trợ có thể giúp nhà sản xuất hòa vốn hoặc bao phủ tới 70% chi phí sản xuất trước khi bán vé; khi đó, doanh thu vé đại trà về sau có thể gần như trở thành lợi nhuận ròng. Nhưng đó là kịch bản có điều kiện, không phải cam kết cho mọi concert.
Concert còn nuôi kinh tế đêm
Giá trị của một concert không dừng ở cổng soát vé. Khán giả ngày nay sẵn sàng đi giữa các tỉnh, thành và kết hợp xem nhạc với du lịch, ăn uống, nghỉ dưỡng; vì thế, khách sạn, vận tải, nhà hàng và dịch vụ địa phương cũng có thể hưởng lợi. Đây là hiệu ứng đáng kể của kinh tế sân khấu nhạc sống: một đêm diễn có sức hút có thể kéo theo chi tiêu ở nhiều ngành, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM. Nhu cầu giải trí, gặp gỡ và trải nghiệm văn hóa tăng vào cuối năm, cùng văn hóa thần tượng, mạng xã hội và nhu cầu nghe nhạc trực tiếp của khán giả trẻ, đang giúp thị trường mở rộng. Lịch được công bố khi đó còn có đêm thứ ba của Tinh Hà Say Hi tại Hà Nội vào ngày 19/11 và hai đêm BigBang ở Mỹ Đình ngày 24–25/10, dự kiến đón 100.000 khán giả. Concert chỉ tạo giá trị bền vững khi doanh thu được quản trị tốt và lợi ích lan ra ngoài sân khấu.
