Nghỉ hưu là một chuyển tiếp, không phải dấu chấm hết
Nghỉ hưu là giai đoạn chuyển từ nhịp sống gắn với công việc sang cuộc sống có nhiều quyền chủ động hơn, khi mỗi người cần sắp xếp lại thời gian, quan hệ và mục tiêu phù hợp với hoàn cảnh mới. Vì vậy, nghỉ hưu không mặc nhiên dẫn đến mất phương hướng; điều đáng quan tâm là ta sẽ dùng khoảng trống sau công việc để làm gì. Việt Nam đang già hóa nhanh và cấu trúc gia đình thay đổi, khiến việc sống chủ động khi lớn tuổi trở nên thiết thực hơn. Năm 2025, người từ 60 tuổi trở lên chiếm 14,5% dân số; tỷ lệ người cao tuổi sống một mình cũng tăng từ 9,7% năm 2009 lên 13,7% năm 2019. Những con số ấy không nói rằng ai cũng cô đơn, nhưng nhắc rằng có một đời sống riêng, các mối quan hệ ngoài gia đình và mục tiêu cá nhân sẽ giúp tuổi nghỉ hưu bớt phụ thuộc vào một vai trò duy nhất.
Bà Đặng Huy Lam chọn dành thời gian cho chính mình
Vừa nghỉ hưu ở tuổi 59, bà Đặng Huy Lam, cựu giáo viên tại TP HCM, dành thời gian du lịch, chăm sóc sức khỏe, ở bên bạn đời và làm những điều từng phải gác lại. Vài tháng sau khi rời công việc, bà đã có chuyến đi Nga cùng bạn bè, đồng thời khám phá những nơi trước đây chưa thể đến vì công việc và gia đình. Điều đáng chú ý không phải là lịch trình du lịch, mà là cách bà giữ quyền lựa chọn cho mình. Bà vẫn giúp trông bốn cháu khi gia đình cần, nhưng ngoài thời gian ấy, bà dành phần lớn thời gian cho kế hoạch riêng. Có lương hưu ổn định và khoản tích lũy, bà chủ động tính việc chăm sóc bản thân, đi chơi hay mua món đồ yêu thích. Với bà, tuổi nghỉ hưu là thời gian đẹp vì công việc đã hoàn thành, con cái yên bề và gánh nặng cơm áo nhẹ hơn. Đó là một kiểu tâm lý nghỉ hưu đáng học hỏi: vẫn gắn bó với gia đình mà không đánh mất đời sống cá nhân.
Khi hụt hẫng được thay bằng kết nối và mục tiêu mới
Không phải ai cũng bước vào giai đoạn này với sự nhẹ nhõm. Bà Thu Trâm từng dành nhiều năm hỗ trợ con chăm cháu; khi các cháu lớn và con cái tự thu xếp việc nhà, bà cảm thấy hụt hẫng, nghĩ rằng mình không còn được cần đến. Bước ngoặt đến khi bà cùng con gái tham gia lớp nấu ăn và các câu lạc bộ dành cho người cao tuổi. Gặp những người cùng tuổi vui vẻ, chủ động chăm sóc sức khỏe tinh thần giúp bà thay đổi cách nhìn, rồi thử học vẽ, khiêu vũ và dành thời gian cho những chuyến đi trong nước. Câu chuyện này cho thấy kết nối không chỉ là có người ở cạnh, mà còn là được tham gia và có điều để mong đợi. Gia đình vẫn quan trọng, nhưng không nên là nguồn ý nghĩa duy nhất. Bạn bè, lớp học, sở thích và đồng nghiệp cũ có thể tạo nhịp sinh hoạt mới, giảm nguy cơ thu mình. Sống vui tuổi già không đòi hỏi lịch trình dày đặc; đôi khi, một hoạt động đều đặn và cảm giác mình còn đóng góp đã đủ làm ngày sống có trọng tâm.
Hạnh phúc tuổi già cần mục tiêu vừa sức và niềm vui có ý nghĩa
Tại Hội nghị Khoa học Kỹ thuật thường niên về lão khoa ngày 31/10, GS Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh rằng hạnh phúc tuổi già không chỉ đến từ tiền bạc hay sức khỏe; các mối quan hệ, mục đích sống và sự tham gia vào hoạt động cũng góp phần tạo nên sự hài lòng. Quan điểm ấy có sức thuyết phục vì tuổi tác làm thay đổi thể lực, khả năng phục hồi và cách mỗi người xử lý công việc. Cố theo đuổi mọi mục tiêu như thời còn đi làm có thể dẫn đến thất vọng; điều chỉnh mục tiêu theo năng lực hiện tại không phải đầu hàng, mà là chọn điều có thể đem lại niềm vui thực chất. Muốn bảo vệ sức khỏe tinh thần, hãy chăm sóc cơ thể, duy trì liên hệ với gia đình, bạn bè và chọn hoạt động phù hợp. Tập luyện cần cân nhắc sức khỏe, môn tập, thời lượng và tần suất; không gian sống cũng nên thuận tiện, giảm vật cản và nguy cơ té ngã. Kết luận rất giản dị: nghỉ hưu không lấy đi giá trị của một người. Giá trị ấy có thể được tìm lại qua lựa chọn vừa sức, sự kết nối và những điều họ chủ động làm mỗi ngày.
