AI trong dạy Toán: công cụ mở lối khám phá
AI trong dạy Toán là việc giáo viên đưa trí tuệ nhân tạo cùng các công cụ số vào bài giảng để minh họa kiến thức, khuyến khích học sinh khám phá và vận dụng tư duy, thay vì chỉ nghe giảng rồi ghi nhớ công thức. Trong làn sóng chuyển đổi số giáo dục, Trần Đức Quân, giáo viên Toán sinh năm 1996 tại Trường TH–THCS & THPT iSchool Hà Tĩnh, được giới thiệu là nhà giáo trẻ tiên phong ứng dụng công nghệ thông tin, AI, phần mềm mô phỏng và STEM vào giờ lên lớp. Đây không phải câu chuyện về công nghệ thay thế người thầy; điểm đáng chú ý là cách thầy dùng công nghệ để làm rõ ý tưởng và trao thêm quyền chủ động cho học sinh. Tháng 11/2026, Quân là một trong ba giáo viên Hà Tĩnh được vinh danh Nhà giáo trẻ tiêu biểu toàn quốc. Danh hiệu ghi nhận thành tích, còn giá trị của cách dạy nằm ở trải nghiệm học tập mà học sinh có được.

Từ hình học trừu tượng đến bài học dễ hình dung
Một mô hình hình học không gian thường khó nắm bắt nếu chỉ nằm trên trang giấy. Qua phần mềm mô phỏng trực quan và hình ảnh công nghệ do thầy thiết kế, những cấu trúc phức tạp cùng bài toán trừu tượng trở nên dễ quan sát, giúp học sinh có điểm tựa để suy luận. Nhưng ứng dụng công nghệ chỉ hữu ích khi nó phục vụ mục tiêu học tập: làm sáng tỏ vấn đề, chứ không biến tiết học thành màn trình diễn thiết bị. Trong giờ học Toán của Quân, học sinh được khuyến khích tự tìm lời giải, thử nhiều cách tiếp cận rồi trao đổi với bạn. Cách tổ chức ấy biến lớp học thành không gian mở, nơi các em đặt câu hỏi và tranh biện thay vì chờ sẵn đáp án. Đây là điểm mạnh của đổi mới giáo dục: phương tiện mới tạo hứng thú, còn tư duy của học sinh vẫn là trung tâm.

Đưa Toán ra khỏi trang sách
Công nghệ không phải con đường duy nhất để làm mới bài học; liên hệ kiến thức với thực tiễn mới giúp học sinh hiểu vì sao mình cần học Toán. Quân cho rằng muốn học sinh yêu thích môn học, trước hết cần cho các em thấy Toán sống động và có tính ứng dụng trong đời sống. Tinh thần đó được thể hiện qua việc khuyến khích học sinh chủ động tìm tòi và qua các dự án nghiên cứu khoa học kỹ thuật mà thầy hướng dẫn. Năm học 2024–2025, một dự án đạt giải Khuyến khích cấp tỉnh; năm học 2025–2026, dự án khác giành giải Ba. Từ phát hiện vấn đề đến tìm giải pháp và thử nghiệm sản phẩm, học sinh rèn tư duy, phối hợp nhóm và khả năng xử lý tình huống. Khi Toán gắn với việc làm ra hoặc giải thích một điều cụ thể, môn học bớt xa cách và sự tò mò có cơ hội chuyển thành đam mê.

Hứng thú đến từ quyền được chủ động
Dấu hiệu thuyết phục nhất của một phương pháp mới không phải số lượng công cụ được sử dụng, mà là việc học sinh có muốn tham gia hay không. Một học sinh từng áp lực với môn Toán chia sẻ rằng sau khi học cùng thầy Quân, em thấy môn học thú vị hơn và các tiết học trôi qua nhanh, cuốn hút. Những học sinh từng e dè cũng dần tìm lại niềm say mê nhờ sự kiên nhẫn và cách truyền cảm hứng của thầy. Điều đó cho thấy AI và mô phỏng chỉ phát huy tác dụng khi kết hợp với cách dạy khuyến khích học sinh tự hỏi, tự thử và trao đổi. Quân từng bước tìm hiểu công cụ công nghệ sau kinh nghiệm dạy trực tuyến trong thời gian dịch COVID-19; thầy cũng có chứng chỉ Microsoft Certified Educator và được Microsoft công nhận là Chuyên gia giáo dục sáng tạo trong tám năm liên tiếp. Bài học rộng hơn là đổi mới có thể bắt đầu từ một thay đổi vừa sức trong cách tổ chức tiết học, miễn là học sinh được học chủ động hơn.
Trần Đức Quân cho thấy AI trong dạy học không tự tạo ra tình yêu môn Toán. Công nghệ trở nên có ý nghĩa khi giúp kiến thức dễ hình dung, gắn bài học với thực tế và mở không gian cho học sinh tự khám phá. Vì vậy, điều đáng học hỏi không chỉ là đưa thêm thiết bị hay phần mềm vào lớp, mà là đặt câu hỏi xem chúng có giúp học sinh hiểu sâu và muốn tiếp tục tìm lời giải hay không. Khi câu trả lời là có, đổi mới giáo dục không còn là khẩu hiệu: nó hiện ra trong một giờ học Toán nơi các em bớt sợ sai, dám tranh luận và nhận ra niềm vui của việc suy nghĩ.







