Bác sĩ giả mạo và thuốc “thần dược”: mối nguy mới trên Facebook, Zalo
Lừa đảo sức khỏe online là hình thức kẻ xấu lợi dụng mạng xã hội để giả mạo bác sĩ, bệnh nhân khỏi bệnh và quảng cáo thuốc giả hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc, nhằm chiếm đoạt tiền và đẩy người bệnh vào nguy cơ bỏ điều trị an toàn để chạy theo “phương thuốc thần kỳ” nguy hiểm cho tính mạng. Đây không phải chuyện hi hữu mà đang trở thành một “dịch bệnh thông tin” trên Facebook, Zalo, các sàn thương mại điện tử. Nạn nhân thường là người mắc bệnh mạn tính, tuyệt vọng tìm cách chữa khỏi và tin vào những lời hứa không có cơ sở, từ bác sĩ giả mạo đến các sản phẩm được tô vẽ là thuốc nam gia truyền, thuốc ngoại xách tay. Nếu chúng ta không tỉnh táo, bảo vệ sức khỏe mạng xã hội có thể trở thành điểm yếu lớn nhất trong hành trình điều trị.
Chiêu trò dựng bác sĩ, tạo bệnh nhân khỏi u rồi bán thuốc nam “gia truyền”
Một đường dây tại Hà Nội đã bị khởi tố vì sản xuất và bán sản phẩm quảng cáo là thuốc nam “giả truyền” chữa u bướu, chiếm đoạt tài sản của người bệnh. Điểm đáng sợ không chỉ là quảng cáo thuốc giả, mà là kịch bản tinh vi: chúng dùng nhiều tài khoản mạng xã hội, đóng vai người đã từng mắc bệnh, chia sẻ “hành trình chữa khỏi” bằng các sản phẩm mang tên Tieu Giap Duong, Tieu Giap Thien để gieo niềm tin. Sau đó, những người này xin số điện thoại, chuyển cho nhóm bán hàng, tiếp tục tư vấn qua Zalo. Song song, một số đối tượng giả mạo bác sĩ Thien, sử dụng sẵn nội dung tư vấn, “khám” qua mạng và hướng dẫn dùng thuốc như đang điều trị chuyên môn. Nhiều người không nhận ra mình đang trò chuyện với bác sĩ giả mạo, vì họ mặc áo blouse, nói năng như chuyên gia và liên tục khẳng định sản phẩm có thể “loại bỏ khối u”, “thay thế điều trị tại bệnh viện”.
Livestream bán thuốc: nỗi sợ bệnh tật bị biến thành công cụ chốt đơn
Hiện tượng livestream bán thuốc, kê đơn qua vài dòng bình luận đang bùng nổ, đến mức cơ quan quản lý phải vào cuộc. Bộ Y tế đã đề xuất sửa Khoản 19, Điều 6 Luật Dược để cấm hành vi livestream bán thuốc nếu không diễn ra trên các nền tảng kinh doanh trực tiếp hoặc trung gian được phép. Điều đó cho thấy lừa đảo sức khỏe online đã vượt mức cảnh báo. Trong vài phút xem livestream, người bệnh được “chẩn đoán”, được đưa phác đồ điều trị và bị thúc ép mua thuốc ngay, đánh vào nỗi lo bệnh nhưng bỏ qua quy trình khám chữa an toàn. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, các buổi phát trực tiếp này nhắm đến người đau khớp, tiểu đường, rối loạn tiêu hóa – những bệnh mạn tính cần điều trị lâu dài. Lời hứa “khỏi hẳn”, “không cần tái khám, không cần thuốc bệnh viện” hấp dẫn hơn rất nhiều so với khuyến cáo kiên trì điều trị. Người bán khoác áo blouse, ngồi trong phòng giống phòng khám, đọc tên bệnh rồi đưa ngay hộp thuốc và câu nói quen thuộc: “Số lượng có hạn, đặt ngay để được giảm giá”. Đây là lúc ranh giới giữa chia sẻ kiến thức và điều trị cá thể bị xóa bỏ hoàn toàn.
An Cung “phòng đột quỵ”: ảo tưởng chiếc khiên bảo vệ sức khỏe mạng xã hội
An Cung ngưu hoàng hoàn đang được quảng cáo dày đặc trên mạng xã hội như một “thần dược” phòng và điều trị nhiều bệnh, từ rối loạn tiền đình, thiếu máu não đến “trị đột quỵ”. Nhiều tài khoản giới thiệu đây là sản phẩm giúp “bổ não”, “ngăn bệnh” cho người có nguy cơ đột quỵ như tăng huyết áp, từng tai biến; hướng dẫn uống mỗi ngày một viên từ tuổi 30 trở lên để phòng ngừa. Tuy nhiên, ThS.BS Đoàn Dự Mạnh khẳng định hiện chưa có nghiên cứu khoa học uy tín nào công nhận An Cung là biện pháp phòng đột quỵ. Do đó, người dân không được coi An Cung ngưu hoàng hoàn là “tấm khiên” chống đột quỵ hay tự ý dùng định kỳ mà không có đơn bác sĩ. Khi tin vào chiếc “khiên” ảo này, nhiều người chủ quan, bỏ kiểm tra định kỳ, tự ngưng thuốc bác sĩ kê hoặc không kiểm soát các yếu tố nguy cơ thật sự. Trong khi bảo vệ sức khỏe mạng xã hội phải bắt đầu từ việc phân biệt rõ đâu là thuốc, đâu là thực phẩm chức năng, đâu là lời quảng cáo thổi phồng.
Làm gì để không trở thành nạn nhân: dấu hiệu cảnh báo và bước cần làm ngay
Điều đáng nói là pháp luật đang siết chặt, nhưng người bệnh cũng phải tự bảo vệ mình. Bất kỳ quảng cáo thuốc giả nào hứa hẹn “chữa khỏi mọi bệnh”, “tiêu hết u bướu”, “thay thế điều trị tại bệnh viện” đều cần bị nghi ngờ và kiểm tra kỹ trước khi dùng. Nếu người bán yêu cầu dừng hết thuốc hiện tại, cam kết chữa khỏi tất cả bệnh, hoặc thúc ép mua vì “sắp hết suất”, hãy dừng giao dịch ngay. Đó là những lá cờ đỏ điển hình của lừa đảo sức khỏe online. Để bảo vệ sức khỏe mạng xã hội, người bệnh tuyệt đối không cung cấp hồ sơ bệnh án, số điện thoại, địa chỉ cho tài khoản lạ chỉ vì lời hứa “sẽ có bác sĩ gọi lại”; không chuyển tiền, không nhận thuốc khi chưa biết rõ người bán, sản phẩm và độ phù hợp với tình trạng bệnh. Thuốc mua online, nếu được phép, phải từ nhà thuốc, đơn vị kinh doanh đáp ứng yêu cầu pháp lý về cơ sở bán, loại thuốc và tư vấn. Bất cứ video nào dùng tên bác sĩ, bệnh viện, hãy kiểm tra lại qua kênh liên lạc chính thức của đơn vị đó. Quan trọng hơn, bệnh nhân đang điều trị không được tự ngưng thuốc, bỏ tái khám hoặc thay đổi phác đồ chỉ vì lời khuyên trên mạng xã hội. Thay vào đó, hãy trao đổi với bác sĩ để hiểu rõ tổn thương, hướng điều trị, đồng thời chủ động khám sức khỏe định kỳ và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.
