An ninh thông minh: từ khái niệm đến thay đổi thực tế trên địa bàn
An ninh thông minh là cách các địa phương kết hợp công nghệ thông tin, hệ thống camera giám sát AI, khóa thông minh và ứng dụng số để giám sát không gian đô thị, kiểm soát ra vào, hỗ trợ lực lượng chức năng và huy động người dân tham gia bảo vệ trật tự xã hội, từ đó giảm tội phạm, tai nạn và nâng cao chất lượng quản lý đô thị. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc coi công nghệ như một “lá chắn” an ninh không còn là lựa chọn phụ mà trở thành trụ cột chiến lược trong quản lý nhà nước, nhất là tại các địa bàn phức tạp về an ninh, trật tự. Điểm quan trọng: công nghệ không thay thế con người, nhưng buộc tư duy quản trị phải đổi mới.
Cách tiếp cận này khác hẳn tư duy gắn vài camera cho có. Khi các hệ thống camera giám sát AI, khóa thông minh và nền tảng số được thiết kế như một chỉnh thể, dữ liệu trở thành nguồn lực để chính quyền phát hiện sớm rủi ro, người dân chủ động phòng ngừa, và lực lượng an ninh xử lý tình huống nhanh hơn, chính xác hơn. Đây là bước chuyển từ mô hình phản ứng thụ động sang phòng ngừa chủ động, gắn với các mục tiêu lớn hơn như xây dựng khu dân cư an toàn, văn minh, nông thôn mới kiểu mẫu và đô thị hiện đại.
Cổng ANTT thông minh Phong Hiệp: mô hình tiên phong và bài học quản trị
Nếu cần một minh chứng sống động cho sức mạnh của an ninh thông minh trong quản lý đô thị, “Cổng an ninh trật tự thông minh” tại xã Phong Hiệp là ví dụ rõ ràng nhất. Mô hình này ra đời ngày 30/11/2022, được xây dựng kiên cố với cửa cuốn, bộ điều khiển hành trình tự động và hệ thống camera giám sát kết nối Internet 24/7, toàn bộ vận hành thông qua ứng dụng trên điện thoại di động. Thay vì bố trí lực lượng trực cổng theo cách truyền thống, tổ quản lý có thể theo dõi, đóng mở cổng, kích hoạt chuông báo động từ xa, biến một hạ tầng vật lý thành nút điều phối an ninh thông minh cấp tổ dân phố. Đây là một lựa chọn quyết đoán: dùng công nghệ để tiết kiệm nhân lực mà không đánh đổi mức độ an toàn.
Bài học cốt lõi của Phong Hiệp không nằm ở thiết bị, mà ở cách tổ chức vận hành. Mô hình được quản lý bởi Ban Chỉ đạo 9 thành viên và 1 Tổ quản lý trực tiếp gồm 5 người, với quy chế rõ ràng về trách nhiệm và quy trình xử lý thông tin. Một câu có thể trích dẫn là: "Tính riêng từ đầu năm 2026, thông qua mô hình Cổng ANTT thông minh, Công an xã Phong Hiệp đã tuyên truyền cá biệt trên 500 lượt người, người dân cung cấp 6 nguồn tin, giúp triệt xóa 1 điểm tệ nạn xã hội, phát hiện, xử lý 3 trường hợp dương tính ma túy". Những con số này cho thấy khi công nghệ gắn với cộng đồng, dữ liệu không còn nằm yên trên màn hình, mà chuyển hóa thành hành động cụ thể trên địa bàn.
ANTT xã hội thông minh: mạng lưới camera và sức mạnh “tai mắt” người dân
Ở một cấp độ rộng hơn cổng kiểm soát ra vào, mô hình “An ninh trật tự xã hội thông minh” tại xã Tân Hưng thể hiện cách một mạng lưới camera giám sát AI gắn với cộng đồng có thể thay đổi toàn bộ trật tự xã hội. Tại đây, 20 camera giám sát an ninh được lắp đặt tại 11 vị trí trọng điểm trên các tuyến giao thông, khu dân cư, trụ sở cơ quan và khu vực phức tạp về an ninh; thêm 5 camera do người dân tự đầu tư, tự nguyện kết nối với hệ thống chung. Khi không gian công cộng được “mở mắt” 24/7, tội phạm, tệ nạn khó còn chỗ ẩn nấp như trước, và tai nạn giao thông được phát hiện, xử lý nhanh hơn. Quan trọng hơn, mỗi người dân trở thành một phần mắt xích trong mạng lưới này, không còn tâm lý “đèn nhà ai nấy sáng”.
Điểm đáng chú ý là mô hình an ninh thông minh này không được quảng bá như một hệ thống giám sát lạnh lùng, mà như một công cụ hỗ trợ quyền được sống trong môi trường an toàn, văn minh. Thông qua công tác tuyên truyền gắn liền với hệ thống camera, nhiều khu dân cư được xây dựng an toàn hơn, ý thức tự phòng, tự quản của người dân tăng rõ rệt. Một câu trích dẫn cho thấy sự thay đổi: "Mỗi người dân đã trở thành ‘tai mắt’, thành những tuyên truyền viên tích cực trong công tác bảo đảm ANTT, góp phần xây dựng môi trường sống bình yên, an toàn và văn minh". Khi người dân xem camera giám sát AI và nền tảng an ninh thông minh là công cụ của cộng đồng, chứ không phải của riêng lực lượng công an, hiệu quả quản lý địa bàn được nhân lên nhiều lần.
Công nghệ như “lá chắn” và tương lai quản lý đô thị an ninh thông minh
Từ Phong Hiệp đến Tân Hưng, một thông điệp chung nổi lên: công nghệ thông tin đang trở thành “lá chắn” bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở. Việc triển khai các mô hình an ninh thông minh kết hợp hệ thống camera giám sát trên toàn địa bàn đã tạo bước ngoặt lớn, thay đổi căn bản phương thức quản trị địa bàn và huy động sức mạnh toàn dân. Đây không chỉ là các dự án điểm mà đã được Bộ Công an công nhận và nhân rộng trên phạm vi toàn quốc, trở thành nền tảng để các địa phương khác tiếp tục ứng dụng trong bối cảnh chuyển đổi số là chủ trương xuyên suốt của Đảng và Nhà nước. Nếu biết tận dụng thêm các giải pháp mới như camera giám sát AI với khả năng phân tích hình ảnh nâng cao, khóa thông minh cho chung cư, hệ thống phát hiện khuôn mặt tại các điểm nhạy cảm, an ninh đô thị sẽ bước vào một giai đoạn hoàn toàn khác.
Tuy nhiên, cuộc chơi an ninh thông minh không phải là cuộc chạy đua lắp đặt thiết bị. Nó đòi hỏi ba điều kiện: quy chế hoạt động rõ ràng; đội ngũ biết dùng dữ liệu thay vì chỉ xem camera; và người dân được tham gia, được giải thích, được bảo vệ quyền riêng tư một cách tôn trọng. Nếu chỉ dừng ở mức “lắp cho có”, các hệ thống camera giám sát AI hay khóa thông minh sẽ trở thành gánh nặng chi phí chứ không đóng vai trò lá chắn. Ngược lại, khi công nghệ được đặt đúng vị trí trong chiến lược quản lý đô thị, những mô hình như Cổng ANTT thông minh hay ANTT xã hội thông minh sẽ là bước khởi đầu cho một thế hệ thành phố nơi bình yên không còn dựa vào may rủi, mà dựa vào dữ liệu, trách nhiệm và sự đồng lòng của cộng đồng.
