Khi cả ngành đi lùi, iPhone lại lập kỷ lục
Hiện tượng iPhone xuất xưởng kỷ lục giữa thị trường smartphone suy thoái là sự kiện cho thấy Apple đang đi ngược chu kỳ suy giảm toàn ngành, vừa phản ánh sức hút thương hiệu lẫn khả năng tận dụng cấu trúc thị trường cao cấp để duy trì tăng trưởng trong bối cảnh chi phí linh kiện, đặc biệt là bộ nhớ, tăng vọt và nhu cầu người dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu. Điểm đáng nói không phải là một quý tốt hơn thường lệ, mà là sự tương phản dữ dội với bức tranh ảm đạm của ngành. Trong quý II, lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu giảm 11% so với cùng kỳ, xuống mức thấp nhất của một quý II kể từ năm 2013. Trong bối cảnh đó, quý II của iPhone lại là quý II có lượng xuất xưởng cao nhất lịch sử. Theo Counterpoint Research, iPhone tăng khoảng 3% và nắm 20% thị phần toàn cầu – mức cao nhất mà Apple từng đạt trong một quý II. Đây không còn là may mắn, mà cho thấy mô hình kinh doanh của Apple tách rời khỏi chu kỳ suy thoái thông thường của thị trường smartphone.
Bộ nhớ tăng giá kéo thị trường xuống đáy, vì sao Apple thoát hiểm?
Động lực chính của làn sóng suy thoái smartphone toàn cầu đến từ cuộc khủng hoảng bộ nhớ: thiếu hụt chip nhớ kéo dài khiến chi phí linh kiện tăng cao và nhu cầu tiêu dùng suy yếu. Giá DRAM và NAND leo thang do nhu cầu AI bùng nổ trên toàn ngành bán dẫn, đẩy các nhà sản xuất Android vốn sống nhờ biên lợi nhuận mỏng vào thế khó: hoặc tăng giá, hoặc cắt cấu hình, hoặc chấp nhận lợi nhuận teo tóp. Trong môi trường đó, Apple vẫn tăng trưởng vì hãng không phụ thuộc vào cuộc đua giá rẻ. iPhone bám trụ phân khúc cao cấp, nơi khách hàng ít nhạy cảm với giá hơn và coi trọng trải nghiệm, hệ sinh thái, sự đồng bộ và vòng đời hỗ trợ lâu dài. Khi chi phí bộ nhớ tăng vọt, phần lớn nhà sản xuất phải co lại danh mục, còn Apple có dư địa để giữ hoặc điều chỉnh giá mà không làm nhu cầu sụt mạnh. Đó là lợi thế mô hình, chứ không chỉ là ưu thế sản phẩm.
Trung Quốc suy giảm nhưng Huawei và Apple lại tăng: vết nứt phân hóa
Thị trường smartphone Trung Quốc giảm 2% về số lượng xuất xưởng trong quý II so với năm trước, nhưng mức suy giảm này thấp hơn toàn cầu, nơi giảm 4% trong cùng thời gian. Đáng chú ý, giữa xu hướng smartphone Trung Quốc giảm, Huawei và Apple lại tăng trưởng, cho thấy sự phân hóa rất rõ giữa các nhà sản xuất. Huawei xuất xưởng kỷ lục 15,2 triệu máy, chiếm 23% thị phần, tăng mạnh từ 12,2 triệu và 18% một năm trước. Apple đạt 12,4 triệu iPhone, 19% thị phần, nhảy từ 10,1 triệu và 15% năm trước. Trong khi đó, Oppo, vivo, Xiaomi đều suy giảm từ 9% đến 21% về lượng máy và thị phần. Cuộc khủng hoảng bộ nhớ và chi phí linh kiện tăng cao làm gia tăng phân cực: những hãng có định vị cao cấp, kiểm soát tốt chuỗi cung ứng và cấu trúc giá ổn định vẫn lên, số còn lại buộc phải co mình. Việc Apple chưa tăng giá sản phẩm tại Trung Quốc giúp hãng hưởng lợi kép: giữ hình ảnh ổn định, đồng thời hút người dùng chán nản với sự điều chỉnh cấu hình và giá ở nhiều thương hiệu Android.
Sức hút thương hiệu và chiến lược sản phẩm: Apple đang bán thứ gì ngoài phần cứng?
Điều Apple bán ra không chỉ là smartphone, mà là trọn bộ hệ sinh thái khép kín. Đây chính là lý do iPhone tiếp tục tăng trưởng ngay cả khi người tiêu dùng toàn cầu có xu hướng cắt giảm chi tiêu cho thiết bị điện tử. Với một chiếc iPhone, người dùng mua kèm iOS, iCloud, Apple Watch, Mac, AirPods và cả mạng lưới dịch vụ số, từ đó chi phí chuyển đổi sang hệ khác trở nên rất cao. Mức độ trung thành của tệp khách hàng cao giúp Apple giữ doanh số ngay trong chu kỳ suy thoái. Ở cạnh tranh cao cấp, các hãng Android nhiều khi phải hy sinh cấu hình hoặc hạ giá để bảo vệ lợi nhuận, làm hình ảnh thương hiệu kém nhất quán. Apple làm ngược lại: duy trì nhận diện "không xuống nước", chấp nhận giá cao và tin tưởng rằng nhóm khách hàng mục tiêu sẵn sàng trả thêm nếu trải nghiệm đủ khác biệt. Đây là một chiến lược gây tranh cãi, nhưng kết quả quý II cho thấy nó đang hiệu quả hơn mô hình lấy khối lượng làm trọng.
Bài kiểm tra sắp tới: giá iPhone tăng, người dùng có còn chấp nhận?
Dù iPhone xuất xưởng kỷ lục, câu chuyện khó nhất với Apple vẫn nằm ở phía trước. Từ quý III trở đi, làn sóng tăng giá linh kiện, đặc biệt là DRAM và NAND, sẽ đánh thẳng vào chi phí sản xuất iPhone. Khi chi phí tiếp tục leo thang, Apple có hai lựa chọn: chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn hoặc chuyển một phần chi phí sang người dùng thông qua việc tăng giá iPhone và các thiết bị khác. Nếu giá bán tăng đáng kể, tăng trưởng sản lượng rất dễ chịu áp lực sau giai đoạn mở bán, nhất là tại những thị trường nhạy cảm về giá. Omdia dự đoán thị trường smartphone Trung Quốc sẽ giảm 6% cho cả năm so với 2025. Người dùng sẽ cẩn trọng hơn trong việc nâng cấp thiết bị, chờ lâu hơn trước mỗi lần đổi máy. Trong bối cảnh đó, hai quý cuối năm sẽ là phép thử: liệu sức hút thương hiệu và hệ sinh thái có đủ mạnh để người dùng chấp nhận smartphone cao cấp ngày càng đắt, hay thị trường sẽ buộc Apple phải điều chỉnh tham vọng tăng trưởng?
